Serce – budowa, objawy chorób, badania

Sposób działania i budowa serca przypomina niezwykle sprawną pompę, której wytężonej pracy często nie doceniamy. Choroby mięśnia sercowego, przede wszystkim zawał serca i jego niewydolność, sytuują się w czołówce czynników odpowiedzialnych za przedwczesną śmierć Polaków.

Zobacz film: "Choroby serca najczęstszą przyczyną zgonów Polaków"

1. Serce – budowa

Serce jest głównym narządem układu krwionośnego, które znajduje się wewnątrz worka osierdziowego. Jest on wypełniony surowiczym płynem zapobiegającym tarciom serca o ścianę osierdzia, do którego mogłoby dojść podczas skurczów i rozkurczów narządu.

Ludzkie serce zbudowane jest z dwóch przedsionków i z dwóch komór. Do prawego przedsionka za pośrednictwem żyły głównej górnej i dolnej trafia pozbawiona tlenu krew z tkanek obwodowych, która następnie, poprzez zastawkę trójdzielną, dostaje się do prawej komory. Stąd tętnicami płucnymi transportowana jest do płuc, gdzie dochodzi do jej utlenowania.

Z tego miejsca poprzez żyły płucne wędruje do lewego przedsionka, a następnie do lewej komory, która tłoczy ją do aorty, czyli tętnicy głównej. To właśnie z aorty krew zaopatrzona w tlen trafia do wszystkich narządów i tkanek ciała.

Ściana serca składa się z trzech warstw: wsierdzia, czyli warstwy najbardziej wewnętrznej, wyściełającej powierzchnie jam serca; śródsierdzia – warstwy środkowej zawierającej mięsień sercowy, szkielet serca i układ bodźcotwórczo-przewodzący serca oraz nasierdzia, a więc zewnętrznej warstwy tkanek serca.

2. Serce – objawy chorób

Na choroby serca w większości przypadków, niestety, pracujemy sami. Mało oszczędny tryb życia – regularna ekspozycja na silny stres, skłonność do używek czy niezdrowe jedzenie zwiększają ryzyko wystąpienia groźnych dysfunkcji. Co powinno nas zaniepokoić i skłonić do wizyty u specjalisty?

Po pierwsze, napad duszności, zwłaszcza kiedy problemy z oddychaniem występują już po niewielkim wysiłku fizycznym lub, co gorsza, w czasie spoczynku. Sygnałem ostrzegawczym jest także uczucie ogólnego zmęczenia i senności. Duszności i osłabienie uważane są za główne objawy niewydolności serca, schorzenia, w przebiegu którego spadek wydajności pracy serca uniemożliwia zaopatrzenie w substancje odżywcze komórek naszego ciała.

Zwykle jego przyczyną jest choroba wieńcowa, jednak źródłem problemu może być także nadciśnienie tętnicze, uszkodzenie zastawek czy migotanie przedsionków.

Problemy z sercem mogą sygnalizować również omdlenia. Dochodzi do nich wówczas, gdy do mózgu dłużej niż przez 10 sekund nie zostaje dostarczona wystarczająca ilość utlenowanej krwi. Jeśli do utraty przytomności dochodzi na tle sercowym, możemy podejrzewać arytmię serca – zaburzenie polegające na zbyt szybkiej bądź zbyt wolnej częstotliwości jego skurczów.

8 sposobów na poprawę pracy swojego serca
8 sposobów na poprawę pracy swojego serca [7 zdjęć]

Badania dowodzą, że kobiety, które jedzą trzy lub więcej porcji truskawek i jagód tygodniowo mogą zapobiec...

zobacz galerię

Kolejnym z symptomów, których nie należy ignorować, jest kołatanie serca, czyli silne i przyspieszone bicie serca, które nie jest wywołane silnymi emocjami czy wysiłkiem. Jeżeli epizody tego typu (spowodowane np. migotaniem przedsionków) trwają 2-3 minuty i towarzyszy im silny ból w klatce piersiowej, należy jak najszybciej wezwać pomoc, zwłaszcza że może dojść do zasłabnięcia.

Wizyta u lekarza jest konieczna również w sytuacji, kiedy zaobserwujemy u siebie obrzęki nóg, okolic kostek czy dolnych partii brzucha. Może to wskazywać na zaburzoną pracę prawej strony serca. Równie groźna jest sinica, czyli zmiana zabarwienia skóry, paznokci i ust będąca często skutkiem uszkodzenia mięśnia sercowego.

Najbardziej chyba charakterystycznym objawem chorób serca jest ból w klatce piersiowej, często promieniujący do szyi, ramion i żuchwy. Jest to tzw. dusznica bolesna, która w największej liczbie przypadków pojawia się na skutek silnego zdenerwowania czy zmęczenia. Objawy utrzymujące się dłużej niż kwadrans mogą wskazywać na zawał serca.

Zobacz także:

3. Serce – badania

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek nieprawidłowości lekarz może zalecić wykonanie badania specjalistycznego. Najczęściej jest to badania EKG, czyli elektrokardiografia, której celem jest zbadanie elektrycznej aktywności serca przy użyciu elektrod przymocowanych na piersi. Skierowania na EKG możemy spodziewać się przy podejrzeniu choroby wieńcowej.

Choroba niedokrwienna serca, nabyte oraz wrodzone wady serca i zapalenie mięśnia sercowego to niektóre spośród wskazań do poddania się badaniu echokardiografii bardziej znanej jako echo serca, podczas którego wykorzystywane są fale ultradźwiękowe. Na specjalnym monitorze wyświetlany jest obraz serca pozwalający dokładnie obejrzeć poszczególne części narządu.

Bardziej precyzyjne jest badanie metodą Holtera, czyli trwający całą dobę zapis czynności elektrycznej serca. Najczęściej stosuje się je u pacjentów z zaburzeniami rytmu pracy serca i chorobą niedokrwienną serca.

Aby ocenić prawidłowość budowy oraz funkcji serca i jego naczyń, stosuje się natomiast rezonans magnetyczny serca. Przekrojowe obrazy umożliwiają bardzo dokładną analizę narządu, co wykorzystywane jest m.in. w diagnostyce wad wrodzonych, nowotworów serca czy tętniaków aorty. Pozwala także precyzyjnie zaplanować ewentualny zabieg.

spis treści
rozwiń

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.