Tętniak aorty - przyczyny, objawy, zapobieganie, leczenie

Tętniak aorty ma dwie formy. Wyróżnia się:

• tętniaka prawdziwego – workowate rozszerzenie światła naczynia z zachowaną fizjologiczną strukturą jego ściany;

• tętniaka rozwarstwiającego – zmiana pęka i oddziela się od błony naczynia, a krew płynie do wewnątrz ściany naczynia. Prąd krwi może powrócić do światła naczynia (ponowne pęknięcie błony wewnętrznej) lub przebić się na zewnątrz (pęknięcie tętniaka i krwotok). Czynnikami odpowiedzialnymi za powstanie takiej zmiany w naczyniu tętniczym są:

• miażdżyca naczyń tętniczych; powoduje odkładanie się cholesterolu i soli wapnia na wewnętrznej powierzchni aorty oraz w jej ścianie, występuje często u osób starszych, palaczy, osób z nadciśnieniem tętniczym, podwyższonym poziomem cholesterolu bądź cukrzycą,

• silny uraz tępy, np. stłuczenie klatki piersiowej w czasie wypadku samochodowego; z powodu uszkodzenia struktury ściany aorty dochodzi do powstania krwiaka w jej ścianie, który następnie prowadzi do poszerzenia ściany tego naczynia,
• zmiany zapalne w ścianie aorty, np.: w przebiegu kiły lub w posocznicy (obecności bakterii w krwi krążącej),
• choroby genetyczne polegające na nieprawidłowej budowie włókien kolagenu wchodzących w skład ściany aorty.

Zwykle tętniaki nie dają objawów i są wykrywane przypadkowo. Jeśli pojawiają się jakiekolwiek objawy, są nimi ból i uczucie tętnienia w klatce piersiowej, objawy duszności, chrypka, kaszel, krwioplucie, zaburzenia w połykaniu, częste bóle zamostkowe. Najbardziej niebezpieczne jest pęknięcie tętniaka, ponieważ dochodzi wtedy do krwotoku do śródpiersia lub jamy otrzewnej, czemu towarzyszą ból i gwałtowny spadek ciśnienia, a także ból brzucha, nudności i wymioty, przyśpieszona akcja serca, pocenie się na skórze, wstrząs, zasłabnięcie, utrata przytomności. Najczęściej dochodzi w takim przypadku do śmierci pacjenta.

Ze względu na duże ryzyko, jakie stwarza tętniak aorty, wykonuje się badania przesiewowe w grupach ryzyka. Tętniak aorty piersiowej – badania ECHO serca i w niektórych przypadkach KT/NMR u chorych z wadami wrodzonymi. Tętniak aorty brzusznej – badanie USG. Leczenie tętniaków jest zwykle zachowawcze. Operację stosuje się, gdy zmiana ma ponad 5 cm i szybko rośnie.

Operacja polega na wszyciu protezy naczyniowej w miejsce tętniaka. U części chorych, u których tętniak aorty kwalifikuje się do operacji, ale ryzyko operacyjne jest wysokie, przy sprzyjających warunkach anatomicznych można wszczepić poprzez tętnicę udową stentgraft, zamykający światło tętniaka od środka aorty. Tętniak rozwarstwiający aorty piersiowej zstępującej i brzusznej może być także często leczony metodą wewnątrznaczyniową. Aby zapobiec tętniakowi aorty, wystarczy utrzymywanie prawidłowego ciśnienia krwi i poziomu cholesterolu oraz zaprzestanie palenia.

Źródła

1. Mandecki T. Kardiologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-2912-0
2. Janion M. Kardiologia, Wydawnictwo Stachurski, Kielce 2005, ISBN 83-88592-35-1
3. Krzemińska Pakula M. (red.), Kardiologia kliniczna, D.W. Publishing Co., Szczecin 2010, ISBN 1-57107-108-3
4. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0