Surogatka (matka zastępcza) - kim jest? Ile kosztuje? Sytuacja w Polsce i na świecie

Surogatka, inaczej matka zastępcza, to kobieta, która godzi się na implantację zarodka w swoim ciele. Do swojej macicy przyjmuje zapłodnioną in vitro komórkę jajową innej kobiety. Noworodek, zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami, jest przekazywany osobom, które zostają jego rodzicami. Surogatka zrzeka się praw do niego, a dziecko trafia do domu osób, które skorzystały z usług matki zastępczej.

Co to jest surogactwo i jaką rolę pełni matka zastępcza, nazywana również surogatką? Surogactwo, nazywane również macierzyństwem zastępczym odnosi się do działalności kobiet, które decydują się na urodzenie dziecka innym osobom. Rola surogatki, inaczej matki zastępczej sprowadza się do donoszenia ciąży i urodzenia dziecka, które następnie zostaje przekazane rodzicom. Definicja mówi jasno, że surogatka godzi się na przyjęcie do swojej macicy zapłodnionej metodą in vitro komórki jajowej.

Rola surogatki może polegać również na użyczeniu własnej komórki jajowej do zapłodnienia. Komórkę zapładnia się wówczas nasieniem przyszłego ojca dziecka lub innego dawcy, który przekazuje swoją spermę oraz zawartych w niej plemników do zapłodnienia. Komórka jajowa surogatki może być niezwykle pomocna w przypadku, w którym przyszła matka dziecka przeszła już menopauzę, ma obniżoną rezerwę jajnikową, cierpi na chorobę genetyczną, ma za sobą wiele poronień lub jest bezpłodna.

Sposób zapłodnienia matki zastępczej skutkuje różnymi rodzajami pokrewieństwa lub jego brakiem pomiędzy dzieckiem a surogatką i przyszłymi rodzicami dziecka. Najpopularniejszym sposobem jest umieszczenie w łonie matki zastępczej zarodka zapłodnionego in vitro.

Materiał genetyczny należy do przyszłych rodziców dziecka. Wówczas surogatka nie jest z nim spokrewniona biologicznie. W 2009 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała macierzyństwo zastępcze za jedną z technik wspomaganego rozrodu.

Zależnie od regulacji prawnych w poszczególnych krajach, surogacja może być zarówno altruistyczna i dobrowolna, jak i odpłatna (kobiety są matkami zastępczymi w celu osiągnięcia korzyści finansowych).

Zdarzają się również sytuacje, w których surogatka oddaje własną komórkę do zapłodnienia w przypadku, w którym przyszła matka dziecka jest bezpłodna, miała już menopauzę, nie jest w stanie donosić ciąży.

Kto korzysta z pomocy surogatek? Osoby, które z różnych powodów nie mogą mieć dzieci. To najczęściej kobiety, które nie mogą zajść w ciążę bądź nie mogłyby jej donosić. Ze wsparcia matek zastępczych korzysta się, gdy wszystkie techniki wspomaganej prokreacji wielokrotnie zawiodły.

Zdarzają się również przypadki, że kobieta nie może zajść w ciążę, bo boryka się z zespołem Mayera-Rokitansky'ego-Küstera-Hausera (MRKH), rzadkim zespołem wad genetycznych u kobiet, charakteryzującym się wrodzonym brakiem lub niedorozwojem macicy i pochwy, a co za tym idzie pierwotnym brakiem miesiączki i bezpłodnością, ale przy prawidłowym rozwoju drugorzędnych cech płciowych.

Dla wielu kobiet i par surogacja to jedyna szansa na posiadanie dziecka, które jest biologicznie z nimi spokrewnione (adopcja, jako alternatywa, taką możliwość wyklucza). Czasem do skorzystania z macierzyństwa zastępczego skłaniają nie względy medyczne, a wygoda bądź obawy kobiety, która nie chce przechodzić ciąży.

Bywa, że z takiej możliwości korzystają pary jednopłciowe starające się o dziecko. To mężczyźni, ale i kobiety. Wówczas na przykład jedna partnerka jest dawczynią komórki jajowej, a druga nosi ciążę.

W Internecie znaleźć można wiele ogłoszeń rodziców, którzy szukają matki zastępczej. Osoby poszukujące kobiety do urodzenia dziecka zwykle wpisują w wyszukiwarkę słowa takie jak: „szukam surogatki”, „surogatki oferty”, „brzuch do wynajęcia ogłoszenia”, „wynajmę surogatkę”, „surogatka koszt”, „szukamy surogatki”, „brzuchy do wynajęcia”, „szukam surogatki ogłoszenia”, „cena surogatki w Polsce” czy „surogatka cennik”. Czy surogatki w Polsce to sprawa legalna?

Okazuje się, że prawo w Polsce jasno nie określa, czy korzystanie z usług surogatek jest zabronione, czy nie. Nie ma żadnych przepisów, które regulowałyby tę kwestię. Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym oraz ustawową definicją matką jest wyłącznie kobieta, która urodziła dziecko. W związku z tym do aktu urodzenia dziecka w tym przypadku wpisuje się matkę zastępczą. Tym samym przekazanie praw rodzicielskich do dziecka może się odbyć tylko na zasadzie przysposobienia.

Zdarza się jednak, że po porodzie, pomimo podpisania umowy, matka surogatka pragnie zachować dziecko. W takiej sytuacji ustalenia z rodzicami są dla sądu bez znaczenia. W Polsce surogacja budzi wiele kontrowersji i emocji. Nie jest także legalna. Warto pamiętać, że czerpanie korzyści w zamian za urodzenie i przekazanie dziecka może być karane jako handel ludźmi. To dlatego lekarze w klinikach in vitro nie mogą pomagać rodzicom w znalezieniu surogatek, a działalność pośredników jest zabroniona. Pozostaje szukanie pomocy surogatki poza granicami kraju lub zdecydowanie się na transakcję nieformalną.

Osób chcących wynająć surogatkę jest równie dużo, co kobiet, które chciałyby urodzić komuś dziecko. Na polskich forach znaleźć możemy wiele ofert, w których kobiety deklarują chęć zostania matką zastępczą. Nie brakuje ogłoszeń w stylu: „zostanę surogatką”, „wynajmę brzuch”, „urodzę dziecko ogłoszenia”, „urodzę dziecko bezpłodnej parze” czy „urodzę komuś dziecko”.

Surogacja jest legalna w Wielkiej Brytanii, Finlandii, USA, Ukrainie, Rosji, Gruzji, Grecji. Surogatki legalne są również w takich krajach jak Indie, Meksyk, Armenia, Czechy czy Tajlandia. Ponadto z surogacji altruistycznej można skorzystać w Australii, Nowej Zelandii czy w Kanadzie. W wielu krajach korzystanie z usług surogatki i bycie nią są nielegalne. Wśród nich wymienić można Francję, Włochy, Japonię, Niemcy, Islandię czy Węgry.

Ile kosztuje skorzystanie ze wsparcia surogatki? Pomijając fakt, że w Polsce nie jest to legalne, ponieważ czerpanie korzyści materialnych z macierzyństwa zastępczego (w tym pośredniczenie między surogatką a potencjalnymi rodzicami) jest przestępstwem, koszty wynoszą kilkadziesiąt tysięcy złotych.

Przyszli rodzice ponoszą nie tylko koszty wynagrodzenia, ale i wydatki związane z procedurą in vitro oraz opieką medyczną nad matką i dzieckiem. Średni koszt za usługę surogatki to około stu tysięcy złotych. Niektóre kobiety biorą za tę usługę mniej pieniędzy, inne znacznie więcej.

Surogatka, nazywana również matką zastępczą decyduje się dobrowolnie na to, by w jej ciele zaimplementowano zarodek. Kobieta ta jest w ciąży, a następnie rodzi dziecko określonej parze lub osobie. Macierzyństwo zastępcze jest zjawiskiem wielowymiarowym. Nie istnieje jedna odpowiedź na pytanie „dlaczego kobiety decydują się zostać surogatkami”.

Niektóre kobiety zostają surogatkami, ponieważ widzą w macierzyństwie zastępczym wiele korzyści finansowych. Za usługę matki zastępczej trzeba zapłacić od pięćdziesięciu, do nawet stu pięćdziesięciu tysięcy złotych. Niektóre kobiety mogą liczyć na jeszcze większą sumę. Znany na całym świecie piłkarz Cristiano Ronaldo zapłacił matce zastępczej swoich bliźniaków czterdzieści pięć milionów złotych. Oczywiście, informacja ta nie jest oficjalna.

Z jakiego innego powodu kobiety decydują się zostać matką zastępczą? Okazuje się, że powodem mogą być nie tylko kwestie finansowe, ale również poglądy. Niektóre surogatki przyznają otwarcie, że macierzyństwo zastępcze traktują jak powołanie. Dzięki niemu mogą ofiarować bezpłodnym małżonkom nadzieję oraz szansę na posiadanie ukochanego potomka.