Napój, który napędza raka wątroby. Każda szklanka podnosi ryzyko

Do powszechnie znanych czynników ryzyka raka wątroby zalicza się m.in. zakażenia wirusami HBV i HCV, nadmierne spożycie alkoholu, palenie tytoniu czy zaburzenia metaboliczne (otyłość, cukrzycę oraz stłuszczeniową chorobę wątroby – MASLD). W świetle najnowszych dowodów, do tej niebezpiecznej listy należy oficjalnie dopisać napoje słodzone cukrem (tzw. SSBs).

W nowym badaniu naukowcy przeanalizowali dane z 11 prospektywnych badań kohortowych (jednego z Europy i 10 z USA). Objęły one 1 518 411 uczestników, których stan zdrowia śledzono średnio przez niemal 18 lat.

Każda dodatkowa puszka słodzonego napoju lub szklanka wypita w ciągu dnia wiązała się z 10 proc. wyższym ryzykiem raka wątrobowokomórkowego (HCC). Z kolei ryzyko wystąpienia wewnątrzwątrobowego raka dróg żółciowych wzrastało aż o 15 proc.

Badanie wykazało, że codzienne picie napojów typu "zero" lub "diet" nie wiązało się ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka wątroby.

– Potrzebujemy wysokiej jakości długoterminowych badań, aby dokładnie przeanalizować wpływ sztucznych słodzików na ryzyko raka, co nie oznacza automatycznie, że są one w pełni bezpieczne – tonuje jednak nastroje dr Xuehong Zhang, współautor analizy i prodziekan ds. badań na Yale School of Nursing.

Dlaczego cukier w płynie jest tak niebezpieczny dla wątroby? Kolejne analizy potwierdzają jego niszczycielski wpływ na układ metaboliczny. Metaanalizy z ostatnich lat jednoznacznie łączą napoje słodzone z plagą otyłości oraz cukrzycą typu 2. Z kolei słynne badanie Framingham Heart Study wykazało bezpośredni związek między ich piciem a stłuszczeniem wątroby.

– To wysoce prawdopodobne, że spożycie cukru prowadzi do otyłości i stanów zapalnych w organizmie, co z kolei może odgrywać rolę w rozwoju raka wątroby – zauważa dr Namrata Vijayvergia z Fox Chase Cancer Center w Filadelfii.

Naukowcy wskazują też na inne mechanizmy: wysoka dawka fruktozy bezpośrednio uszkadza komórki wątroby, a nadmiar cukru negatywnie wpływa na mikrobiom jelitowy, który zaczyna produkować szkodliwe związki chemiczne zatruwające organizm.

Wpływ sztucznych słodzików na zdrowie wciąż budzi dyskusje. Choć w 2023 r. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) sklasyfikowała popularny aspartam jako substancję prawdopodobnie rakotwórczą dla ludzi (grupa 2B), zrobiono to na podstawie ograniczonych dowodów.

– Dowody nie były wystarczająco silne, aby wyciągnąć ostateczne wnioski, dlatego temat ten wciąż budzi emocje w świecie nauki – przyznaje dr Longgang Zhao, współautor badania z Yale School of Nursing. Co ciekawe, wcześniejsze badanie z 2022 r. wykazało negatywny związek słodzików z rakiem wątroby wyłącznie u osób, które już chorowały na cukrzycę. To sugeruje, że kluczowe mogą być schorzenia współistniejące pacjenta.

Szacuje się, że nawet 35 proc. przypadków najczęstszego raka wątroby (HCC) nie znajduje wyjaśnienia w dotychczas znanych czynnikach ryzyka. Słodzone napoje mogą być tym brakującym elementem układanki. Ponieważ ich spożycie na świecie jest ogromne, rezygnacja z nich to najprostszy krok do poprawy zdrowia.

Eksperci medyczni są zgodni: jeśli zamiana zwykłej coli na wersję ze słodzikiem ma pomóc pacjentowi w zrzuceniu wagi i unormowaniu poziomu cukru, jest to krok uzasadniony. Dr Zhang przypomina jednak o szerszym kontekście:

– Wiemy, że aż 60 proc. przypadków raka wątroby można skutecznie zapobiec. Kluczem jest utrzymywanie prawidłowej masy ciała, aktywność fizyczna, niepalenie tytoniu, ograniczenie alkoholu i ogólne dbanie o zdrowy styl życia – podsumowuje badaczka.

Źródło: medscape.com