Skręt jadra - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Skręt jadra powstaje pod wpływem gwałtownego ruchu, skoku, w trakcie sportu. Najwięcej przypadków (ok. 90%) jednak związanych jest z występowaniem wrodzonych wad rozwojowych, zwanych „dzwonowym klapowatym zniekształceniem” (ang. bell clapper deformity).

Czynniki ryzyka wystąpienia skrętu jądra obejmują:

• warunki wrodzone, które pozwalają na obracanie się jądra, predysponując do skręcenia jądra,
• wielkość jądra, tzn. większe jądra lub występowanie na nich guza sprzyjają skręceniu jądra,
• temperatura otoczenia – skręt jądra czasami zwany jest „zespołem zimowym”, ze względu na to, że najczęściej występuje w tej porze roku. Moszna mężczyzny, który leży w ciepłym łóżku jest rozluźniona. Kiedy mężczyzna wstaje, jego moszna jest wystawiona na działanie powietrza chłodniejszego. Jeżeli dojdzie do skręcenia powrózka nasiennego w momencie, gdy moszna jest rozluźniona, pojawić się może gwałtowny skurcz, który wynika z nagłej zmiany temperatury.

W przypadku skrętu jądra następuje ból jądra oraz wrażliwość na dotyk, nie występuje natomiast gorączka ani zaczerwienienie. Mogą pojawić się nudności, wymioty, obrona mięśniowa. Gdy badanie przebiega w pozycji stojącej, pojawia się charakterystyczny ból przy podnoszeniu jądra. Objawy podobne są do schorzenia, jakim jest zapalenie najądrza.

Diagnozowanie skrętu jądra polega głównie na ocenie występujących objawów klinicznych, ale jeżeli jest potrzeba, można ją potwierdzić przez badanie USG. Badanie Dopplerowskie USG powinno być wykonywane tylko w przypadku niskiego ryzyka wystąpienia schorzenia, w celu jego wykluczenia. Nie należy go jednak stosować, gdy badanie fizykalne i historia chorób pacjenta wskazują na użycie natychmiastowej interwencji chirurgicznej. Badanie ultrasonograficzne pozwala praktycznie w 100% na zdiagnozowanie skrętu szypuły jądra. W wyniku tego badania wykazany jest brak przepływu krwi przez jądro, w porównaniu z najądrzem. Nagłe leczenie wymagane jest w celu uratowania funkcji jądra. Bezpośrednie badanie skrętu jądra jest wskazane, gdy pojawia się nagły i/lub silny ból jądra. W celu zdiagnozowania innych chorób powodujących ból jądra, np. zapalenia najądrza, stosowano kiedyś tzw. oznaczenie Prehn'a (wskaźnik diagnostyki medycznej). Stosowano go wtedy, gdy diagnoza lekarska nie była wiarygodna.

Skręcone jądro może ulec samemu odkręceniu, jednak jest to bardzo rzadkie. Najczęściej odkręcenie jądra wykonuje się manualnie, w trakcie którego pojawia się ból (jest on pozytywnym znakiem tego leczenia). Ręczne odkręcenie skuteczne jest w 26-80% przypadków, w oparciu o inne badania. Interwencyjne leczenie chirurgiczne wykonywane jest w ciężkich przypadkach. Polega na chirurgicznym odsłonięciu i odkręceniu jądra i następnie jego ufiksowaniu za pomocą szwów. Ważne jest, aby przy wystąpieniu bólu jądra zgłosić się jak najszybciej do lekarza, ponieważ przy pełnym skręceniu po 48 godzinach jądro może ulec martwicy. Po 6 godzinach od skrętu jądra prawdopodobieństwo uratowania jądra wynosi 90%, w ciągu 12 h spada już do 50%. Po 2 dobach jądro ulega martwicy i należy je usunąć, aby zapobiec pojawieniu się zgorzeli.

Źródła

1. Przewlekły ból jądra - trudny problem kliniczny
2. Karmazyn B, Steinberg R, Kornreich L, Clinical and sonographic criteria of acute scrote in children: a retrospective study of 172 boys, Pediatr Radiol March 2005 35 (3): 302–10. doi:10.1007/s00247-004-1347-9. PMID 15503003.
3. Fryczkowski M. Podstawy urologii. Podręcznik dla studentów medycyny i lekarzy pierwszego kontaktu, Śląska Akademia Medyczna, Katowice 2000, ISBN 83-87114-55-3
4. Kleinman I., Lipshultz L., Podstawy urologii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2188-X