Selen - rola, zapotrzebowanie, nadmiar, niedobór, źródła

Selen to pierwiastek niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Został odkryty w 1817 roku przez chemika J.J. Berzeliusa. Jest to element konieczny do prawidłowego działania enzymów, usuwania wolnych rodników i toksyn z organizmu.

Wspomaga on też pracę tarczycy i redukuje stres oksydacyjny, który zwiększa ryzyko choroby Alzheimera, udaru mózgu czy poważnych problemów z sercem.

Pierwiastek ten niweluje uszkodzenia DNA, wzmacnia odporność organizmu i przyczynia się do usuwania komórek nowotworowych. Wiele badań potwierdziło, że selen pozyskiwany z żywności zmniejsza ryzyko wystąpienia raka piesi, płuc, jelita grubego oraz prostaty.

Zauważono również pozytywny wpływ selenu na stany zapalne w organizmie. Badania wykazały, że pacjenci z astmą po przyjęciu 200 mcg pierwiastka stosują zdecydowanie mniejsze dawki leków na rozszerzenie dróg oddechowych.

Selen znajduje się w tkance tarczycy i jest niezbędny do wytwarzania hormonów przez ten narząd. Niedobór prowadzi do choroby Hashimoto, czyli przewlekłego zapalenia tarczycy.

Pierwiastek może być traktowany jako element leczenia depresji, bólu w reumatoidalnym zapaleniu stawów oraz chorób układu nerwowego. Spożywanie produktów bogatych w selen poprawia nastrój i ogólne samopoczucie.

• do 1. roku życia - 15-20 μg,
• 1-3 lata - 20 μg,
• 4-9 lat - 30 μg,
• 10-12 lat - 40 μg,
• 13-18 lat - 55 μg,
• powyżej 18. roku życia - 55 μg,
• kobiety w ciąży - 60 μg,
• kobiety karmiące - 70 μg.

Niedobór selenu zwykle pojawia się u osób z poważnymi zaburzeniami wchłaniania pokarmu, pacjentów po usunięciu części jelita cienkiego lub w trakcie żywienia pozajelitowego.

Zmniejszone stężenie selenu obserwuje się także w przebiegu AIDS, ostrego zapalenia trzustki, mukowiscydozy, retinopatii, depresji, chorób immunologicznych oraz niewydolności nerek.

Objawy niedoboru selenu to:

• osłabienie,
• mniejsza siła mięśni,
• gorsza kondycja paznokci,
• niedoczynność tarczycy,
• spadek FT3,
• przybieranie na wadze,
• problemy z zajściem w ciążę,
• większa skłonność do infekcji.

Prawidłowe stężenie selenu jest bardzo ważne, ponieważ zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób nowotworowych i innych niebezpiecznych chorób. Natomiast nadmiar tego pierwiastka zwiększa zagrożenie pojawienia się raka i negatywnie wpływa na stan zdrowia. Z tego względu przed rozpoczęciem suplementacji warto wykonać badania krwi, aby oznaczyć aktualny poziom selenu.

Objawy nadmiaru selenu to:

• nadmierna potliwość,
• czosnkowy oddech,
• nerwowość,
• niestabilność emocjonalna,
• nudności i wymioty,
• stany depresyjne.

Zdecydowanie najlepszym źródłem tego pierwiastka są orzechy brazylijskie, łosoś oraz tuńczyk. 100 gramów tych produktów uzupełnia nawet 90% dziennego zapotrzebowania.

Dużą zawartość selenu ma również wołowina oraz filet z indyka, niewielka porcja pokrywa 50% potrzeb organizmu. Do codziennego jadłospisu warto wprowadzić też:

• pełnoziarniste pieczywo,
• jajka,
• ryż,
• pestki słonecznika,
• kurki i maślaki,
• czosnek,
• glony,
• strączki,
• kapusta,
• otręby,
• podroby,
• owoce morza,
• cebula
• pomidory,
• brokuły.