Tymozyna – funkcje, niedobór i nadmiar, zastosowanie

Tymozyna to hormon peptydowy wydzielany przez grasicę. To niewielki gruczoł zlokalizowany w śródpiersiu, za mostkiem, który wchodzi w skład układu immunologicznego. Narząd ten opowiada za rozwój układu odpornościowego.

Największe rozmiary i aktywność grasica wykazuje w okresie dziecięcym. Co interesujące, zwykle zanika po okresie dojrzewania, na co wpływają prawdopodobnie hormony płciowe. Narząd zostaje zastępowany tkanką tłuszczową.

Grasica jest odpowiedzialna za produkcję nie tyko tymozyny, ale i innych hormonów, takich jak tymulina, tymopoetyna, TFX (grasiczy czynnik X) czy grasiczy czynnik humoralny. Źródłem tymozyny jest z kolei nie tylko grasica, ale i inne tkanki i narządy organizmu. Nazwa hormonu ma zaś związek z tym, że po raz pierwszy wyizolowano go właśnie z grasicy (z łaciny grasica - thymus).

Tymozyna to tak naprawdę szereg związków o działaniu immunomodulującym, takich jak: tymozyna α1, tymozyna β4 oraz tymozyna α7. Jakie są ich funkcje?

Tymozyny posiadają różnorodną aktywność biologiczną:

• tymozyna alfa 1 stymuluje powstawanie limfocytów T pomocniczych,
• tymozyna beta 4 reguluje produkcję aktyny, wspiera procesy regeneracyjne organizmu, wykazuje działanie przeciwzapalne,
• tymozyna alfa 7 wpływa na dojrzewanie limfocytów T regulatorowych,

Główną funkcją tymozyny jest pobudzanie i przyspieszanie dojrzewania limfocytów, komórek układu immunologicznego, których prawidłowa liczba i rozwój warunkują odporność organizmu. Hormon bierze udział w regulacji układu immunologicznego. To dlatego tymozyna jest szczególnie ważna w wieku dziecięcym, gdy rozwija się układ odpornościowy.

Pomiar stężenia tymozyny we krwi nie jest wykonywany rutynowo. W celu rozpoznawania zaburzeń funkcji grasicy wykonuje się badania obrazowe, takie jak tomografia czy rezonans magnetyczny klatki piersiowej.

Niski poziom tymozyny jest związany z nieprawidłowym rozwojem bądź przedwczesnym zanikiem grasicy. Dzieje się tak u małych dzieci w wyniku ciężkich chorób. Brak tymozyny pojawia się w zespole DiGeorge’a. Choroba wywołuje zanik obwodowego układu limfoidalnego i zmniejszenie liczby limfocytów we krwi, co skutkuje obniżeniem odporności.

Poziom hormonu jest również niższy u osób zmagających się z przewlekłymi chorobami autoimmunologicznymi i zapalnymi. Niedobór tymozyny może również być związany z uszkodzeniem grasicy wskutek chemioterapii, urazu i nowotworu narządu – grasiczaka. Warto wiedzieć, że na funkcjonowanie grasicy i produkcję tymozyny negatywnie wpływa stres, używki, jak również stosowanie antybiotyków i glikokortykosteroidów.

Objawem niedoboru tymozyny są zaburzenia odporności, co skutkuje częstymi infekcjami. W sytuacji, gdy przyczyną niskiego poziomu tymozyny jest grasiczak, pojawia się kaszel, duszność i ból w klatce piersiowej. W zespole DiGeorge’a obserwuje się rozszczep podniebienia, wady serca anomalie w budowie gardła i krtani, dysmorfię twarzy i kończyn.

Wysoki poziom tymozyny pojawia się u pacjentów onkologicznych w przypadku niektórych typów nowotworów, najczęściej raka płuca. Może być również związany z patologicznym rozrostem grasicy. Objawem nadmiaru tymozyny jest rozwój miastenii. To choroba autoimmunologiczna prowadząca do osłabienia mięśni.

Niektóre z tymozyn znajdują zastosowanie w medycynie. Preparaty zawierające ten hormon stosuje się w celu wspierania naturalnej odporności organizmu. Tabletki i inne produkty zawierające wyciąg z grasicy wykorzystuje się do wspierania pracy układu immunologicznego:

• w przebiegu pierwotnych i wtórnych niedoborów odporności,
• w przebiegu układowych chorób tkanki łącznej,
• w schorzeniach związanych z niedoborem hormonów grasicy,
• wspomagająco w niektórych schorzeniach onkologicznych i hematologicznych, podczas terapii cytostatykami. Ponieważ preparaty z tymozyną wspomagają odnowę komórkową, są wykorzystywane przez sportowców jako środek dopingujący.

Najczęściej stosowanymi preparatami grasicy jest:

• tymozyna (naturalny peptyd wyizolowany z krwi zwierząt i ludzi),
• tymopoetyna (izolowana lub otrzymywana syntetycznie),
• czynniki grasicze (thymostimulinum – TFX, tetrahydrofuran – THF, surowiczy czynnik grasiczy – FST).