Różnica między POChP a astmą

Astma i przewlekła obturacyjna choroba płuc to dwie przewlekłe choroby układu oddechowego, które bardzo często bywają ze sobą mylone, ponieważ mają podobny przebieg, przynajmniej w pierwszej chwili można odnieść takie wrażenia. Mylące jest przede wszystkim podobieństwo objawów astmy i POChP występujących w tych dwóch chorobach: chorzy skarżą się na trudności w oddychaniu lub też złą tolerancję wysiłku.

POCHP jest chorobą charakteryzującą się niecałkowicie odwracalnym ograniczeniem przepływu powietrza w drogach oddechowych. Ograniczenie to postępuje z czasem i towarzyszy mu nieprawidłowa odpowiedź zapalna na szkodliwe pyły lub gazy (najczęściej dym tytoniowy). Palenie tytoniu jest odpowiedzialne za 90% zachorowań, jednakże tylko około 15% palaczy jest dotknięta tą chorobą, co świadczy o udziale innych czynników ryzyka.

Astma jest przewlekłą zapalną chorobą dróg oddechowych, w której istotną rolę odgrywają komórki uwalniające substancje pobudzające oskrzela do skurczu i nasilające wydzielanie śluzu. Powoduje to zmniejszenie światła dróg oddechowych, co daje objawy duszności, świszczącego oddechu i jest elementem nadreaktywności oskrzeli. W przypadku astmy mamy do czynienia przeważnie ze schorzeniem alergicznym. W 40% przypadków objawy astmy współistnieją z atopią. Na ogół choroba ujawnia się ona dość wcześnie, tj. w dwóch pierwszych dekadach życia. Często poprzedzona jest inną chorobą alergiczną, np. katarem siennym, alergią pokarmową czy alergią skórną. Zidentyfikowanie czynników, które w mechanizmie uczuleniowym powodują wystąpienie ataku duszności i unikanie ich stanowi podstawę zapobiegania atakom. 


Typowe objawy POCHP to:

• przewlekły kaszel występujący okresowo lub codziennie, rzadko wyłącznie w nocy,
• przewlekłe odkrztuszanie wydzieliny, zwłaszcza po przebudzeniu,
• duszność, początkowo przy wysiłku fizycznym, później także w spoczynku.

Cechy wyróżniające POCHP:

• początek w średnim wieku,
• wieloletnie palenie tytoniu,
• objawy narastające powoli,
• duszność wysiłkowa, potem spoczynkowa,
• w większości nieodwracalne ograniczenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe.

Główne objawy astmy to:

• duszność – przy wydechu, ma charakter napadowy i zmienne nasilenie.
• świszczący oddech,
• kaszel,
• inne objawy alergii.

Cechy wyróżniające astmę:

• wczesny i nagły początek, często w dzieciństwie,
• objawy zmieniające się w ciągu dnia i z dnia na dzień o charakterze raczej napadowym,
• objawy w nocy lub wcześnie rano,
• w większości odwracalne ograniczenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe,
• współistnienie alergii,
• astma w wywiadzie rodzinnym.

Spirometria pozwala określić czynność płuc i oskrzeli. Polega na pomiarze ilości wdychanego i wydychanego powietrza oraz szybkości jego przepływu w drogach oddechowych. Większość chorych na astmę ma prawidłowy wynik spirometrii. U niektórych chorych udaje się potwierdzić w spirometrii skurcz oskrzeli. Dochodzi wówczas do zmniejszenia wydechowej objętości płuc. Badaniem różnicującym jest tzw. próba rozkurczowa. Polega ona na wykonaniu spirometrii, następnie podaje się lek rozkurczający oskrzela i powtórnie wykonuje spirometrię. Wynik dodatni, czyli rozkurcz oskrzeli w odpowiedzi na lek i lepszy wynik spirometrii po leku przemawia za rozpoznaniem astmy. Ujemny wynik próby-brak poprawy po przyjęciu leku sugeruje przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. W przypadku prawidłowych wyników wykonuje się próby prowokacyjne, czyli sztuczne wywołanie napadu skurczu oskrzeli poprzez wziewne podanie metacholiny lub histaminy.

Leczenie astmy polega na próbach wyeliminowania z otoczenia czynników wyzwalających (alergenów). Stosowanie leków rozkurczających oskrzela i glikokortykosteroidów (GKS) zapobiega nieodwracalnym zmianom destrukcyjnym w płucach. Środki te działają tylko miejscowo na oskrzela, więc są preparatami bezpiecznymi ze względu na minimalne przenikanie do krwi i nie powodując powikłań związanych z ogólnoustrojowym działaniem tych leków. Pomocniczo stosuje się także preparaty teofiliny, kromony oraz leki przeciwleukotrienowe. W przypadku przewlekłej obturacyjnej choroby płuc stosuje się farmaceutyki z tych samych grup, jednak leczenie różni się schematem stosowania tych leków.

Znaczenie w różnicowaniu astmy i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc ma wywiad, badanie przedmiotowe i badanie spirometryczne z próbą rozkurczową. Mogą one pojedynczo nie dawać 100% gwarancji na pewną diagnozę, lecz zastosowane i przeanalizowane kompleksowo, pozwalają na postawienie ostatecznego rozpoznania, a także rozpoczęcia właściwego leczenia.



Źródła

1. Droszcz W. (red.), Choroby płuc. Diagnostyka i terapia, Urban & Partner, Wrocław 1999, ISBN 83-85842-04-7
2. Rowińska - Zakrzewska A., Kuś J., Choroby układu oddechowego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 83-200-2884-1
3. Droszcz W. Astma, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-8-32-004009-8
4. Zieliński J., Przewlekła obturacyjna choroba płuc, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2006, ISBN 83-89009-44-7