Psychoterapia humanistyczna

Psychoterapia humanistyczna to nurt terapeutyczny, w którym mieści się zarówno psychoterapia rogeriańska, jak i terapia Gestalt. Zazwyczaj jednak utożsamia się podejście humanistyczne w terapii z psychoterapią skoncentrowaną na osobie Carla Rogersa. Psychoterapia humanistyczna jest opozycją wobec ortodoksyjnej psychoanalizy i behawioryzmu. Terapeuci osadzeni w nurcie humanistycznym zwracają uwagę na czynniki typowo ludzkie, jak: ambicja, wolna wola, twórczość, chęć rozwoju osobistego, poczucie sensu życia czy autonomia, a nie tylko na nieświadome popędy albo zachowanie zależne od kar i nagród. Czym odznacza się psychoterapia humanistyczna, jakie metody terapeutyczne stosuje i jakie znajduje zastosowanie?

Zobacz film: "Gdzie szukać pomocy w przypadku uzależnień i innych problemów psychologicznych?"

Psychoterapia według Carla Rogersa

Oryginalna koncepcja Carla Rogersa wykrystalizowała się w latach 1937-1941. Według Rogersa, jednostka ma samokierujące zdolności, które wyłaniają się dzięki terapii. Terapeuta powinien jedynie pomagać i wspierać klienta w rozumieniu siebie, samoakceptacji oraz pozytywnej zmianie zachowań. Psychoterapia humanistyczna ma charakter niedyrektywny i koncentruje się na osobie, na jej aktualnym stanie, na teraźniejszości, czyli „tu i teraz”, a nie na przeszłości czy traumach z dzieciństwa, jak w podejściu psychoanalitycznym. Psychoterapeuta towarzyszy klientowi w jego indywidualnej pracy nad rozwojem potencjału osobistego i w procesie szukania odpowiedzi na nurtujące go pytania, które znajdują się w nim samym.

Psychoterapia Rogersa znalazła zastosowanie m.in. w poradnictwie małżeńskim i rodzinnym, czyli wszędzie tam, gdzie powstają relacje międzyludzkie. Carl Rogers zwracał uwagę na konieczność empatycznego wczuwania się w stan klienta i traktowania wszelkich treści jego świadomości jako faktycznie istniejących w jego subiektywnym świecie, nawet jeżeli w rzeczywistości wydają się nieprawdziwe i dziwaczne. Celem terapii humanistycznej jest uniknięcie rozbieżności między doświadczeniem „Ja” a aktualnym przeżyciem człowieka oraz wyeliminowanie mechanizmów obronnych świadczących o lęku. Rogers wyróżnił trzy mechanizmy obronne:

  1. zaprzeczanie przeżycia, czyli niedopuszczanie do świadomości takich myśli, które są niezgodne z koncepcją własnego „Ja”;
  2. wypaczenie, zniekształcenie doświadczenia niezgodnego ze strukturą „Ja” w kierunku uczynienia go zgodnym z koncepcją „Ja”;
  3. intencjonalne spostrzeganie przy zaprzeczaniu rzeczywistości.

Psychoterapia humanistyczna podkreśla, że człowiek jest z natury dobry, odznacza się specyficznie ludzkimi właściwościami, jest autonomicznym bytem, który zmaga się z losem, usiłując znaleźć swą tożsamość i miejsce w świecie. Terapeuta ma pomóc mu odkryć jednostkowy wymiar egzystencji, być facilitatorem, który ułatwia uwolnienie się od blokad uniemożliwiających samorozwój, wolność wyboru, samosterowność i tendencje do doskonalenia się.

Cele psychoterapii humanistycznej

Cele terapii według Carla Rogersa dają się ująć w czterech myślach:

  • otwartość na przeżycia,
  • stan optymalnego przystosowania,
  • plastyczność,
  • dojrzałość (odpowiedzialność).

Terapia jest spontanicznym procesem z doświadczaniem wzajemnych związków pomiędzy klientem a terapeutą. Terapia składa się z przeżywania przez klienta własnego „Ja” wspólnie z terapeutą. Rogers uważa, że wzajemny, emocjonalny związek na linii psychoterapeuta-klient to najważniejszy element terapii, a słowa pełnią jedynie rolę drugoplanową. Najważniejsze, by terapeuta był autentyczny, empatyczny, akceptujący i troskliwy. Na postawę rogeriańską składają się:

  • pozytywne uznanie wartości klienta oraz emocjonalne ciepło,
  • empatyczne zrozumienie,
  • kongruencja, czyli spójność, autentyzm, otwartość,
  • kontakt z tym, co nieświadome.

Terapeuta musi stworzyć możliwości sprzyjające rozwojowi klienta i wyzwolić tkwiące w nim lecznicze siły, by mógł pojąć własny problem i wprowadzić konstruktywne zmiany w swoim życiu. Jakie kierunki zmian uwzględnia się w terapii humanistycznej?

  1. Od braku kontaktu z przeżyciami do nawiązania kontaktu z nimi.
  2. Od zaprzeczania przeżyć do akceptacji ich istnienia.
  3. Od ukrywania własnych przeżyć do dzielenia się nimi z terapeutą.
  4. Od spostrzegania świata w kategoriach dychotomicznych (skrajnych, czarno-białych) do widzenia go w pełnym bogactwie.
  5. Od spostrzegania punktu oceny poza sobą do odnalezienia go w sobie w oparciu o doświadczenia, przeżywanie, mądrość i sumienie.

Według psychologów humanistycznych, zaburzenia psychiczne i patologie w zakresie poczucia własnej wartości wynikają z niedogodnych warunków wychowawczych i warunkowej akceptacji dziecka przez rodziców, co generuje dysproporcje między „Ja realnym” a „Ja idealnym”. Człowiek, zamiast w pełni doświadczać własnego człowieczeństwa, uczy się utrzymywać fasadę, odgrywać role. Zachowania jednostki zdeterminowane są przez postrzegane oczekiwania innych ludzi. Osoba zaczyna się kierować opinią publiczną, a nie własnymi potrzebami - „Nieważne, co ja chcę, istotne, czego inni chcą ode mnie”. Terapia ma odblokować osobiste pragnienia i zdolność do samorealizacji. Pomagają w tym różne metody terapeutyczne, zarówno te niedyrektywne, jak: klaryfikacja uczuć, parafrazowanie słów klienta przez terapeutę, bezwarunkowa akceptacja, strukturalizacja, jak i te bardziej dyrektywne, np. zadawanie pytań, zmuszanie klienta do odpowiedzialności, interpretacja słów, wyrażanie uznania, informowanie i udzielanie wsparcia. Niektórzy krytykują postawę rogeriańską za mało efektywną pomoc, jednak inni cenią psychoterapię skoncentrowaną na osobie za szczególny rodzaj zrozumienia i atmosferę zaufania, co pozwala im lepiej zrozumieć siebie i optymistyczniej patrzeć w przyszłość.

psycholog Kamila Krocz, ponad rok temu

Bibliografia

  • Grzesiuk L., Psychoterapia [w:] Strelau J., (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, t. 3, GWP, Gdańsk 2005, ISBN 83-87957-06-2.

Nurty psychoterapeutyczne

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

DYSKUSJE NA FORUM

Pomóżcie

~Samotna 57853 • ostatni post 3 godziny temu

5

Pomocni lekarze

Artykuły Nurty psychoterapeutyczne
Nurty psychoterapeutyczne

Zastosowanie terapii poznawczo-behawioralnej w chorobach somatycznych

Wpływ ciała na psychikę to sprawa dość oczywista - nikt, kogo bardzo boli ząb czy głowa, nie potrafi być w świetnym humorze i tryskać energią. Tę zależność bardzo łatwo zaobserwować. Zależność przeciwna, choć nie tak oczywista, też jest bardzo istotna....

Nurty psychoterapeutyczne

Terapie behawioralne

Terapie behawioralne opierają się na założeniu, że wszelkie niepożądane zachowania, np. nieśmiałość, moczenie nocne u dzieci, fobie, nerwice, zostały wyuczone i że w związku z tym mogą zostać oduczone. Terapia behawioralna, inaczej określana jako modyfikacja...

Nurty psychoterapeutyczne

Psychologia Gestalt

Psychologia Gestalt to inaczej psychologia postaci. Gestaltyzm wnosi, że życie ludzkie i sam człowiek nie stanowią prostej sumy części, ale są pewną całością. Pojęcie „Gestaltu" odnosiło się pierwotnie do teorii percepcji zaproponowanej przez Maxa Wertheimera,...

Autopsychoterapia

Terapia samego siebie

Terapia samego siebie

Autopsychoterapia polega na racjonalizowaniu emocjonalnych nastawień.

Psychoterapia

Psychoterapia długoterminowa

Jedną z gałęzi psychoterapii jest psychoterapia długoterminowa. Opiera się ona zasadzie regularności - sesje z pacjentami prowadzone (...) historii życia i zgłębienia wpływu nieświadomych impulsów na dokonywane wybory....

Psychoterapia indywidualna

Terapia sztuką

Terapia sztuką

Sztuce od wielu wieków przypisuje się potężną moc terapeutyczną. Arteterapię wykorzystuje się w leczeniu uzależnień, współuzależnień, w patologii społecznej. Jej celem jest odkrycie sensu i celu życia dzięki tworzeniu.