Polscy naukowcy opracowali nowy związek. Obiecujące wyniki w terapii raka jelita grubego

Związek, oznaczony symbolem DK-AT390HCl, jest efektem kilkuletnich prac badawczych nad nowymi cząsteczkami o potencjale przeciwnowotworowym. Jak poinformowała Politechnika Krakowska, w ramach projektu zaprojektowano i zsyntetyzowano ponad 200 nowych związków chemicznych, z których właśnie DK-AT390HCl został wyselekcjonowany do dalszych analiz.

– Mamy już więcej niż zalążek leku. To wczesna wersja działającego systemu terapeutycznego – przekazał dr inż. Damian Kułaga z Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej, lider zespołu badawczego.

Początkowo związek badano pod kątem potrójnie negatywnego raka piersi, jednak nie wykazywał on w tym przypadku istotnej aktywności biologicznej. Przełom przyniosły dalsze badania prowadzone na Uniwersytecie Rolniczym w Krakowie, które ujawniły silne i selektywne działanie związku wobec komórek raka jelita grubego.

Jak wskazują badacze, kluczową cechą DK-AT390HCl jest jego wybiórczość. Związek wykazywał bardzo wysoką aktywność przeciwnowotworową przy minimalnym wpływie na zdrowe komórki.

– Terapie, który znamy, często powodują poważne efekty uboczne, oddziałując nie tylko na chore, ale i zdrowe tkanki. Niektóre komórki nowotworowe są na tyle "sprytne", że niejako uodparniają się na dany lek, podobnie jak bakterie na antybiotyki – podkreślił dr Kułaga.

Zobacz także: Gwiazdor apeluje o badania. Mówi, jak u niego objawił się rak jelita grubego

Jednym z kluczowych mechanizmów działania nowego związku jest hamowanie autofagii komórek nowotworowych. Autofagia to naturalny proces, w którym komórki rozkładają własne uszkodzone elementy, by pozyskać energię i materiały do dalszego funkcjonowania. W przypadku nowotworów, szczególnie tych z mutacjami KRAS lub BRAF, proces ten może nasilać się w trakcie leczenia i pomagać komórkom nowotworowym przetrwać.

– Chcemy ten proces powstrzymać, żeby komórki nowotworowe nie miały, jak się bronić – wyjaśnił dr Kułaga.

W ramach badań przeprowadzono m.in. testy cytotoksyczności in vitro, ocenę migracji komórek nowotworowych, testy tworzenia kolonii, badania molekularne tkanki guza oraz ocenę maksymalnej tolerowanej dawki i wpływu związku na zmniejszenie masy guza w modelu zwierzęcym.

– Nowo odkryty związek działa wybiórczo na komórki nowotworowe, nie niszcząc przy tym zdrowych tkanek. Wyniki są bardzo obiecujące dla dalszych prac nad lekiem na raka jelita grubego – zaznaczyła dr Izabela Siemińska z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie. Jednocześnie podkreśliła, że droga od wyników laboratoryjnych do terapii stosowanej u pacjentów jest długa i wymaga kolejnych etapów, w tym badań klinicznych.

Rak jelita grubego pozostaje jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów na świecie i drugą najczęstszą przyczyną zgonów onkologicznych. Niepokój budzi także rosnąca liczba zachorowań wśród osób przed 50. rokiem życia, co zwiększa znaczenie poszukiwań nowych, skuteczniejszych i bezpieczniejszych metod leczenia.

Dotychczasowe prace zespołu badawczego zaowocowały czterema zgłoszeniami patentowymi, w tym jednym w trybie międzynarodowym PCT, co umożliwia ochronę wynalazku poza granicami Polski. Uczelnie rozważają sprzedaż praw patentowych firmie farmaceutycznej, co mogłoby przyspieszyć dalszy rozwój projektu.

Kolejnym etapem prac będzie odpowiedź na pytanie, czy obiecujące efekty uzyskane w badaniach na modelach zwierzęcych przełożą się na skuteczność wobec tkanek pochodzenia ludzkiego.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. PAP