Orthopnoe - co to jest i kiedy wymaga leczenia

Sam termin orthopnoe pochodzi z języka greckiego i oznacza "właściwe oddychanie". Nie jest to żadna choroba ani schorzenie, a bardziej zjawisko, które dotyczy większości osób, które borykają się z problemami zdrowotnymi, których objawem są duszności i problemy z oddychaniem.

Orthpnoe to właściwie pozycja, jaką przyjmuje ciało chorego, aby umożliwić sobie pełny, zdrowy wdech. Może być to pozycja stojąca lub siedząca, rzadko leżąca. Najcześciej wygląda ona podobnie u większości pacjentów.

Najczęściej u osób z orthopnoe objawy duszności nasilają się w pozycji leżącej, a także w nocy.

Osoby z orthopnoe zazwyczaj przyjmują taką samą pozycję, aby wziąć pełny wdech i uspokoić oddech. Zwykle pochylają oni tułów lekko do przodu, często także jednocześnie opierają ręce na płaskiej powierzchni, aby zaangażować więcej mięśni do pracy. Nazywa się to pozycją ortopnoiczną.

W przypadku niewydolności oddechowej, orthopnoe może wywołać zasinienie w okolicach ust, oddech może być płytki i przyspieszony. Zwykle jest to związane z reakcją organizmu na zmniejszenie nasycenia krwi tlenem - obserwuje się to w przebiegu chorób serca i płuc. Wóczas zwykły oddech przerywany jest głębokimi wdechami.

Obserwację pozycji, jaką przyjmuje pacjent w celu poprawy przepływu powietrza i usprawnienie brania pełnych wdechów, wykorzystuje się także do diagnostyki.

Pozycja, jaką przyjmuje pacjent może być pomocna w diagnozowaniu przyczyny pojawiania się duszności i kłopotów z oddychaniem.

Przykładowo, osoba, która pochyla się w celu wykonywania częstszych i bardziej głębokich oddechów, najczęściej zmaga się z chorobami serca i orthopnoe może być ich objawem.

Zjawisko orthopnoe może wskazywać na wiele rozwijających się schorzeń i zaburzeń pracy układu sercowego czy oddechowego. Najczęściej to one są przyczyną pojawiania się tego odruchu przyjmowania odpowiedniej pozycji podczas oddychania.

Najczęściej orthopnoe może wskazywać na:

• niewydolność serca,
• dychawicę sercową,
• wady serca (np. niedomykalność zastawki mitralnej),
• zapalenie osierdzia,
• astma oskrzelowa,
• POCHP,
• alergie wziewne,
• gruźlica,
• mukowiscydoza.

Jeśli podejrzewa się jakąś chorobę serca lub układu oddechowego, lekarz najczęściej zleca wykonanie badań obrazowych, takich jak RTG klatki piersowej, pozwalające ocenić stan płuc i sylwetkę serca. Często wykonuje się także echo serca, w celu oceny ogólnego stanu mięśnia, jego anatomii i podstawowych czynności.

Podczas diagnostyki szuka się takich przyczyn wystąpienia orthopnoe, jak np.:

• obrzęki płuc,
• poszerzenie sylwetki serca,
• płyn w jamach opłucnowych,
• obniżoną sprawność jednej z komór serca,
• poszerzenie lewej lub prawej komory.

Jeśli istnieje podejrzenie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POCHP), konieczne jest także wykonanie spirometrii.

Przyjmowanie przez pacjenta pozycji orthopnoe leczy się zaraz po wykryciu przyczyny powstania tego zjawiska. Podstawą jest przyjmowanie leków rozszerzających oskrzela, czyli tzw. beta-mimetyków. W przypadku astmy dodatkowo podaje się glikokortykoidy.

W przypadku stwierdzenia niewydolności krążenia zwykle konieczna jest tlenoterapia, reparacja wad zastawkowych, a nawet transplantacja serca. Wszystko zależy od bezpośredniej przyczyny występowania zjawiska orthopnoe.