Okluzja – tajemnicza choroba, która grozi utratą zębów

Jeżeli masz starte lub przemieszczone zęby, czujesz napięte mięśnie żucia i masz problemy w stawie skroniowo-żuchwowym, oznacza to, że możesz cierpieć na chorobą okluzyjną. Chociaż stomatologia poświęca się leczeniu zębów i dziąseł, często zapomina się w niej o kompleksowej diagnostyce narządu żucia.

Objawy, które powinny wzbudzić niepokój, to między innymi:

• zgrzytanie zębami i podświadome ich zaciskanie w sytuacjach stresowych (bruksizm),
• kruchość i ruchomość zębów,
• napięte mięśnie twarzy, szyi, karku,
• wychylenie zębów do przodu,
• nadwrażliwość na ciepło lub zimno,
• ból przy gryzieniu,
• przeskakiwanie w stawie skroniowo-żuchwowym (może temu towarzyszyć trzeszczenie lub trzask).

Bardzo często symptomom towarzyszą migreny oraz bóle mięśniowe. Choroba okluzyjna zaburza pracę zębów, mięśni żucia oraz stawów skroniowo-żuchwowych. Starte szkliwo można poznać po kolorze – normalny ząb ma z zewnątrz biały odcień, zaś wewnętrzna warstwa, czyli zębina, jest koloru żółtego. Jeśli zauważymy u siebie odsłoniętą starciem tę drugą warstwę, powinniśmy udać się do dentysty.

Istnieje wiele teorii, które mogą tłumaczyć powstawanie tej choroby. Najczęstszymi przyczynami są wady zgryzu, nieprawidłowo wyrzynające się ósemki, nieodpowiedni kształt wypełnień, braki w uzębieniu oraz wady szkieletowe i przesuwanie się zębów.

Wysokim czynnikiem ryzyka jest stres, który pojawia się pod wpływem szybkiego tempa życia. Często w nerwowych sytuacjach zaciskamy zęby, co pogłębia proces ścierania. Amerykańskie Towarzystwo Stomatologiczne podaje, że z powodu stresu 10-15 proc. populacji zgrzyta zębami.

Warto wyeliminować ze swojego życia te czynniki, na które mamy wpływ, a które mogą prowokować nieprawidłowości w zgryzie. Najwięcej, jeżeli chodzi o jego ustawienie, dzieje się do ok. 13. roku życia, a więc do momentu, kiedy dynamicznie rosną kości i są one najbardziej plastyczne. Dlatego tak ważne jest, by nie ulegać złym nawykom lub jak najszybciej je wyeliminować. Należą do nich np. gryzienie długopisu, otwieranie butelki zębami, obgryzanie paznokci, a także – co ciekawe – nadmierne żucie gumy.

U małych dzieci zwraca się uwagę na długie używanie smoczka i ssanie kciuka – mogą one powodować tzw. tyłozgryz i zgryz otwarty. Objawem nieprawidłowego ułożenia zębów mogą być u dzieci napięte czy niedomykające się usta. Wówczas ryzyko choroby okluzyjnej wzrasta wraz z wiekiem. Warto również zwrócić uwagę na to, aby plomba, którą dentysta zakłada nam w celu wyleczenia zęba, była odpowiednio dopasowana.

Diagnostyka polega na szczegółowym wywiadzie, badaniu stawu skroniowo-żuchwowego, kontroli zgryzu oraz wykonaniu badań dodatkowych - jest to tzw. badanie okluzyjno-estetyczne. Choroba okluzyjna najczęściej mylona jest przez pacjenta z erozją szkliwa, dość podobnie przebiegającym schorzeniem. Na erozję wpływają niszczące szkliwo kwasy, które znajdują się w pożywieniu oraz w żołądku.

Każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie i do konkretnego pacjenta dostosowywać leczenie. Nie ma zatem uniwersalnej metody zwalczenia choroby okluzyjnej. Stomatolog może zaproponować pacjentowi:

• ekwilibrację – całkowicie bezbolesny i bezpieczny zabieg polegający na wybiórczym szlifowaniu szkliwa zębów, które biorą udział w tzw. przedwczesnych kontaktach, w celu wyrównania zgryzu,
• korektę istniejących wypełnień przez dodanie, ujęcie plomby albo zmianę jej kształtu,
• zabieg ortodontyczny,
• zabieg rekonstruujący zęby,
• operacje ortognatyczne (zabieg chirurgiczny).

Warto pamiętać, że zęby się nie starzeją. Powinny nam służyć przez większą część życia. Aby jednak tak było, nie można zapominać o regularnych wizytach u stomatologa, myciu zębów oraz kontroli swoich odruchów, w tym przede wszystkim zgrzytaniu zębami.