Nefrokalcynoza (wapnica nerek) - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Nefrokalcynoza (wapnica nerek) to rzadkie zjawisko chorobowe, które polega na występowaniu licznych zwapnień w nerkach, co przyczynia się do nawracania zakażeń układu moczowego i rozwoju kamicy nerkowej.

Wapnica nerek może być spowodowana nadczynnością przytarczyc, gąbczastością nerek lub wrodzoną kwasicą cewkową. W celu rozpoznania schorzenia pacjenci kierowani są na badanie USG.

Nefrokalcynoza występuje rzadko i zwykle jest wynikiem jednej z trzech chorób: nadczynności przytarczyc, gąbczastości nerek lub wrodzonych kwasic cewkowych dalszych.

Nadczynność przytarczyc to choroba związana z nadmierną produkcją hormonu peptydowego o nazwie parathormon (PTH). Pod wpływem hormonu dochodzi do podwyższenia stężenia wapnia we krwi oraz fosforanów, co skutkuje wystąpieniem hiperkalcemii.

Nadmiar wapnia obciąża nerki i negatywnie wpływa na ich funkcjonowanie, ponieważ nie są w stanie poradzić sobie z tak dużą ilością pierwiastka. Wapń ostatecznie trafia do tkanki śródmiąższowej nerek, co obrazuje badanie RTG lub USG.

Gąbczastość nerek to rzadkie zjawisko o charakterze bezobjawowym, które u części osób prowadzi do wystąpienia powikłań w postaci kamicy nerkowej lub zakażeń układu moczowego.

Kwasice cewkowe dalsze są spowodowane defektem genetycznym białek zlokalizowanych na powierzchni komórek cewki. Schorzenie charakteryzuje nadmiar wapnia w moczu, co sprzyja wystąpienia kamicy i wapnicy nerek.

Do możliwych przyczyn nefrokalcynozy można zaliczyć także następujące schorzenia:

• nadczynność tarczycy,
• sarkoidoza,
• nowotwory złośliwe płuc,
• zatrucie witaminą D,
• niektóre chłoniaki,
• niektóre leki moczopędne (tiazydy).

Objawy zwapnienia nerek nie wynikają z nefrokalcynozy, ale z powikłań tej choroby, takich jak infekcje dróg moczowych, zastój moczu czy odmiedniczkowe zapalenie nerek. Częste dolegliwości to zwiększone wydalanie wapnia z moczem (hiperkalciuria), krwiomocz, ropomocz i kolka nerkowa.

Możliwe jest również wystąpienie niewydolności nerek, która odpowiada za trudności z oddawaniem moczu, zaburzenia wodno-elektrolitowe i wzrost stężenia kreatyniny we krwi.

Rozpoznanie nefrokalcynozy polega na wykonaniu USG, radiogramu przeglądowego jamy brzusznej, analizy ogólnej moczu wraz z określeniem osadu i wartości pH.

W przypadku podejrzenia nadczynności przytarczyc konieczne jest oznaczenie stężenia PTH w surowicy krwi, wapnia (całkowitego i zjonizowanego) oraz fosforanów. Pacjenci są też kierowani na CT klatki piersiowej oraz scyntygrafię w celu znalezienia guzka przytarczyc. Dużą wartość diagnostyczną ma także badanie TSH, stężenia witaminy D, LDH i RTG klatki piersiowej.

Wapnica nerek nie jest powodem do niepokoju, ale wymaga regularnej obserwacji. Leczenie obejmuje wyłącznie chorobę podstawową, która odpowiada za odkładania się soli wapnia w nerkach.

Pacjenci powinni wdrożyć zbilansowaną dietę z ograniczeniem produktów obfitujących w wapń, czyli mleka i przetworów mlecznych, takich jak jogurty, śmietany, sery czy twarogi. W jadłopisie nie powinna znajdować się także soja, kukurydza, otręby pszenne, żółtka jaj oraz orzechy.