Scombrotoksizm, czyli zatrucie ciemnym mięsem ryb

Scombrotoksizm dotyczy głównie ryb o ciemnym mięsie. Można tutaj wymienić przede wszystkim makrelę, tuńczyka białego, tuńczyka żółtopłetwego, tuńczyka błękitnopłetwego oraz makreloszę. Zatruć się można także sardynkami europejskimi, koryfenami, czarnym merlinem i śledziem.

Dlaczego dochodzi do zatrucia? Główną przyczyną jego występowania jest nieprawidłowo przechowywane mięso, które rozkładowi bakteryjnemu ulega już w temperaturze powyżej 0 stopni Celsjusza. Taki proces oznacza dekarboksylację aminokwasu L-histydyny do histaminy, fosforanu histaminy oraz chlorowodorku histaminy.

Gdy ryba przechowywana jest w prawidłowych warunkach, stężenie histaminy w jej mięsie utrzymuje się na poziomie 0,1 mg na 100 g ryby. Jeśli wystąpi proces dekarboksylacji, jej ilość może wzrosnąć nawet do 25-50 g na 100 g mięsa. W takim przypadku dochodzi do zatrucia histaminą. Reakcja na tę substancję zależy od organizmu.

Co ciekawe, toksyny znajdujące się w mięsie ryb są trudne do zniszczenia, nie ulegają destrukcji ani pdoczas gotowania ani pieczenia czy smażenia. I więcej – bez specjalistycznych badań nie da sę rozpoznać nieświeżej ryby. Mięso nie zmienia ani wyglądu, ani zapachu. Ten sam pozostaje również kolor mięsa.

O tym, że ryba jest zatruta histaminą przekonać się można dopiero podczas jedzenia. Takie mięso ma ostry smak, w ustach natomiast pozostaje metaliczny posmak. Dlatego też warto jeść ryby z pewnego źródła.

W większości wypadków objawy scombrotoksizmu występują do 90 minut po zjedzeniu nieświeżego mięsa, ale mogą pojawić się także już po 15 minutach.

Zatrucie rozpoznaje się po zaczerwienionej skórze twarzy, szyi i rąk. Co ważne – takie plamy są wyraźne i wyglądają bardzo nienaturalnie. Robią się jeszcze mocniejsze po ekspozycji na słońce.

Do innych objawów należą:

• nienaturalne odczuwanie ciepła przy niezmionej temperaturze ciała,
• przekrwienie spojówek,
• pokrzywka,
• świąd,
• skurcz oskrzeli,
• obrzęk naczynioruchowy,
• ból brzucha,
• nudności,
• wymioty,
• trudności w połykaniu,
• skurcze,
• skurcze w brzuchu,
• zapalenie gardła,
• nasilone pragnienie,
• pieczenie dziąseł.

Jeśl zatrutej histaminą ryby zjemy za dużo, w reakcji na nadmiar substancji może wystąpić także tachykardia, kołatanie serca, nadciśnienie i zawroty głowy.

W takim przypadku należy natychmiast udać się do lekarza, informując go o możliwości zatrucia mięsem ryby. Ten powinien natychmiast zlecić wykonanie badania polegającego na oznaczeniu poziomu histaminy we krwi lub moczu.

Jeśli zauważysz u siebie powyższe objawy i masz podejrzenie, że ich przyczyną może być zatrucie mięsem ryby makrelowatej, kup lek antyhistaminowy. Niektóre preparaty dostępne są w aptekach bez recepty. W przypadkach, gdy doszło do silnego zatrucia może się to niestety okazać niewystarcające. Konieczne jest wtedy przyjęcie leków rozszerzających oskrzela.

Większość objawów zatrucia nieświeżym mięsem ryby ustępuje jednak bez konieczności zażywania preparatów medycznych. Zazwyczaj dzieje się to już po 18 godzinach. Należy w tym czasie dużo pić, by jeszcze szybciej oczyścić organizm z toksyn.