Od momentu narodzin w komórkach ciała (za wyjątkiem rozrodczych) dochodzi do zmian genetycznych, czyli mutacji somatycznych. Powstają one pod wpływem czynników zewnętrznych (np. promieniowania UV, dymu tytoniowego) lub spontanicznie.
Sekret tkwi w genach
- 80-letni człowiek ma w przeciętnej komórce tysiące mutacji somatycznych. Organizm nie ma mechanizmu cofającego te uszkodzenia. W efekcie skumulowane błędy w genotypie pogarszają funkcjonowanie komórek, a czasem prowadzą do rozwoju nowotworów — wyjaśnia dr Jeremy Clerc z NYU Grossman School of Medicine.
"Trąci szarlatanerią". Ekspertka wprost o podejściu do leczenia
Zależność między mutacjami somatycznymi a starzeniem opisano już w latach 50. XX wieku. W nowym badaniu naukowcy użyli modeli matematycznych, aby wyliczyć ich dokładny wpływ na maksymalny wiek człowieka.
Ile można żyć?
Badacze stworzyli model sprawdzający, co stałoby się po wyeliminowaniu głównych przyczyn starzenia (np. skracania telomerów czy zaburzeń produkcji białek), przy jednoczesnym pozostawieniu samych mutacji somatycznych.
Symulacja pokazała, że przy braku jakichkolwiek procesów starzenia i mutacji: mediana długości życia wyniosłaby 1759 lat, a maksymalny wiek sięgałby prawie 30 tysięcy lat. Jeśli zaś udałoby się wyeliminować starzenia z zachowaniem mutacji somatycznych: mediana długości życia spada do 146–194 lat.
Serce i mózg ograniczeniem dla długowieczności
Poszczególne narządy kumulują mutacje w różnym tempie. Komórki wątroby wykazują wysoką odporność — według wyliczeń mogłyby funkcjonować nawet przez 100 tysięcy lat.
Głównym ograniczeniem okazują się mózg i serce. Neurony oraz komórki mięśnia sercowego nie dzielą się, więc organizm nie wymienia ich na nowe. Gdy uszkodzenia genetyczne w tych tkankach doprowadzą do ich niewydolności, następuje zgon.
Najstarsza potwierdzona osoba na świecie żyła 122 lata, co jest wynikiem niższym niż wyliczona granica 190 lat. Oznacza to, że mutacje somatyczne to tylko jeden z czynników ograniczających długość życia.
Obecnie nie ma technologii pozwalających zapobiegać mutacjom somatycznym. Eksperci zaznaczają jednak, że czynniki środowiskowe i styl życia mają kluczowy wpływ na to, jak szybko dochodzi do uszkodzeń komórkowych.
- Najskuteczniejsze pozostają podstawowe zasady: brak nałogów, regularna aktywność fizyczna, odpowiednia dieta, sen, relacje społeczne i profilaktyka. Pozwala to wydłużyć życie w zdrowiu o 10–20 lat — podsumowuje dr Egle Pavyde, ekspertka ds. medycyny regeneracyjnej.
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
Dziennikarz WP abcZdrowie, od lat specjalizujący się w tematyce ochrony zdrowia oraz praw pacjenta. Laureat wyróżnień w konkursach dziennikarskich, m.in. Kryształowe Pióra i Twarze Ubóstwa. Za swoją działalność na rzecz równego traktowania otrzymał tytuł ambasadora Konwencji ONZ o Prawach Osób z Niepełnosprawnościami.
