Tracheostomia - wskazania, przebieg, zalecenia po zabiegu

Tracheostomię wykonuje się z trzech powodów:

• by ominąć zamknięte górne drogi oddechowe;
• by oczyścić i usunąć wydzielinę z dróg oddechowych;
• by łatwiej i bezpieczniej dostarczyć tlen do płuc.

W większości przypadków zabieg wykonuje się na oddziale intensywnej opieki lub w sali operacyjnej. W każdym miejscu pacjent jest stale monitorowany. Anestezjolodzy zwykle podają pacjentowi leki dożylnie i znieczulenie miejscowe, by zabieg był bardziej komfortowy.

 Chirurg wykonuje nacięcie nisko na szyi. Tchawica znajduje się w jej środku, a otwór ma umożliwić przepływ powietrza nowym torem, który należy wprowadzić poniżej krtani. Nowsze techniki pozwalają na wykonanie tej procedury poprzez podejście przezskórne.

Chirurg kontroluje gojenie się rany. Zwykle rurka, która została pierwotnie umieszczona w krtani, jest wymieniana 10-14 dni po operacji. Mówienie jest trudne dopóki nie zmieni się rurki na taką, która pozwala dopłynąć powietrzu do strun głosowych. Pacjent wymaga mechanicznej wentylacji. Dlatego też, podczas gdy pacjent jest w wentylowany mechanicznie, nie jest w stanie rozmawiać. Gdy lekarze są w stanie zmniejszyć wielkości rury, mówienie staje się możliwe. Żywienie doustne może także sprawiać problem, dopóki rurka nie zostanie zmniejszona.

Jeśli rurka musi pozostać w tchawicy dłużej, pacjent i jego rodzina otrzymują instrukcje jak zajmować się nią w domu. Obejmie to odsysanie z tchawicy, zmianę i czyszczenie rurki. Często zapewniana jest domowa opieka zdrowotna, pacjent może też być przeniesiony do zakładu opieki zdrowotnej. W niektórych przypadkach rurka w tchawicy to tylko czasowe rozwiązanie. Jeśli pacjent jest w stanie sam oddychać, usuwa się ją.

W literaturze medycznej odnotowano następujące możliwe komplikacje po tracheostomii:

• niedrożność dróg oddechowych;
• krwawienia;
• uszkodzenia krtani lub dróg oddechowych – w efekcie stałe zmiany głosu;
• potrzeba dalszych zabiegów, bardziej agresywnych;
• zakażenia;
• blizny dróg oddechowych;
• uwięźnięcie powietrza w przyległych tkankach lub klatce piersiowej– rzadkich wypadkach potrzebna jest rurka umieszczona w klatce piersiowej;
• potrzeba stałej tracheostomii;
• zaburzenia połykania i wokalne;
• blizna na szyi.

Bardzo ważnym elementem jest odpowiednia higiena tracheostomii, która polega na regularnym czyszczeniu skóry wokół stomii i regularnej wymianie rurki. Ponadto należy oczyszczać drzewo oskrzelowe poprzez odsysanie odpowiednim sprzętem i drenaż ułożeniowy. Ważne jest też, aby powietrze oddechowe było odpowiednio nawilżone. Prawidłowa pielęgnacja zapobiega rozwojowi drobnoustrojów chorobotwórczych.

Źródła

1. Zabezpieczanie drożności dróg oddechowych w stanach nagłych u dzieci
2. Fibak J. CHIRURGIA. Podręcznik dla studentów medycyny., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2708-X
3. Lawrence P., Chirurgia ogólna, Urban & Partner, Wrocław 1998, ISBN 83-85842-19-5
4. Noszczyk W., Chirurgia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3121-4