Tak rozpoznasz, że cholesterol jest za wysoki. Kluczowy objaw

Podwyższony cholesterol to problem, który przez długi czas może rozwijać się bez wyraźnych objawów. Brak bólu czy innych charakterystycznych symptomów może uśpić czujność. W tym czasie w organizmie mogą już zachodzić zmiany, które prowadzą do poważnych powikłań.

Niewykryty i nieleczony problem może prowadzić m.in. do miażdżycy, która z kolei zwiększa ryzyko udaru mózgu i zawału serca. To z kolei jedne z głównych przyczyn przedwczesnej śmierci.

Warto mieć świadomość ryzyka również w kontekście skali tego problemu. Z hipercholesterolemią może się zmagać nawet 21 mln Polaków. Tylko z powodu nieprawidłowych wartości cholesterolu LDL umiera nawet 30 tys. osób rocznie.

Prof. Maciej Banach porównuje nawet miażdżycę do "rozsianego nowotworu". – Miażdżyca to choroba całego ciała, można ją porównać do nowotworu, który rozsiewa się po całym organizmie. W tym przypadku jest podobnie, a nawet gorzej, bo nowotwór na początku występuje tylko miejscowo, a miażdżyca od razu występuje w różnych narządach, m.in. w naczyniach serca, aorcie, kończynach dolnych i górnych, mózgu - podkreślał w rozmowie z WP abcZdrowie prof. Maciej Banach, specjalista w dziedzinie kardiologii i lipidologii, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego oraz Międzynarodowego Panelu Ekspertów Lipidowych.

– Dlatego ten proces jest tak groźny i trzeba go zatrzymać jak najwcześniej. Upraszczając: nie ma miażdżycy bez cholesterolu. Jeśli będziemy mieć cholesterol pod kontrolą, to mamy ogromną szansę na to, że nie rozwinie się proces miażdżycowy – zaznaczył.

Choć nie ma jednego wczesnego objawu, który mógłby nas ostrzec przed rozwijającym się problemem, są zmiany, które powinny zaniepokoić i skłonić do badań.

Do takich sygnałów alarmowych należą m.in. silny ból nóg i stóp (nie ustępuje w spoczynku), a także zmiany wyglądu skóry na nogach – staje się ona jaśniejsza, błyszcząca i nienaturalnie gładka. Niepokój powinna wzbudzić również zauważalna utrata masy mięśniowej nóg.

Nie należy też lekceważyć trudności w gojeniu ran oraz powstawanie owrzodzeń, a już na pewno pojawienie się ropnej wydzieliny o przykrym zapachu na palcach stóp. Czarne zabarwienie skóry, obrzęk i silny ból wskazują na rozwijającą się zgorzel. Konsekwencją może być nawet amputacja kończyny lub sepsa.

Znacznie mniej oczywistym objawem może być zmęczenie, które bardzo łatwo pomylić chociażby z przepracowaniem. Jeśli jednak się utrzymuje, wymaga wyjaśnienia, podobnie jak problemy z koncentracją i pamięcią.

Sygnałem alarmowym są także żółte zgrubienia, które można zauważyć na skórze (m.in. pod piersiami, w zgięciach łokci czy na powiekach). Dodatkowo może pojawić się jasnoszary łuk wokół tęczówki, a także problemy ze wzrokiem (np. mroczki przed oczami). 

Wysoki cholesterol sprzyja też nadciśnieniu. Dyskomfort w klatce piersiowej, duszność czy mniejsza tolerancja wysiłku to mogą być już oznaki bardziej zaawansowanej choroby.

Dlatego tak ważne są regularne badania, nawet gdy nic nie wskazuje na problemy zdrowotne. Nowe wytyczne z USA sugerują, że pierwsze regularne badania cholesterolu warto wykonywać już po 20. roku życia – zwłaszcza jeśli występują czynniki ryzyka. Chodzi m.in. o palenie papierosów, otyłość czy choroby serca w rodzinie. Rutynowo warto się badać po 40. roku życia.

Podstawą profilaktyki są regularne badania krwi pozwalające ocenić poziom cholesterolu całkowitego oraz frakcji LDL i HDL.

Aktualne normy cholesterolu (według wytycznych PTK):

• Cholesterol całkowity: poniżej 190 mg/dl – to ogólny wskaźnik, który powinien być punktem wyjścia do dalszej diagnostyki.
• Cholesterol HDL (tzw. dobry): powyżej 40 mg/dl u mężczyzn oraz powyżej 45 mg/dl u kobiet. Wyższy poziom tej frakcji działa ochronnie na naczynia krwionośne.
• Trójglicerydy: poniżej 150 mg/dl.