Problemy z oddychaniem – charakterystyka, przyczyny, objawy, leczenie

Pojęciem duszności lub problemów z oddychaniem określa się subiektywne odczucie braku powietrza, bardzo często połączone ze wzmożonym wysiłkiem mięśni oddechowych. Duszność może wystąpić nie tylko podczas aktywności fizycznej, ale także w trakcie spoczynku lub podczas wykonywania prostych, codziennych czynności, które nie wymagają dużego wysiłku.

Wśród przyczyn problemów z oddychaniem, można wyróżnić schorzenia, które powodują problemy w dostarczaniu tlenu do tkanek organizmu. Odpowiedzialną rolę w transportowaniu tlenu pełni krew, co ważne, istotne jest prawidłowe stężenie hemoglobiny, odpowiednia wydolność serca i układu naczyń krwionośnych, prawidłowa praca płuc, w których dochodzi do wymiany gazowej (pobierania tlenu z zaczerpniętego powietrza i oddania nadmiaru dwutlenku węgla powstałego w organizmie).

Każde zaburzenie funkcjonowania powyższych elementów, może skutkować deficytem tlenowym a w efekcie - problemami z oddychaniem. Do powstania problemów z oddychaniem lub duszności mogą przyczynić się różne stany chorobowe związane z niewydolnością oddechową, spowodowane zatruciami niektórymi substancjami (np. dwutlenkiem wodoru lub cyjankami), oprócz tego duszności mogą wynikać z niedokrwistości. Inną grupą schorzeń, które również mogą wywoływać problemy z oddychaniem są choroby, które prowadzą do wzmożenia ośrodkowego napędu oddechowego.

Wśród takich schorzeń, potęgujących problemy z oddychaniem, znajdują się: astma, gruźlica, obrzęk lub zapalenie płuc, choroby opłucnej (np. odma), wady klatki piersiowej lub skrzywienia kręgosłupa, zatorowość płucna, problemy nerwowo-mięśniowe: osłabienie mięśni oddechowych (miopatie) lub zespół Guillaina-Barrégo), kwasica metaboliczna w przebiegu np. cukrzycy lub choroby nerek oraz nadczynność tarczycy.

Duszności lub problemy z oddychaniem mogą towarzyszyć różne objawy, których nie należy bagatelizować, mogą one pomóc wykryć podłoże choroby. Do najczęściej spotykanych dolegliwości towarzyszących dusznicy zalicza się świst wdechowy, który może świadczyć o istnieniu blokady w drogach oddechowych (np. guz), oprócz tego przy problemach z oddychaniem może wystąpić ból za mostkiem (który może wskazywać na choroby układu krążenia), ból opłucnowy, odkrztuszanie plwociny (w stanach zapalnych układu oddechowego lub niewydolności komory serca).

W przypadku problemów z oddychaniem zdarza się, że dochodzi do krwioplucia (które może sugerować guz płuca, gruźlicę, układowe zapalenie naczyń, zatorowość płucną), ogólne osłabienie siły mięśniowej (w przypadku miastenii i innych chorobach o podłożu neurologicznym) oraz świsty podczas wydechu, które mogą wynikać z astmy lub niewydolności lewej komory serca.

Problemy z oddychaniem mogą mieć charakter ostry, przewlekły lub napadowy. Problemy z oddychaniem pojawiające się nagle, mogą świadczyć o odmie opłucnowej, zatorowości płucnej, zawale serca. Jeżeli nasilają się w ciągu kilku minut lub godzin, mogą być wynikiem astmy lub niewydolności lewokomorowej. Jeśli trudności narastają nawet w przeciągu kilku dni, a dodatkowo występuje gorączka i kaszel, wówczas należy podejrzewać głównie stany zapalne płuc lub oskrzeli. Duszność przewlekła może towarzyszyć np. gruźlicy i innych chorobom o powolnym przebiegu.

• Napad duszności
• Duszności w klatce piersiowej - przyczyny, diagnostyka
• Astma - kiedy szukać pomocy?

W celu zdiagnozowania problemów z oddychaniem wykonuje się EKG, echokardiografię, zdjęcie RTG, TK klatki piersiowej, USG żył). Leczenie problemów z oddychaniem zależy od przyczyny dolegliwości, stosuje się terapię mającą na celu wyeliminowanie choroby powodującej duszność.

Ponadto wskazane jest zapewnienie odpowiedniej wilgotności powietrza miejsca, w którym przebywa chory, a także tlenoterapia, odpowiednie nawadnianie, oraz dbanie o rytm wypróżnień, ponieważ zaparcia mogą dodatkowo powodować problemy z oddychaniem. W niektórych przypadkach przy problemach z oddychaniem stosuje się leczenie farmakologiczne (np. leki rozkurczające oskrzela, lub zmniejszające napęd oddechowy)