Parathormon - działanie, wskazania do badania, interpretacja wyników

Parathormon jest wydzielany przez przytarczyce pod wpływem spadku poziomu wapnia we krwi, czyli tzw. hipokalcemii. Cząsteczka parathormonu po uwolnieniu do krwi łączy się ze swoistym receptorem błonowym na komórce docelowej.

Doprowadza to do aktywacji enzymu o nazwie cyklaza adenylowa, która zaczyna produkować mediator działania parathormonu, czyli cAMP (cykliczny adenozynomonofosforan).

Efekt działania parathormonu polega głównie na zwiększeniu stężenia wapnia we krwi, czyli podniesieniu kalcemii. Wapń do krwi pod wpływem parathormonu przenika z kości, co doprowadza do zmniejszenia ich mineralizacji.

Poza tym parathormon zmniejsza stężenie fosforanów w osoczu poprzez zwiększenie ich wydzielania z moczem.

• podejrzenie nadczynności przytarczyc,
• podejrzenie niedoczynności przytarczyc,
• podejrzenia nowotworu,
• zaburzenia gospodarki fosforanowej,
• podejrzenia zatrucia witaminą D,
• operacja usunięcia przytarczyc,
• hipokalcemia,
• hiperkalcemia.

Poziom parathormonu oznacza się z próbki krwi pobranej na antykoagulant. Krew pobiera się na czczo (co najmniej 8 godzin od ostatniego posiłku). Po pobraniu krwi, a przed wykonaniem pomiaru parathormonu, osocze należy szybko oddzielić od krwinek.

Próbka może być przechowywana jedynie do 24 godzin w lodówce (konieczność dłuższego przetrzymywania próbki wymaga jej zamrożenia, maksymalnie do 2 godzin od pobrania).

Poziom parathormonu oznacza się z osocza lub surowicy za pomocą metod radioimmunologicznych lub nieizotopowych metod immunochemicznych z użyciem automatycznych analizatorów. Wartości parathormonu stanowiące normę wahają się w granicach: 1,1 - 6,7 pmol/l (10 - 60 pg/ml).

Niedobór parathormonu może świadczyć o zniszczeniu przytarczyc, które może nastąpić w wyniku urazu, stanu zapalnego, nowotworu, procesu autoimmunologicznego lub radioterapii.

Nadmiar parahormonu występuje w przebiegu pierwotnej nadczynności przytarczyc, najczęściej spowodowanej pojedynczym gruczolakiem, który produkuje parathormon niezależnie od poziomu kalcemii.

Zdarza się, że zbyt duży poziom PTH to wynik ostrej lub przewlekłej niewydolności nerek (głównie wskutek hiperfosfatemii, czyli zwiększenia stężenia fosforanów we krwi ponad normę, które występuje w tych chorobach).

Źródła

1. Diagnostyka i klinika zaburzeń metabolizmu kostnego w przewlekłej niewydolności nerek
2. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
3. Dunstan R. Interpretacja wyników badań laboratoryjnych, Via Medica, Gdańsk 2002, ISBN 83-89012-96-0
4. Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2