Ryzyko chorób zakaźnych u pacjentów po przeszczepie

Pacjenci po przeszczepie narażeni są na szereg powikłań związanych z samym zabiegiem transplantacji, jak i z okresem późniejszym. Najczęstszym z nich są zakażenia. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest stosowanie leków immunosupesyjnych, czyli obniżających odporność, koniecznych by zabezpieczyć chorego przed reakcją odrzucenia pobranych obcych tkanek. W związku z celowo obniżoną reaktywnością układu immunologicznego, oprócz ryzyka infekcji, należy wspomnieć o odmiennym ich przebiegu, a mianowicie o ich skąpoobjawowości.

Zobacz film: "Polacy żyją aż 7 lat krócej niż Szwedzi"

Okresy występowania zakażeń potransplantacyjnych

Wyróżnia się trzy główne okresy występowania zakażeń potransplantacyjnych:

  • okres wczesny - do pierwszego miesiąca po przeszczepie. Zakażenia te są związane głównie z zabiegiem chirurgicznym i jego ewentualnymi powikłaniami. Zaliczamy do nich: zakażenia rany operacyjnej, zapalenia płuc, zakażenia układu moczowego, dróg żółciowych, oraz przeszczepionego narządu czy zakażenia drenów i cewników,
  • okres pośredni - od 2-go do 6-go miesiąca po transplantacji (okres ten jest nazywany okresem adaptacyjnym i często stosuje się w nim duże dawki leków obniżających odporność), w którym ujawniają się zakażenia organizmami typowo atakujących pacjentów po przeszczepie. Są to zakażenia wirusami takimi jak CMV, HHV-6, EBV, czy bakteriami, grzybami i pierwotniakami, z których najbardziej typowe to: Pneumocystis, Candidia, Listeria, Legionella, Toxoplazmoza gondii,
  • Okres późny - po 6-ciu miesiącach od zabiegu. Większość z tych pacjentów charakteryzuje się już wtedy, stabilną pracą przeszczepionego narządu i wymaga jedynie niewielkich dawek leków immunosupresyjnych. Dla tej grupy chorych najbardziej typowe są zakażenia występujące w populacji ogólnej, czyli: zakażenia dróg oddechowych wywoływane przez wirusa grypy, paragrypy, RSV czy zakażenia układu moczowego.

Dla transplantologii najbardziej charakterystyczne są zakażenia oportunistyczne, czyli drobnoustrojami powszechnie występującymi, które u osób o prawidłowo działającym układzie odpornościowym wywołują jedynie łagodne objawy, natomiast u biorców narządów mogą być przyczyną ciężkich zakażeń.

Zakażenia wirusowe po przeszczepie

Immunosupresja (leczenie obniżające ludzką odporność) zapobiegająca odrzucaniu przeszczepów blokuje jeden z głównych mechanizmów obrony przeciwwirusowej, mianowicie cytotoksyczne limfocyty T. Sprzyja to nasilonemu namnażaniu wirusa, nazywanemu w języku medycznym replikacją oraz niepohamowanemu uogólnianiu się infekcji. Wirusy dodatkowo same potrafią wpływać na układ odpornościowy, zwiększając ryzyko innych zakażeń oportunistycznych.

Do przykładowych zakażeń należą:

  • zakażenie wirusem cytomegalii (CMV) – występują u 60-90% biorców narządów w pierwszych miesiącach po transplantacji. Wyróżniamy zakażenie pierwotne (gdy biorca wcześniej nie był nosicielem tego wirusa,i który przeniósł się wraz z przeszczepionym narządem) i zakażenia wtórne (uaktywnienie się wirusa u biorcy, który do tej pory był nosicielem lub nadkażenie innym typem wirusa). Infekcja CMV może dawać przeróżne konsekwencje, od zakażeń bezobjawowych po ciężkie śmiertelne. Najczęściej występuje postać „gorączkowa” z towarzyszącymi zmianami obrazu morfologii krwi,
  • zakażenia wirusem opryszczki (HSV) – jest najczęściej reaktywacją zakażenia utajonego. Zakażenie to objawia się w postaci zmian pęcherzykowych na skórze oraz śluzówkach jamy ustnej oraz narządów płciowych. Występuje najczęściej w czasie pierwszego miesiąca u około 1/3 dorosłych biorców. W większości przypadków przebiega łagodnie, jednak zdarzają się przypadki bolesnych owrzodzeń z nadkażeniami bakteryjnymi,
  • zakażenie wirusem ospy wietrznej i półpaśca (VZV) - większość populacji ludzkiej przechorowało ospę w dzieciństwie i jest nosicielami tego wirusa, w związku z czym w jego przypadku mówimy najczęściej o reaktywacji, która jest przyczyną półpaśca. U biorców nie posiadających przeciwciał przeciwko VZV czyli u tych, którzy nie przechorowali ospy (bądź nie zostali przeciwko niej zaszczepieni) rozwija się ospa wietrzna. Zakażenie to występuje u około co dziesiątego biorcy przeszczepów. W leczeniu podobnie jak w zakażeniu HSV stosuje się acyklowir,
  • zakażenia wirusem Epstaina-Barr (EBV) – podobnie jak w powyższym przykładzie większość osób przechodzi w dzieciństwie zakażenie tym wirusem w postaci bezobjawowej lub w postaci choroby zwanej mononukleozą zakaźną. Wirus ten ma jednak zdolność do pozostania na stałe w organizmie – bytuje w limfocytach B w formie utajonej. W przypadku potransplantacyjnej immunosupresji dochodzi jednak do jego reaktywacji co obajwia się wystąpieniem zespołu mononukleozowego tj. w postaci gorączki, bólów mięśniowych, bólów gardła, bólów głowy i powiększeniu szyjnych węzłów chłonnych. Zakażenie EBV stwierdza się u 20-30% biorców przeszczepów.

Zakażenia bakteryjne i grzybicze po przeszczepie

Większość zakażeń bakteryjnych ujawnia się w okresie 3 tygodni od operacji transplantacyjnej. Istnieją dwa zasadnicze źródła pochodzenia drobnoustrojów, tj:

  • przeniesienie od dawcy wraz z narządem,
  • normalna flora bakteryjna biorcy narządu pochodząca z przewodu pokarmowego i dróg oddechowych.

Do przykładowych bakterii będących przyczyną zakażeń bakteryjnych i grzybiczych należą: pałeczki jelitowe (Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae czy Enterobacter Cloacae) oraz pałeczki niefermentujące (Pseudomonoas aeurginosa, Acinetobacter sp.), bakterie beztlenowe (Bacteroides i Clostridium) czy enterokoki (W. faecalis). Rodzaj zakażenia jest uzależniony od rodzaju przeszczepianego narządu, współistniejących chorób, powikłań pooperacyjnych czy rodzaju zastosowanych leków immunosupresyjnych. Skala ciężkości zakażeń ma szerokie spektrum: od zakażeń układowych o umiarkowanym przebiegu, po ciężkie postacie zespołu septycznego.

Leczenie zakażeń jest procesem złożonym, na który składa się:

  • antybiotykoterapia,
  • leczenie chirurgiczne (usunięcie ogniska zakażenia, drenaż ropnia itd.),
  • leczenie ogólne mające na celu wyrównanie poszczególnych parametrów życiowych (przywrócenie/zachowanie homeostazy).

U chorych po przeszczepach, zakażenia grzybicze mają postać choroby charakteryzującej się gwałtownym, inwazyjnym przebiegiem skutkującym tworzeniem się przerzutowych ognisk zakażenia i rozległym zajęciem narządów i tkanek. Przebieg kliniczny często jest ciężki, z wysoką śmiertelnością. Większość zakażeń grzybiczych stanowią zakażenia oportunistyczne. Do najczęstszych patogenów z tej grupy zalicza się: Candidia (wchodzi w skład normalnej mikroflory zdrowego człowieka – występuje w przewodzie pokarmowym, na skórze oraz błonach śluzowych) oraz Aspergillus (w naturalnym środowisku bytuje w glebie, wodzie - w zasadzie jest wszechobecny w środowisku człowieka). W leczeniu używane są leki przeciwgrzybicze, których przykładami są: flukonazol, itrakonazol czy leki z grupy amfoterycyny B.

Komentarze (1)
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Chorzy z obniżoną odpornością
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Chorzy z obniżoną odpornością
Chorzy z obniżoną odpornością

Cukrzyca a stan ludzkiej odporności

. Dlatego też chory staje się zależny od dostarczania insuliny. Natomiast cukrzyca typu 2 (insulinoniezależna) polega na obecności pierwotnej oporności (...) , takie jak otyłość brzuszna oraz mała aktywność fizyczna. Mechanizmy spadku...

Chorzy z obniżoną odpornością

Gronkowiec - rodzaje, kuracja

decyduje się na włączenie do leczenia antybiotyk. Niestety bardzo ważne jest właściwe dobranie leków, ponieważ gronkowiec może wykazać dużą odporność (...) jest także wspieranie organizmu, zwiększanie odporności organizmu...

Chorzy z obniżoną odpornością

Profilaktyka zakażeń szpitalnych

Zakażenia szpitalne, zwane też nozokomialnymi, to takie do których doszło w związku z pobytem chorego w szpitalu i które ujawniło się po przynajmniej (...) drobnoustrojów opornych na jego działanie. Bakterie nabywają odporność...

Chorzy z obniżoną odpornością

Leczenie neutropenii

Ciało ludzkie posiada układ odpornościowy, którego zadaniem jest ochrona przed mikroorganizmami, obcymi substancjami czy zmutowanymi własnymi komórkami. Składa się na niego szereg elementów, od skóry czy błon śluzowych, poprzez narządy limfatyczne, po...

Chorzy z obniżoną odpornością

Wrodzone niedobory odporności

pozornie błahej funkcji może spowodować, że cały system odpornościowy przestaje działać bądź jest mniej skuteczny. Mówimy wtedy o niedoborach odporności (...) . Niedobory odporności dzielimy na pierwotne i wtórne. U...

Chorzy z obniżoną odpornością

Neutropenia

rąk (zarówno przez osoby z neutropenią jak i te z najbliższego otoczenia), unikanie kontaktu z osobami chorymi, a w przypadku zachorowania osób (...) i dokładny nadzór tego ostatniego nad przyjmowanymi przez chorego...

Przeszczep serca

Życie po przeszczepie (WIDEO)

Życie po przeszczepie (WIDEO) Odtwórz wideo

Przeszczep to ogromna szansa na dalsze życie dla chorych dotkniętych niewydolnością narządu. Z reguły już po kilku tygodniach, większość pacjentów (...) lekarskimi. Lekarze muszą często kontrolować stan zdrowia pacjentów...