Rak nerki - przyczyny, objawy, diagnostyka, klasyfikacja, przerzuty, leczenie

Rak nerki jest jednym z najrzadziej występujących nowotworów. Rak nerki powstaje w wyniku pojawienia się nieprawidłowej masy w obrębie miąższu nerki. Dużo częściej rak nerki spotyka mężczyzn niż kobiety. Rak nerki jest niebezpiecznym rodzajem nowotworu, ze względu na to, że objawy mogą pojawić się w późnym stadium choroby, uniemożliwiając wczesne rozpoznanie i skuteczne leczenie. Pomimo że rak nerki jest bardzo rzadki, obserwuje się dość często przerzuty pochodzące najczęściej z komórek nabłonka.

1. Rak nerki - przyczyny i objawy

Rak nerkowokomórkowy pojawia się dwa razy częściej u mężczyzn niż u kobiet. Ryzyko jego pojawienia się wzrasta z wiekiem – średni wiek występowania raka nerek to około 60 lat. Istnieje także złośliwy rak nerki występujący tylko u dzieci – jest to tzw. nerczak złośliwy lub nephroblastoma. Może on być wrodzony lub pojawiać się w okresie niemowlęcym lub przedszkolnym. Ma związek z mutacjami konkretnych genów (WT1 i WT2) u dziecka. Wiąże się z niektórymi wrodzonymi wadami oraz chorobami nerek i układu moczowego. Nowotwór nerek atakuje częściej osoby z nabytą torbielowatością nerek w przebiegu mocznicy i leczone za pomocą dializy. Ryzyko, że nerki zaatakuje nowotwór zwiększa się, szczególnie u kobiet, jeśli kobieta cierpi na otyłość i równocześnie na nadciśnienie, chociaż nie jest znana tego przyczyna.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Czym jest ból?"

Niektóre osoby są obarczone większym ryzykiem zachorowania na raka nerki ze względu na predyspozycje genetyczne i choroby, takie jak zespół von Hippla i Lindaua.

Najczęstszymi przyczynami zachorowalności na raka nerki są:

  • uwarunkowania środowiska,
  • uwarunkowania hormonalne,
  • uwarunkowania genetyczne,
  • palenie papierosów,
  • narażenie na działanie substancji chemicznych,
  • nadużywanie środków przeciwbólowych,
  • otyłość,
  • dziedziczenie,
  • ekspozycja na substancje chemiczne, np. azbest, nitrozaminy, kadm,
  • nadużywanie innych leków,
  • alkohol.
Rak nerki - rokowania
Rak nerki - rokowania

Rak nerki pojawia się u osób powyżej 50 roku życia; częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet. Statystyki...

zobacz galerię

Rak nerki w początkowym okresie rozwoju nie daje objawów. Później pojawiają się bóle w okolicy lędźwiowej oraz krwiomocz. Objawem sugerującym chorobę jest także długo utrzymująca się gorączka, której źródła nie da się ustalić, ma charakter septyczny. Początkowa niedokrwistość przechodzi w nadkrwistość. Guz nerki jest prawie niewyczuwalny i najczęściej zostaje wykryty przypadkowo, np. podczas USG. U bardzo licznej grupy pacjentów obserwuje się także:

  • niedokrwistość niedobarwliwą,
  • czerwienicę (wzrost ilości czerwonych krwinek RBC),
  • spadek masy ciała,
  • hiperkalcemię (wzrost poziomu wapnia we krwi),
  • podwyższone ciśnienie tętnicze krwi,
  • podwyższone OB,
  • zespoły paraneoplazmatyczne,
  • zapalenie wielomięśniowe,
  • skrobiawicę (amyloidozę),
  • upośledzenie funkcji wątroby – encefalopatia wątrobowa,
  • hematuria – obecność czerwonych krwinek w moczu,
  • ból krzyżowo-lędźwiowy,
  • żylaki powrózka nasiennego u mężczyzn,
  • namacalny w jamie brzusznej guz,
  • stan podgorączkowy lub gorączka,
  • potliwość nocna.

Guzy łagodne zazwyczaj przebiegają bezobjawowo, wykrywane są przypadkowo w trakcie diagnostyki innych schorzeń. Dolegliwości bólowe okolic lędźwiowych pojawiają się wtedy, gdy guz osiągnie znaczne rozmiary. W 30% przypadków guz nerki o cechach nowotworowych daje przerzuty do innych narządów i jest przyczyną odchyleń w wynikach badań laboratoryjnych (hiperkalcemia, wzrost OB). Rak nerki daje najczęściej przerzuty do płuc, kości, wątroby i mózgu.

2. Rak nerki - diagnostyka

Rozpoznanie raka nerki ustala się najczęściej na podstawie badania USG jamy brzusznej, urografii, tomografii komputerowej, angiografii nerek, rezonansu magnetycznego i scyntygrafii, badań laboratoryjnych i wywiadu z pacjentem. W badaniach laboratoryjnych należy oznaczyć pełną morfologię krwi, transaminazy, fosfatazę alkaliczną, azot, kreatyninę, klirens kreatyniny i wykonać badanie ogólne moczu. Badania obrazowe pomagają w ustaleniu stopnia zaawansowania guza i obejmują:

Wzrost dostępności badań obrazowych spowodował zwiększenie wykrywalności raka nerek o niewielkim stopniu zaawansowania klinicznego. Niewielki guz nerki charakteryzuje się najczęściej niewielkim potencjałem onkologicznym i powolnym wzrostem, zwłaszcza we wczesnej fazie rozwoju. Ponadto, wykrycie zmiany o niewielkim rozmiarze – poniżej 3 cm – stwarza szansę zastosowania małoinwazyjnych metod leczenia operacyjnego, zmierzającego do zachowania niezmienionego miąższu nerki (tzw. chirurgia nerkooszczędzająca).

Rak nerki – zdjęcia
Rak nerki – zdjęcia

Najczęstszą metodą leczenia raka nerki jest wycięcie tego narządu wraz z nadnerczem i węzłami chłonnymi.

zobacz galerię

3. Rak nerki - klasyfikacja histopatologiczna wg WHO

Rak nerki może rozwinąć się z:

  1. Nabłonka kanalików nerkowych lub innych składników nefronu:
  • rak jasnokomórkowy zwany gruczolakorakiem, w większości przypadków dotyka osób między 50. a 60. rokiem życia. Wśród chorych przeważają mężczyźni.
  • rak z komórek chromofilnych (zasadochłonnych, kwasochłonnych),
  • rak z komórek chromofobowych (typowych, kwasochłonnych),
  • onkocytoma pochodzenia nerkowego,
  • rak kanalików zbiorczych (Belliniego).
  1. Podścieliska:
  1. Niezróżnicowanej tkanki płodowej nerki:
  • Guz Wilmsa – głównie u dzieci. Ponad 66% przypadków zachorowań diagnozuje się w ciągu trzech pierwszych lat życia, a 90% przed ukończeniem przez dziecko wieku pięciu lat. Guz Wilmsa jest zazwyczaj nowotworem jednostronnym, przerzuty spotyka się w płucach i drugiej nerce. Badania, które precyzyjnie potwierdzają obraz diagnostyczny choroby, to urografia, echotomografia i tomografia komputerowa. Leczenie sprowadza się do operacji, chemioterapii i radioterapii. Rokowania zależą od wieku – im wcześniej zdiagnozowano zmianę, tym mniejsze prawdopodobieństwo wystąpienia przerzutów.
  1. Nabłonka przejściowego dróg moczowych.

Ponadto wyróżnia się 5 typów raka nerki: rak jasnokomórkowy, brodawkowaty, chromofobny, z cewek zbiorczych, sarkomatoidalny.

4. Rak nerki - przerzuty i leczenie

Najczęściej rak nerki przerzuca się do następujących narządów:

  • płuc,
  • tkanek miękkich,
  • kości,
  • wątroby,
  • układu nerwowego.

Raka nerki rozpoznaje się po stwierdzeniu wyczuwalnego guza w okolicy nerki, krwiomoczu, gorączki, bólów w okolicy nerki. Objawy te muszą być potwierdzone badaniem ultrasonograficznym, urograficznym, tomograficznym lub scyntygraficznym układu moczowego, a przede wszystkim histopatologicznym. Leczenie raka nerki polega najczęściej na usunięciu całej nerki (nefrektomia), a w mniej zaawansowanych przypadkach tylko jej fragmentu. Czasem usuwa się również przerzuty. Leczeniem z wyboru jest zabieg chirurgiczny. Istnieją różne metody leczenia operacyjnego. Najczęściej wykonuje się częściową nefrektomię (częściowe wycięcie nerki z guzem) lub wyłuszczenie guza. Coraz częściej dopuszcza się do miejscowego usunięcia guza polegającego na resekcji klinowej nerki wraz z guzem lub wyłuszczenia-enukleacji guza. Wcześniej postępowanie to było zarezerwowane dla chorych z jedyną nerką lub z obustronnym nowotworem. W wielu ośrodkach laparoskopowa nefrektomia staje się standardem.

W przypadku guza złośliwego często konieczna jest radykalna nefrektomia z objęciem nerki, powięzi Garota, nadnercza, a czasami również górnej części moczowodu. Obustronna nefrektomia wykonywana jest w przypadku zajęcia obu nerek i w braku możliwości wykonania przynajmniej jednostronnie częściowej nefrektomii. Po operacji usunięcia guza zalecana jest hormonoterapia i radioterapia – zwłaszcza, gdy guz miał znamiona nowotworu. Niekiedy konieczne jest wprowadzenie chemioterapii. W przypadku obustronnej nefrektomii konieczne jest leczenie nerkozastępcze, np. dializa, a w przyszłości najlepszym wyjściem jest przeszczep nerki.

Chemioterapia jest nieskuteczna, dlatego odstępuje się od niej. Ostatnio stosowane są również nowe leki biologiczne, ale koszt takiego leczenia jest znaczny, a skuteczność wątpliwa. Rokowanie zależy od tego, jak szybko rak nerki zostanie wykryty.

spis treści
rozwiń

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!