Skutki uzależnienia od komputera

O ile konsekwencje narkomanii, nikotynizmu czy alkoholizmu daje się w dość szybki sposób zaobserwować ze względu na znaczne zmiany w zachowaniu, o tyle siecioholizm to nałóg, który rozwija się niepostrzeżenie. Nierzadko rodzice dziecka przesiadującego godzinami przed monitorem komputera wierzą, że ich pociecha rozwija się intelektualnie, korzystając z nowych zdobyczy cywilizacji. Tymczasem, młody człowiek zaczyna powoli tracić orientację między rzeczywistością a światem wirtualnym. Komputer i Internet stają się przestrzenią, w którą dzieci uciekają, nie radząc sobie ze swoimi problemami. Trafnie problem niekonstruktywnego używania komputera i sieci ilustruje film Jana Komasy pt. „Sala samobójców”. Jakie skutki uzależnienia od komputera daje się zaobserwować?

Fizjologiczne skutki siecioholizmu

• Długie godziny przed komputerem mogą skutkować wadami postawy, np. skrzywieniami kręgosłupa, bólami kręgosłupa, nadwyrężeniem mięśni karku i nadgarstka.
• Pojawia się ból i zmęczenie oczu, które wpatrują się godzinami w monitor.
• Ograniczona ilość mrugania powiekami powoduje wysychanie, pieczenie i zaczerwienienie oczu.
• Z powodu długotrwałego przesiadywania przed komputerem pogarsza się wzrok, a nawet może wystąpić tzw. padaczka ekranowa.
• Długotrwałe przesiadywanie przed komputerem sprzyja niezdrowemu odżywianiu się, co wpływa na rozwój różnych chorób układu pokarmowego.
• W wyniku nałogu może rozwinąć się zespół RSI, czyli zespół urazów wynikających z permanentnego przeciążenia organizmu wskutek nieergonomicznych warunków pracy – bóle ramion, przedramion, przegubów i dłoni.
• Nałogowi internauci skarżą się również na bóle głowy i migreny.
• Permanentne przebywanie w sieci zmienia rytm okołodobowy, skutkując wahaniami w stężeniu hormonów czy glukozy.
• W skrajnych przypadkach może dojść do wycieńczenia organizmu z powodu długotrwałego przebywania w sieci lub grania w gry komputerowe.

Społeczne skutki siecioholizmu

• Nieetyczne zachowania w sieci powodowane poczuciem anonimowości.
• Nieprzestrzeganie zasad kultury słowa i dobrego wychowania, np. na forach internetowych.
• Brak bezpieczeństwa w sieci, np. możliwość złamania kodów dostępu do kont bankowych przez hakerów itp.
• Zaniedbywanie obowiązków zawodowych przez osoby dorosłe oraz obowiązków szkolnych przez dzieci i młodzież.
• Brak środków finansowych do życia, utrata pracy, brak promocji do następnej klasy w przypadku dzieci.
• Zanik więzi emocjonalnych z rodziną, bliskimi, przyjaciółmi.
• Osłabienie siły woli i osobowości.
• Rezygnacja z ruchu i aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu.
• Utrata dotychczasowych zainteresowań, koncentracja tylko i wyłącznie na komputerze.
• Całkowita alienacja i brak kontaktu z otoczeniem.

Psychologiczne skutki siecioholizmu

• Gwałtowna zmiana zachowań wynikająca z zaburzonego rytmu okołodobowego, rozdrażnienie, irytacja, spadek sprawności psychofizycznej.
• Postępujące unikanie kontaktów z innymi ludźmi – rodziną, znajomymi, przyjaciółmi.
• Trudności w nawiązywaniu „realnych” kontaktów.
• Utrata poczucia tożsamości – awatar czy „Ja”?
• Zacieranie się granicy między światem wirtualnym a rzeczywistością.
• Wypaczenie wizji świata, np. uodpornienie się na zło, przemoc i agresję, którą wysycone są różne gry komputerowe.
• Problemy z pamięcią i koncentracją uwagi.
• Utrudniony proces przyswajania nowych wiadomości.
• Zachwianie komunikacji werbalnej i niewerbalnej (używanie skrótów, specyficznego języka komunikacji elektronicznej).
• Ograniczanie tematów rozmów tylko do tego, co wiąże się z siecią i Internetem.
• Postępująca prokrastynacja – patologiczne odkładanie zrobienia czegoś czy podjęcia decyzji na potem.
• Rozregulowany cykl okołodobowy.
• Spadek nastroju, a nawet depresja w sytuacji niemożności korzystania z komputera.

Moralne skutki siecioholizmu

• Łatwy dostęp do pornografii.
• Możliwość zdobycia informacji na temat dostępu do narkotyków.
• Rozwój internetowej pedofilii.
• Możliwość zalogowania się do serwisów informacyjnych sekt religijnych.
• Wystawianie się na działanie szkodliwych bodźców zamieszczonych na stronach www, np. przemoc fizyczna, przemoc słowna, erotyka.
• Zachwianie stabilnością związków z powodu internetowej erotomanii.
• Rozprzestrzenianie się w sieci różnych dewiacji seksualnych.
• Zatracenie granicy między dobrem a złem.

Intelektualne skutki siecioholizmu

• Utrata zainteresowania nauką przez dzieci.
• Bezkrytyczna wiara w możliwości komputera.
• Niezdolność do racjonalnej selekcji danych, z jakimi człowiek spotyka się w sieci – tzw. szok informacyjny.
• Spadek koncentracji uwagi.
• Zaburzenia pamięci.

Oczywiście, powyższa lista konsekwencji uzależnienia od Internetu i komputera nie jest wyczerpana. Nałogowe korzystanie z komputera u każdego nałogowca może nieść inne konsekwencje. I mimo że siecioholizm uznaje się za zaburzenie kontroli impulsów, które nie powoduje intoksykacji (w odróżnieniu np. od alkoholizmu), to jednak kompulsywne używanie Internetu może być równie niebezpieczne, jak inne nałogi. Nie ucieknie się przed trudnościami w komputer. Nie znajdzie się w komputerze złotych rad na szczęśliwe życie ani lekarstwa na bolączki dnia codziennego. Kontroluj ilość czasu spędzanego przed komputerem i nie ograniczaj swojego życia do rzeczywistości wirtualnej. Może warto wyjrzeć przez okno i sprawdzić, jak przyjemnie grzeje „prawdziwe” słonko?

Źródła

1. Majchrzak P., Ogińska-Bulik N., Uzależnienie od Internetu, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi, Łódź 2010, ISBN 978-83-74055-10-9.
2. Osipczuk M., Chocholska P., Uzależnienie od komputera i Internetu u dzieci i młodzieży, Wydawnictwo Hachette, Warszawa 2009, ISBN 978-83-75756-94-4.