Palenie a impotencja

Warto podkreślić, że palenie papierosów jest główną przyczyną impotencji młodych mężczyzn. Wśród starszych dołączają się dodatkowe czynniki ryzyka, jak cukrzyca , zaburzenia lipidowe, przyjmowane leki (np. przeciwnadciśnieniowe).

Samo palenie papierosów u zdrowych mężczyzn (bez dodatkowych czynników) zwiększa ryzyko impotencji o blisko 54% w przedziale wiekowym 30-49 lat. Największą podatność na impotencję wykazują palacze w wieku ok. 35-40 lat – są 3 razy bardziej narażeni na zaburzenia potencji niż ich niepalący koledzy.

Szacunkowo ok. 115 tys. mężczyzn w Polsce w wieku 30–49 lat cierpi na impotencję bezpośrednio związaną z paleniem przez nich tytoniu. Prawdopodobnie ta liczba jest zaniżona, ponieważ nie uwzględnia przypadków impotencji występującej u byłych palaczy. Pamiętajmy, że palenie papierosów nasila i przyspiesza istniejące już zaburzenia potencji oraz w dalszej perspektywie jest przyczyną chorób układu krążenia, które w późniejszym wieku powodują impotencję.

Nikotyna jest związkiem łatwo wchłaniającym się z jamy ustnej i układu oddechowego, łatwo przenika do mózgu. Do organizmu palacza wchłania się ok. 1 - 3 mg nikotyny w czasie wypalenia jednego papierosa (jeden papieros zawiera ok. 6 - 11 mg nikotyny). Małe dawki nikotyny powodują pobudzenie układu autonomicznego, obwodowych receptorów czuciowych oraz wyrzut amin katecholowych z nadnerczy (adrenalina, noradrenalina), wywołując m.in. skurcz mięśni gładkich (z takich mięśni są m.in. zbudowane naczynia krwionośne).

Przeprowadzone badania jednoznacznie wskazują na wyraźny związek nałogu papierosowego z zaburzeniem erekcji. Pomimo że przyczyny nie są do końca wyjaśnione, skutki palenia są widoczne w naczyniach krwionośnych (skurcz, uszkodzenie śródbłonka), co może osłabiać przepływ krwi do członka (penisa) i prowadzić do impotencji. Za prawidłowy wzwód (erekcję) w dużym stopniu odpowiedzialny jest prawidłowo funkcjonujący układ krążenia w obrębie prącia. U palaczy z impotencją zaobserwowano liczne nieprawidłowości, których występowanie związane jest ze szkodliwym działaniem nikotyny i innych związków zawartych w dymie tytoniowym:

• zbyt niskie ciśnienie krwi w naczyniach krwionośnych (spowodowane uszkodzeniem śródbłonka naczyniowego przez składniki dymu tytoniowego. Uszkodzony śródbłonek nie produkuje w wystarczającej ilości tlenku azotu – związku odpowiedzialnego za rozszerzenie naczyń w czasie wzwodu) – skutkiem tego jest zmniejszenie ilości krwi dopływającej do prącia. Do uszkodzenia śródbłonka dochodzi po dłuższym okresie palenia, wtedy też pojawiają się zmiany miażdżycowe;
• ograniczony dopływ krwi tętniczej (skurcz tętnic) – wynikający z pobudzenia układu autonomicznego (nerwowego);
• gwałtowny skurcz naczyń krwionośnych w obrębie prącia, będący bezpośrednim i natychmiastowym skutkiem pobudzenia mózgu przez nikotynę – zmniejsza napływ krwi tętniczej do prącia;
• odpływ krwi (rozszerzenie żył) – mechanizm zastawkowy, który zatrzymuje krew w obrębie prącia, zostaje uszkodzony pod wpływem nikotyny znajdującej się w krwiobiegu (nadmierny odpływ krwi z prącia może mieć również inne przyczyny, jak np. niedostateczny rozkurcz mięśni prącia, co może być spowodowane napięciem nerwowym);
• wzrost stężenia fibrynogenu – powoduje wzrost zdolności agregacji (tj. tworzenia zakrzepów w drobnych naczyniach, utrudniając tym samym dopływ krwi).

U palaczy znamiennie częściej obserwuje się także przedwczesny wytrysk i zmniejszone wytwarzanie nasienia. Przeciętny niepalący mężczyzna w wieku 30 do 50 lat wytwarza ok. 3,5 ml spermy. Natomiast palacze z tej samej grupy wiekowej produkują średnio tylko 1,9 ml nasienia – znacznie mniej. Tyle nasienia wytwarza przeciętny 60 - 70-latek, a płodność zmniejsza się odpowiednio.

Trujące składniki dymu tytoniowego wpływają nie tylko na ilość, lecz także na jakość nasienia. Zmniejszeniu ulega aktywność, żywotność plemników oraz zdolność ich ruchu. Zwiększa się również odsetek zdeformowanych plemników oraz liczba plemników, w przypadku których badanie molekularne wykazuje nadmierną fragmentację DNA. Jeśli fragmentację DNA stwierdzi się w 15% plemników w próbce, nasienie jest określane jako doskonałe; 15 do 30% fragmentacji to dobry wynik.

U palaczy często fragmentacja dotyczy ponad 30% plemników – takie nasienie, nawet z plemnikami normalnymi pod innym względem, określa się jako słabej jakości. Sięgając po papierosa, trzeba mieć świadomość wszystkich konsekwencji wynikających z palenia. Młodzi mężczyźni często nie zdają sobie sprawy ze szkodliwości palenia i zapominają o jego efektach ubocznych.

Jest jednak dobra wiadomość: po zaprzestaniu palenia papierosów możliwe są bardzo szybka poprawa jakości nasienia i powrót pełnej erekcji, pod warunkiem że nie doszło do uszkodzenia śródbłonka, a impotencja wynikała z ostrej reakcji organizmu na nikotynę (aktywacji układu autonomicznego i wyrzutu adrenaliny).

Źródła

1. Pietras T., Witusik A., Zespół uzależnienia od nikotyny - ujęcie interdyscyplinarne, Continuo, Wrocław 2011, ISBN 978-83-62182-11-4
2. Cekiera C., Zatoński W., Palenie tytoniu: wolność czy zniewolenie?, TN KUL, Lublin 2001, ISBN 83-7306-005-7
3. Gregoir A. Impotencja, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 832-00-185-36
4. Stearn M. Wstydliwe dolegliwości, D.W. Publishing Co., Szczecin 2001, ISBN 1-57105-063-X