Próby wątrobowe. Taki wynik, to wołanie narządu o pomoc

Próby wątrobowe (ang. Liver Function Tests, LFT) to grupa badań biochemicznych, które mierzą poziom enzymów i innych substancji produkowanych przez wątrobę. Dzięki nim można ocenić stan zdrowia tego narządu oraz wykryć ewentualne uszkodzenia czy zaburzenia funkcji metabolicznych i wydalniczych. Są one nieocenionym narzędziem diagnostycznym przy podejrzeniu chorób wątroby, ale także w monitorowaniu skutków ubocznych leków czy ogólnego stanu zdrowia.

Podstawowe próby wątrobowe obejmują pomiar poziomu następujących enzymów i substancji:

• aminotransferaza alaninowa (ALAT, ALT) – enzym występujący głównie w wątrobie. Jego podwyższony poziom może świadczyć o uszkodzeniu komórek wątrobowych,

• aminotransferaza asparaginowa (ASPAT, AST) – enzym obecny zarówno w wątrobie, jak i w sercu oraz mięśniach szkieletowych. Wysokie wartości mogą wskazywać na uszkodzenia nie tylko wątroby, ale także innych narządów,

• gamma-glutamylotranspeptydaza (GGTP) – enzym wytwarzany przez wątrobę, jego podwyższony poziom często sugeruje choroby dróg żółciowych,

• fosfataza zasadowa (ALP) – enzym występujący w wątrobie i kościach, którego wzrost może świadczyć o problemach z wątrobą, drogami żółciowymi lub metabolizmem kostnym,

• bilirubina – barwnik powstający podczas rozpadu hemoglobiny. Podwyższony poziom może świadczyć o chorobach wątroby, żółtaczce lub problemach z drogami żółciowymi.

Zobacz także: Nie tylko alkohol jest wrogiem wątroby. Sprawdź, co może jej zaszkodzić

Lekarze zalecają wykonanie prób wątrobowych w różnych sytuacjach zdrowotnych. Do najczęstszych wskazań należą:

• podejrzenie chorób wątroby – np. wirusowego zapalenia wątroby (WZW A, B, C), marskości czy stłuszczenia wątroby,

• nadużywanie alkoholu – osoby regularnie spożywające alkohol w dużych ilościach są narażone na uszkodzenia wątroby, które można wykryć poprzez próby wątrobowe,

• terapia farmakologiczna – długotrwałe stosowanie niektórych leków, takich jak antybiotyki, leki przeciwbólowe czy przeciwpadaczkowe, może wpływać na funkcję wątroby,

• otyłość i niezdrowa dieta– nadmierna masa ciała i spożywanie wysokoprzetworzonej żywności mogą prowadzić do niealkoholowego stłuszczenia wątroby (NAFLD),

• objawy sugerujące choroby wątroby – m.in. bóle brzucha, nudności, zażółcenie skóry i oczu, ciemny mocz, jasne stolce czy wybroczyny skórne,

• kobiety w ciąży w grupie ryzyka – szczególnie w przypadku podejrzenia cholestazy ciążowej.

Normy prób wątrobowych mogą się różnić w zależności od laboratorium, ponieważ różne placówki stosują odmienne metody pomiarowe. Istnieją jednak ogólnie przyjęte wartości referencyjne, które pozwalają ocenić stan zdrowia wątroby.

ALAT (aminotransferaza alaninowa, ALT)

ALAT i ASPAT powyżej normy może wskazywać na uszkodzenie wątroby spowodowane stanem zapalnym, infekcją wirusową (np. WZW), stłuszczeniem wątroby lub nadużywaniem alkoholu.

• Dzieci: poniżej 25 U/l,

• Kobiety: poniżej 35 U/l,

• Mężczyźni: poniżej 45 U/l.

ASPAT (aminotransferaza asparaginianowa, AST)

• Dzieci: poniżej 52 U/l,

• Kobiety: 5-40 U/l,

• Mężczyźni: 19-50 U/l.

ALP (fosfataza zasadowa)

Podwyższona fosfataza zasadowa (ALP) może świadczyć o problemach z drogami żółciowymi, wątrobą, ale również o wzmożonej aktywności kostnej (np. w okresie wzrostu u dzieci lub w ciąży).

• Dzieci: 20-150 U/l,

• Dorośli (kobiety i mężczyźni): 20-70 U/l.

GGTP (gamma-glutamylotranspeptydaza)

Wysokie wartości GGTP często związane z chorobami wątroby i dróg żółciowych, ale także z przewlekłym nadużywaniem alkoholu.

• Dzieci: poniżej 22 U/l,

• Kobiety: 10-66 U/l,

• Mężczyźni: 18-70 U/l.

Bilirubina całkowita

Podwyższona bilirubina może świadczyć o żółtaczce, problemach z wątrobą, niedokrwistości hemolitycznej lub zaburzeniach pracy dróg żółciowych.

• Dzieci, kobiety i mężczyźni: 0,2-1,1 mg/dl.

Normy prób wątrobowych w ciąży

U kobiet w ciąży wartości enzymów wątrobowych powinny być zbliżone do norm dla dorosłych. Wyjątek stanowi GGTP, które nie powinno przekraczać 35 U/l.

W przypadku nieprawidłowych wyników prób wątrobowych konieczna jest konsultacja z lekarzem, który oceni ich przyczynę i zdecyduje o ewentualnym wdrożeniu dalszej diagnostyki lub leczenia. Regularne badania pomagają wczesne wykrywać problemy z wątrobą i zapobiegać poważnym schorzeniom.

Jeśli wyniki prób wątrobowych są podwyższone, kluczowe jest wdrożenie działań wspierających regenerację wątroby. Należy:

• zmienić dietę – ograniczyć tłuste, smażone i wysoko przetworzone produkty, zwiększyć spożycie warzyw, owoców oraz zdrowych tłuszczów (np. oliwa z oliwek, orzechy),

• regularnie nawadniać organizm – woda wspomaga detoksykację i prawidłowe funkcjonowanie wątroby,

• unikać alkoholu – alkohol jest jedną z głównych przyczyn uszkodzeń wątroby,

• wprowadzić aktywność fizyczną – regularny ruch wspiera metabolizm i ogólne zdrowie organizmu,

• stosować suplementy wspierające wątrobę – ostropest plamisty, fosfolipidy czy kwasy omega-3 mogą wspomagać regenerację narządu.

Próby wątrobowe to podstawowe badania laboratoryjne, które dostarczają kluczowych informacji o stanie zdrowia. Regularna kontrola poziomu enzymów wątrobowych pozwala na wczesne wykrycie chorób i wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl

Źródła

1. WP abcZdrowie