Nie chorują na raka. Teraz stały się przedmiotem badań
Choć ważą zaledwie kilkanaście gramów, potrafią przeżyć nawet 35 lat, a mimo tak imponującej długowieczności niemal nie chorują na nowotwory. Naukowcy właśnie odkryli, dlaczego niektóre gatunki nietoperzy są niemal całkowicie odporne na raka. Wyniki badań opublikowane w "Nature Communications" mogą mieć przełomowe znaczenie dla ludzkiej medycyny.
Inspirując się odpornością nietoperzy, być może uda się opracować skuteczniejsze strategie leczenia nowotworów u ludzi
Wyjątkowa cecha nietoperzy
Nietoperze to jedne z najdłużej żyjących ssaków w relacji do swojej masy ciała. Ich komórki są stale narażone na czynniki uszkadzające DNA, które u innych organizmów prowadzą do mutacji nowotworowych. Jednak cztery badane gatunki - nocek amerykański, mroczek brunatny, jutrzenkowiec jaskiniowy i owocowiec liścionosy - wykazują niezwykłe mechanizmy obronne, które pozwalają im unikać raka nawet w podeszłym wieku.
Badacze z University of Rochester przyjrzeli się bliżej fibroblastom, czyli komórkom skóry tych ssaków. Okazało się, że u nietoperzy nie dochodzi do typowego procesu starzenia komórek. Zawdzięczają to między innymi wysokiej aktywności telomerazy - enzymu, który zapobiega skracaniu się telomerów, a więc przedłuża żywotność komórek i umożliwia ich wielokrotne podziały. To jednak mogłoby prowadzić do niekontrolowanego rozrostu - gdyby nie p53.
Białko p53 pełni rolę "strażnika genomu". Odpowiada za naprawę DNA i - gdy uszkodzenia są zbyt poważne - uruchamia mechanizm apoptozy, czyli zaprogramowanej śmierci komórki. W komórkach nietoperzy jego poziom jest wyjątkowo wysoki, co skutecznie zabezpiecza je przed nowotworzeniem.
Nietypowe objawy raka mózgu
Kontrola nad stanami zapalnymi
To jednak nie wszystko. Nietoperze wykazują również niezwykle skuteczną kontrolę nad stanami zapalnymi, które u ludzi nasilają się z wiekiem i często towarzyszą rozwojowi raka. Ich układ odpornościowy działa sprawnie i szybko reaguje na wszelkie nieprawidłowości, eliminując potencjalnie niebezpieczne komórki.
Co ciekawe, w warunkach laboratoryjnych komórki nietoperzy dają się łatwo przekształcić w nowotworowe - wystarczą zaledwie dwie mutacje onkogenne. Oznacza to, że nie dysponują one silniejszymi barierami komórkowymi niż inne ssaki. Ich niezwykła odporność musi więc wynikać z działania złożonych mechanizmów w całym organizmie - zwłaszcza ścisłej współpracy pomiędzy genami przeciwnowotworowymi a układem odpornościowym.
Zbliżone mechanizmy występują także u słoni, które również rzadko chorują na raka. Zdaniem naukowców zrozumienie, jak działa ten naturalny system obrony, może pomóc w tworzeniu nowych terapii przeciwnowotworowych. Już dziś istnieją leki onkologiczne stymulujące aktywność p53. W przyszłości, inspirując się odpornością nietoperzy, być może uda się opracować skuteczniejsze strategie leczenia nowotworów u ludzi.
Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski
Źródło: PAP.
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
