Niezwykła sól pod lupą badaczy. Może uratować 3 mln osób rocznie

Naukowcy z międzynarodowego The George Institute for Global Health w Australii przeprowadzili szczegółową analizę dla 193 krajów, oceniając korzyści zdrowotne płynące ze zmiany powszechnie stosowanego chlorku sodu na produkt wzbogacony potasem.

Jak zaznacza współautor badania, prof. Bruce Neal, w większości państw można by w ten sposób uniknąć nawet jednego na dziesięć zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych. W skali globalnej oznacza to zapobieżenie 10 milionom nowych przypadków chorób układu krążenia i nerek. To z kolei przekłada się na blisko 3 mln uratowanych każdego roku.

– Nadmierne spożycie sodu przy jednoczesnej niedostatecznej podaży potasu to klasyczny, dobrze udokumentowany mechanizm prowadzący do nadciśnienia – głównego motoru udarów, zawałów i chorób nerek. Przejście na sól potasową pozwala rozwiązać oba te problemy dietetyczne jednocześnie – wyjaśnia prof. Neal.

Badacz zauważa, że globalna zmiana nawyków dotyczących spożycia soli jest tańsza i łatwiejsza do wprowadzenia niż radykalne zmiany w systemach ochrony zdrowia.

Sól wzbogacona potasem powstaje poprzez częściowe zastąpienie chlorku sodu (głównego składnika tradycyjnej soli) chlorkiem potasu. Co kluczowe dla konsumentów, pod względem wyglądu, smaku oraz zastosowania w kuchni produkt ten praktycznie nie różni się od klasycznej soli.

Nic dziwnego, że w 2025 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) oficjalnie zaleciła jej powszechne stosowanie w celu obniżania ciśnienia krwi i profilaktyki sercowo-naczyniowej.

W badaniu przeanalizowano całe spektrum scenariuszy: od całkowitego, globalnego zastąpienia zwykłej soli jej wzbogaconym odpowiednikiem, aż po działania ukierunkowane wyłącznie na pacjentów ze zdiagnozowanym nadciśnieniem. Okazało się, że nawet w najbardziej zachowawczym wariancie korzyści zdrowotne są gigantyczne.

Pewnym wyzwaniem pozostaje ryzyko hiperkaliemii (niebezpiecznie wysokiego poziomu potasu we krwi) u osób z zaawansowaną chorobą nerek. Autorzy podkreślają jednak, że bilans zysków i strat wypada pozytywnie także dla tej grupy, o ile zastosuje się odpowiednie środki ostrożności.

– Osoby z ciężką niewydolnością nerek oraz pacjenci przyjmujący leki drastycznie podnoszące poziom potasu muszą zachować czujność. Ryzyko to można jednak w pełni kontrolować poprzez edukację, czytelne znakowanie produktów na sklepowych półkach oraz stały nadzór lekarski – uspokaja nefrolog prof. Vivek Jha z indyjskiego oddziału The George Institute.

Aby innowacja mogła przynieść oczekiwany skutek, strategie muszą być precyzyjnie dopasowane do realiów poszczególnych regionów świata. Kluczem jest źródło, z którego czerpiemy sól.

W krajach rozwijających się kluczowa jest edukacja na poziomie gospodarstw domowych (gdzie sól dodaje się głównie "z solniczki"). W Europie i Ameryce Północnej ponad 70 proc. spożywanego sodu pochodzi z żywności przetworzonej oraz posiłków w restauracjach.

– Aby w pełni wykorzystać potencjał soli potasowej, niezbędne jest aktywne włączenie się przemysłu spożywczego na Zachodzie. Wymaga to również znacznego zwiększenia globalnych mocy produkcyjnych chlorku potasu, by sprostać nowemu zapotrzebowaniu – podsumowuje prof. Neal.

Na całym świecie co trzecia dorosła osoba w wieku 30–79 lat zmaga się z wysokim ciśnieniem tętniczym, co w skali globu przekłada się na około 1,4 mld ludzi. Choroby układu krążenia (CVD) niezmiennie pozostają główną przyczyną zgonów i niepełnosprawności. Tylko w 2023 r. doprowadziły one do 19,2 mln śmiertelnych przypadków, co oznacza drastyczny, blisko 50-procentowy wzrost w ciągu ostatnich 30 lat. W Polsce tylko z nadciśnieniem zmaga się co trzeci człowiek, hipercholesterolemia natomiast dotyczy nawet 21 mln osób. Dane Głównego Urzędu Statystycznego wskazują, że choroba niedokrwienna serca, miażdżyca, związane z nimi udary mózgu i zawały mięśnia sercowego odpowiadają nawet za 46 proc. zgonów w Polsce. Ogromny wpływ na występowanie tych chorób ma dieta, w tym m.in. spożycie soli.

Źródło: PAP