Seniorzy powinni robić to regularnie. Wykrywa poważne choroby

Prosty test wstawania z krzesła, znany jako Sit-to-Stand Test (STS), pozwala w domowych warunkach ocenić sprawność fizyczną, siłę mięśni nóg oraz wytrzymałość. Stosowany jest m.in. przez lekarzy i fizjoterapeutów do wstępnej oceny ryzyka upadków oraz ogólnej kondycji organizmu, ze szczególnym uwzględnieniem osób starszych. Jak prawidłowo wykonać badanie?

Przed rozpoczęciem testu należy przygotować stabilne krzesło o standardowej wysokości (ok. 43 cm) z oparciem i pozbawione podłokietników, a także stoper. Badany siada na środku siedziska, opiera stopy płasko na podłodze na szerokość bioder i prostuje plecy. Bardzo ważnym elementem procedury jest skrzyżowanie rąk na wysokości klatki piersiowej i dociśnięcie dłoni do barków, co uniemożliwia odpychanie się od ud lub krzesła w trakcie ruchu.

Po włączeniu odliczania czasu badany wykonuje sekwencję pełnego wstawania (ze zablokowaniem stawów biodrowych i kolanowych) oraz ponownego siadania z zachowaniem maksymalnej bezpiecznej dla siebie szybkości. Podczas testu liczy się wyłącznie wykończone cykle wstania zrealizowane w czasie dokładnie 30 sekund.

Normy funkcjonalne dla tego tekstu zostały wyznaczone przez amerykańskie Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC), uwzględniając fizjologiczny spadek siły mięśniowej związany z wiekiem i płcią.

Dla populacji w wieku 60–64 lat normatywny wynik wynosi średnio 14 powtórzeń dla mężczyzn i 12 dla kobiet. W grupie wiekowej od 65 do 69 lat przeciętne wartości spadają do 12 powtórzeń u panów oraz 11 u pań. Osoby między 70. a 74. rokiem życia osiągają zazwyczaj 12 wstań w przypadku mężczyzn i 10 w przypadku kobiet. W przedziale 75–79 lat normatywy wynoszą odpowiednio 11 dla mężczyzn i 10 dla kobiet, a w wieku 80–84 lat wartości te kształtują się na poziomie 10 powtórzeń u panów oraz 9 u pań. W starszych grupach wiekowych, od 85 do 89 lat, wynik wynosi średnio po 8 powtórzeń dla obu płci, natomiast u osób w wieku 90–94 lat przeciętny rezultat to 7 wstań dla mężczyzn i 4 dla kobiet.

Uzyskanie wyniku poniżej dolnej granicy normy nie stanowi samodzielnej diagnozy, ale jest wysoce miarodajnym sygnałem ostrzegawczym. Wskazuje na utratę rezerwy funkcjonalnej układu ruchu i znaczący wzrost ryzyka urazowych upadków. Liczne badania kliniczne łączą obniżoną moc mięśniową dolnych partii ciała z gorszą tolerancją wysiłkową, powikłaniami w trakcie terapii onkologicznych, długotrwałą hospitalizacją oraz zwiększonym ryzykiem incydentów sercowo-naczyniowych.

Systematyczny trening oporowy oraz aerobowy pozwala na skuteczną poprawę parametrów siły i wytrzymałości mięśni czworogłowych, pośladkowych oraz stabilizatorów tułowia. Podstawą adaptacji jest codzienne włączanie aktywności ruchowej, takiej jak energiczny spacer, kontrolowane pokonywanie schodów czy proste ćwiczenia wzmacniające. W przypadku osób ze znacznymi deficytami ruchowymi proces usprawniania rozpoczyna się od bezpiecznych ćwiczeń izometrycznych oraz mobilizacyjnych w pozycji siedzącej.

Należy pamiętać, że próba wstawania z krzesła powinna być prowadzona w warunkach pełnego bezpieczeństwa. Pojawienie się podczas testu ostrych dolegliwości bólowych w stawach nośnych, zawrotów głowy, duszności lub problemów z utrzymaniem równowagi stanowi bezwzględne wskazanie do przerwania badania i zasięgnięcia konsultacji lekarskiej bądź fizjoterapeutycznej.

Źródło: Rynek Zdrowia