Nerwica i lęki

Nerwica i lęki bardzo ściśle wiążą się z koncepcją psychodynamiczną, ale są pojęciami zbyt pojemnymi znaczeniowo, dlatego nowe klasyfikacje diagnostyczne ICD-10 i DSM-IV zastępują pojęcie nerwicy zaburzeniami lękowymi. Zmiany klasyfikacyjne doprowadziły do wyodrębnienia wielu specyficznych zaburzeń lękowych o różnorodnej symptomatyce. I tak pod pojęciem „nerwicy” mieszczą się zespoły dysfunkcji narządów, psychogenne zaburzenia emocjonalne, patologiczne zachowania i nieprawidłowe procesy psychiczne. W ICD-10 pod kodami od F40 do F48 można znaleźć szereg przykładów zaburzeń nerwicowych, związanych ze stresem i pod postacią somatyczną.


1. Co to jest nerwica?

Przeciętnemu człowiekowi nerwica kojarzy się z niestabilnym stanem nerwów, drażliwością i agresywnością. Człowiek nerwowy to osoba pobudliwa, którą łatwo zdenerwować, wyprowadzić z równowagi albo doprowadzić do furii.

Tymczasem psychiatrzy i psychologowie są dalecy od takiego rozumienia zaburzeń nerwicowych. Nerwicę warunkują bardziej nieświadome konflikty psychiczne, nad którymi człowiek nie jest w stanie zapanować. Szacuje się, że około 20-30% populacji boryka się z problemem nerwicowym, ale nie wszystkie przypadki wymagają leczenia psychiatrycznego.

Polecane wideo:

Termin „nerwica” (neuroses) wprowadził do słownika szkocki lekarz i chemik żyjący w XVIII wieku – William Cullen, ale opisy zaburzeń nerwicowych znano już 2,5 tysiąca lat temu, np. w Biblii czy starożytnym Egipcie. Hipokrates stworzył pojęcie histerii (gr. hysterikos), którą nazywał inaczej „dusznością maciczną”. Uważał, że wskutek braku aktywności seksualnej kobieca macica wysusza się i przemieszcza w górę, uciskając serce, płuca i przeponę. Wspólnym mianownikiem wszystkich zaburzeń nerwicowych jest mechanizm uwalniający człowieka od przeżywanego lęku i zwalniający od odpowiedzialności.

W sytuacjach, gdy jednostka czuje się bezradna, pojawia się zachowanie regresyjne – nieadekwatne do wieku. Obecnie nie ma zgody co do czynników etiologicznych zaburzeń nerwicowych. Nerwice obejmują szerokie spektrum przyczyn, np.:

  • konflikty motywacyjne typu: dążenie-dążenie, unikanie-unikanie, dążenie-unikanie,
  • czynniki rodzinno-środowiskowe, szkolne i zawodowe,
  • frustrację, stany utraty, niebezpieczeństwa lub zagrożenia,
  • brak opieki rodzicielskiej w okresie wczesnego dzieciństwa,
  • traumatyczne wydarzenia i nieodreagowane urazy,
  • postawy perfekcjonistyczne,
  • dysonans między potrzebami a oczekiwaniami społecznymi, dążeniami a możliwościami,
  • czynniki genetyczne i biologiczne,
  • sytuacje trudne, choroby, stresy, kryzysy rozwojowe,
  • czynniki astenizujące, np. ciąża, poród, przemęczenie, problemy wieku dojrzewania, uzależnienia (alkoholizm, lekomania itp.).

2. Rodzaje nerwic

W Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 wyróżniono następujące typy zaburzeń nerwicowych:

  • zaburzenia lękowe w postaci fobii (F40), np. agorafobie, fobie społeczne, izolowane postacie fobii (klaustrofobia – lęk przed przebywaniem w małych, zamkniętych pomieszczeniach; arachnofobia – lęk przed pająkami; mizofobia – lęk przed zabrudzeniem; nozofobia – lęk przed zachorowaniem; kynofobia – irracjonalny lęk przed psami itp.);
  • inne zaburzenia lękowe (F41), np. lęk paniczny, zaburzenie lękowe uogólnione, zaburzenie depresyjne i lękowe mieszane;
  • zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, czyli nerwica natręctw (F42), np. zaburzenie z przewagą myśli czy ruminacji natrętnych, natrętne rytuały;
  • reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne (F43), np. zaburzenie stresowe pourazowe, reakcja mieszana lękowo-depresyjna;
  • zaburzenia dysocjacyjne, inaczej konwersyjne (F44), np. amnezja dysocjacyjna, fuga dysocjacyjna, osobowość mnoga;
  • zaburzenia występujące pod postacią somatyczną (F45), np. zaburzenie z somatyzacją, zaburzenie hipochondryczne;
  • inne zaburzenia nerwicowe (F48), np. neurastenia, zespół depersonalizacji-derealizacji.

Powyższy katalog chorób zwraca uwagę na bardzo dużą pojemność kategorii zaburzeń nerwicowych.

3. Objawy zaburzeń nerwicowych

Zaburzenia nerwicowe czy lękowe to niejednorodna grupa dysfunkcji, dlatego trudno wymienić specyficzne kryteria diagnostyczne. Objawy nerwicy dają się pogrupować w 3 odrębne bloki nieprawidłowości funkcjonowania.

Objawy somatyczne Dysfunkcje poznawcze Zaburzenia afektywne

bóle gł owy, żołądka, serca, kręgosłupa; palpitacje serca; zawroty głowy; drżenie kończyn; zaburzenia wzroku i słuchu; parestezje; wzmożone napięcie mięśniowe; nadwrażliwość na bodźce; porażenie narządów ruchu; brak czucia; nadmierne pocenie się; czerwienienie; zaburzenia równowagi; napady drgawkowe; bezsenność; duszność; hiperwentylacja; nieprawidłowości w funkcjonowaniu organów wewnętrznych; zaburzenia seksualne

problemy z koncentracją uwagi; natręctwa ruchowe; osłabienie pamięci; myślenie natrętne; ruminacje; subiektywne zmiany w percepcji rzeczywistości (derealizacja); ograniczona zdolność logicznego myślenia

lęki; niepokój; apatia; stany podwyższonego napięcia; poirytowanie; labilność emocjonalna; przygnębienie; permanentne poczucie znużenia; brak motywacji; wybuchowość; dysforia; anhedonia

4. Co to jest lęk?

Lęk jako objaw bardzo często występuje w różnych chorobach somatycznych i psychicznych. Jest przypadłością szeroko rozpowszechnioną wśród ludzi. Należy do emocji, które podobnie jak radość lub gniew wpływają na reakcje, myśli i odczucia człowieka. Lęki objawiają się w postaci wyraźnego przeżywania uczucia zagrożenia i niepokoju bez wyraźnej obiektywnej przyczyny lub uczucie to występuje w sytuacjach, które obiektywnie nie są zagrożeniem (w odróżnieniu od strachu). Zaburzenia lękowe są stosunkowo najczęściej pojawiającymi się zaburzeniami nerwicowymi oraz jednym z najczęstszych objawów psychopatologicznych. Bardzo często współwystępują z zaburzeniami nastroju, głównie z depresją.

W przypadku, gdy objawy lęku i depresji są stosunkowo łagodne i trudno ustalić dominujący symptom, mówi się o postaciach mieszanych. Osoby, u których występują wzorce zachowania unikającego, stałego i nadmiernego przeżywania, a cechy lękliwości, niepewności i napięcia mają charakter utrwalony i negatywnie wpływają na całe życie pacjenta, mówi się wówczas o osobowości unikającej (lękliwej). Psychologowie rozróżniają lęk jako stan i jako cechę, co umożliwia wyjaśnienie różnic między ludźmi. Niektóre osoby dostają ostrych napadów lęku, po czym przez pewien czas ataki nie powtarzają się (zespół paniki). Inni znów permanentnie odczuwają lęk, ale o nieco słabszym natężeniu (zespół lęku uogólnionego).

W fachowej literaturze wymienia się całą masę różnych typów lęku. Niektóre rodzaje lęków to: lęk wolnopłynący, lęk paniczny, lęk odczuwany, lęk antycypacyjny, lęk ukryty, lęk neurotyczny, lęk moralny, lęk traumatyczny, lęk realny, lęk separacyjny, lęk paranoidalny itp. Według szkoły psychoanalitycznej, lęki i fobie powstają na skutek konfliktu wewnętrznego, który zostaje przeniesiony na niewinny przedmiot. Behawioryści uważają, że fobie to szczególne przypadki zwykłego klasycznego warunkowania reakcji strachu na neutralny obiekt, który akurat znalazł się w pobliżu, gdy miało miejsce zdarzenie traumatyczne. W oparciu o model behawioralny wypracowano 3 skuteczne metody terapeutyczne bazujące na klasycznym wygaszaniu strachu: systematyczną desensytyzację, zanurzanie oraz modelowanie prawidłowych zachowań.

Bibliografia

  • Seligman M., Walker E., Rosenhan D., Psychopatologia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003, ISBN 83-7298-441-7.
  • Zimbardo P.G., Johnson R.L., McCann V., Psychologia – kluczowe koncepcje. Psychologia osobowości, PWN, Warszawa 2010, ISBN 978-83-01-16396-9.

Zdrowie psychiczne

Komentarze (3)
~Sylwia
~Sylwia

Nasi psychiatrzy i psychoterapeuci dbają o wnikliwość diagnozy oraz przyczynowej u każdego pacjenta. Mając szeroki ogląd Twojej indywidulanej sytuacji zdrowotnej i psychologicznej dobierają najskuteczniejsze metody lecznicze. Można do nas się zapisać na ul. Laciego 19 (tel. 22 299 11 22) i na ul. Filtrowej 62 (22 253 88 88). Czynna jest 7 dni w tygodniu.

Odpowiedz
~Kinia
~Kinia

Od wielu lat zmagam się z depresją, lękiem i nerwicami, nie jest łatwo, czasami trudno jest mi zwyczajnie wyjść z domu, ale wiem, że nie można zamykać się przed światem, naprawdę warto poszukać pomocy,dobry psycholog jest prawdziwym wsparciem w trudnych chwilach, ja chodzę do pani Alicji Kosidło z M1016, jest cierpliwa, wyrozumiałą, miła. Myślę że warto szukać pomocy, kiedy jest nam ciężko i nie dajemy sobie rady z trudnych dla nas momentach, pozdrawiam, K

Odpowiedz
~kimir 44
~kimir 44

Bardzo dobry artykuł szkoda że tak pużno i mało co zrobić by uciec z zaburzeń bo pacjent to ciężki pesymista szczególnie gdy choroba staje się już nałogiem -by wyjść trzeba zrozumieć od nowa świat i nic więcej a to musi trochę trwać

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Nerwica i lęki
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Nerwica i lęki
Nerwica i lęki

Ćwiczenia a napady paniki

Ćwiczenia a napady paniki

Regularne ćwiczenia mogą być alternatywą lub pomocniczą strategią w terapii farmakologicznej, a także psychoterapii, mających na celu zwalczanie niekontrolowanych napadów strachu. Już w tym momencie wiadomo, że ćwiczenia są pomocne w leczeniu osób cierpiących...

Nerwica i lęki

Czym różni się nerwica od innych zaburzeń psychicznych?

Czym różni się nerwica od innych zaburzeń psychicznych?

Nerwica to długotrwałe zaburzenie psychiczne, które cechuje się takimi objawami jak: lęk, fobie, obsesje i zaburzenia sprawności seksualnej. Podczas (...) to schorzenia o podłożu psychicznym. Czynniki wpływające na...

Nerwica i lęki

Gry terapeutyczne

Gry terapeutyczne

Naukowcy wymyślili nową generację gier komputerowych, które znajdą zastosowanie w terapii lękowej.

Nerwica i lęki

Nerwica - kiedy warto udać się do specjalisty

Nerwica - kiedy warto udać się do specjalisty

Osoba cierpiąca na zaburzenia psychiczne przez bardzo długi okres rozwoju swojej choroby może nie zdawać sobie sprawy z istnienia nieprawidłowości w swoim zachowaniu i stara się bądź znaleźć usprawiedliwienie dla swoich poczynań, lub uważa, że to osoby...

Nerwica i lęki

Leczenie depresji u dzieci

Leczenie depresji u dzieci

, które są zauważalne u dorosłych. Typowe zachowania u dzieci z zaburzeniami psychicznymi, to: problemy w szkole, fobie i lęki, niechęć do zabawy i przebywania

Nerwica i lęki

Czy nerwica żołądka to choroba psychiczna?

Czy nerwica żołądka to choroba psychiczna?

, czyli płynące z ciała.   Lęk przyczyną zaburzeń Stereotyp osoby chorej psychicznie powoli się zmienia, jednak wciąż łączy (...) starają się doszukiwać w sobie chorób somatycznych i ciężko jest im uwierzyć,...

Nerwica i lęki

Zaburzenia adaptacyjne

Zaburzenia adaptacyjne

. Wśród charakterystycznych symptomów chorobowych wymienia się: nastrój depresyjny, lęk i niepokój, zamartwianie się, skłonność do dramatyzowania, wybuchy

Nerwica i lęki

Gry komputerowe wyleczą nas z lęków

Stres i presja, jakim jesteśmy poddawani każdego dnia, często ujawniają się w postaci różnorodnych lęków i nerwic. Leczy się je przeważnie (...) i wirtualnej rzeczywistości, pozwalając pacjentom w bezpieczny sposób stanąć...

Nerwica i lęki

Co to jest klaustrofobia?

Klaustrofobia to jeden z rodzajów fobii specyficznych. Manifestuje się w postaci irracjonalnego lęku przed przebywaniem w małych, ciasnych (...) pomieszczeniach. Klaustrofobia stanowi przeciwieństwo agorafobii - patologicznego lęku...

Nerwica i lęki

Lęk przed ciemnością

Lęk przed ciemnością należy do głównych lęków małych dzieci. Jest to lęk rozwojowy, z którego z czasem dziecko wyrasta i uczy się zasypiać (...) bez konieczności palenia światła w pokoju przez całą noc....

Sprawdź, czy grożą Ci te choroby