Powikłania sercowe po RSV. Co czwarty senior w grupie ryzyka

Specjaliści apelują, by osoby z grup ryzyka rozważyły szczepienie przeciw RSV. Co istotne, może ono być korzystne nawet wtedy, gdy infekcja została niedawno przebyta. Dr hab. Piotr Rzymski, biolog z Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, zwraca uwagę, że jednym z najczęstszych błędów jest przekonanie, iż przebycie RSV chroni przed kolejnym zakażeniem.

- Szkodliwym mitem jest, że przebycie infekcji RSV zapewnia pacjentowi odpowiedni poziom ochrony. Ponowne infekcje tym wirusem są bardzo częste i mogą mieć miejsce podczas jednego sezonu epidemicznego - powiedział w rozmwowie z PAP.

Jak wyjaśnił, szczepienie pobudza organizm do produkcji przeciwciał, które skutecznie neutralizują wirusa. Natomiast naturalna infekcja często wywołuje odpowiedź immunologiczną słabszą, a w niektórych przypadkach przeciwciała mogą nawet ułatwiać wirusowi zakażanie komórek.

Według ekspertów szczepionki przeciw RSV cechują się wysoką skutecznością. Dr hab. Rzymski podkreśla, że podanie jednej dawki może zapewniać ochronę przez co najmniej dwa sezony infekcyjne. To oznacza, że szczepienie nie jest działaniem "na chwilę", ale realną inwestycją w ochronę zdrowia na dłuższy czas.

Dr Michał Sutkowski przypomina, że zakażenie RSV u dorosłych bywa trudne do rozpoznania, bo często wygląda jak zwykłe przeziębienie. Typowe objawy to:

• katar,
• kaszel,
• podwyższona temperatura,
• osłabienie.

Czasem infekcja przebiega nawet bezobjawowo. Problem pojawia się jednak u osób starszych oraz przewlekle chorych, u których RSV może przejść w ciężką infekcję dolnych dróg oddechowych. - Pacjenci już obarczeni problemami z układem oddechowym (takimi jak POChP czy astma), ale i układem krążenia, powinni na siebie uważać, bo infekcja RSV może pogorszyć ich stan zdrowia - ostrzegała w rozmowie z WP abcZdrowie prof. Agnieszka Szuster-Ciesielska z Katedry Wirusologii i Immunologii w Instytucie Nauk Biologicznych UMCS w Lublinie.

Specjaliści podkreślają, że RSV może prowadzić do poważnych komplikacji. Dr Sutkowski wskazuje, że u osób po 60. roku życia infekcja może powodować duszność i świszczący oddech, a także wywoływać groźne powikłania kardiologiczne, w tym:

• migotanie przedsionków,
• niewydolność krążenia,
• zawał serca.

Dotyczą one blisko jednej czwartej seniorów zakażonych. - Infekcja RSV powoduje, że u chorego pogarsza się kontrola chorób współistniejących, np. cukrzycy. Często chorzy trafiają na oddział intensywnej opieki medycznej, ponieważ wymagają wspomagania oddychania - ostrzegł dr Sutkowski

Dr hab. Rzymski zwraca uwagę, że zakażenie RSV może otwierać drogę kolejnym infekcjom, w tym bakteryjnym. Szczególnie niebezpieczne są zakażenia pneumokokami, które mogą prowadzić do zapalenia płuc. - Mamy dobre dane, które wskazują, że pierwotna infekcja RSV sprzyja lepszej kolonizacji dróg oddechowych przez pneumokoki. Jest to groźne, ponieważ zwiększa ryzyko pneumokokowego zapalenia płuc, jak również sprzyja rozsiewaniu tych bakterii w otoczeniu - podkreślił.

Problemem jest także rozpoznanie infekcji. Testy antygenowe mogą dawać wyniki fałszywie ujemne, ponieważ u osób starszych wirus namnaża się krócej i w mniejszym stężeniu w górnych drogach oddechowych. To sprawia, że "okienko diagnostyczne" jest węższe niż u dzieci. - Aby poprawnie zdiagnozować RSV, należy wykonać badania techniką PCR. Testy antygenowe nie wystarczą. Myślę, że to jest główna przyczyna niedoszacowania liczby tych zakażeń wśród dorosłych - zauważył w rozmowie z WP abcZdrowie prof. Robert Flisiak, specjalista chorób zakaźnych.

Eksperci podkreślają, że szczepienia przeciw RSV przynoszą korzyści nie tylko indywidualnie, ale też systemowo. Mniej zakażeń oznacza mniej wizyt u lekarzy, mniej hospitalizacji i mniej zgonów. Obecnie dostępne są dwie szczepionki białkowe:

• dwuwalentna (przeciw RSV-A i RSV-B), bez adjuwanta,
• monowalentna (przeciw RSV-A), z adjuwantem.

Szczepienia są refundowane dla seniorów, a częściowo także dla osób w wieku 60-64 lata. Bezpłatne szczepienie przysługuje również kobietom w ciąży, aby zapewnić ochronę niemowlętom w pierwszych miesiącach życia.

Lekarze przypominają, że szczepienie ma sens również w trakcie sezonu infekcyjnego. - Wirus raczej "sam nie odpuści", bo jest endemiczny. - Bez odpowiedniej profilaktyki (np. w postaci szczepień) liczba ciężkich przypadków może utrzymywać się lub nawet wzrastać. Z drugiej strony, jeśli profilaktyka się upowszechni, możliwe jest ograniczenie hospitalizacji i śmiertelności, choć całkowite wyeliminowanie fali nie jest realne. Metaanaliza z 2025 r. pokazuje, że hospitalizacje i powikłania związane z RSV u dorosłych stanowią już istotny problem. Dlatego naszym priorytetem powinno być zintensyfikowanie akcji szczepień u kobiet w ciąży oraz seniorów i przewlekle chorych - podsumowała w rozmowie z WP abcZdrowie dr n. med. Karolina Pyziak-Kowalska, specjalistka chorób zakaźnych.

Źródło: PAP, WP abcZdrowie