Powikłania po grypie a układ krążenia

• wysoka gorączka,
• dreszcze,
• ból głowy,
• bóle mięśni, stawów,
• ogólne rozbicie.

Często grypa jest mylona z popularnym „przeziębieniem”, wywoływanym przez wirusy RSV czy wirusy paragrypy. W przeziębieniu objawy, z reguły są mniej nasilone: gorączka jest mniejsza, dominują objawy kataru. Grypa, w większym stopniu może także, doprowadzić do groźnych dla życia powikłań, takich jak:

• wtórne bakteryjne zapalenie płuc,
• pierwotne grypowe zapalenie płuc,
• angina,
• zaostrzenie współistniejącej choroby przewlekłej,
• zapalenie mięśni,
• zapalenie mięśnia sercowego,
• zapalenie osierdzia,
• zespół Guillaina- Barrego,
• zespół Reye`a.

Najczęściej prawidłowo, leczona i przeleżana w łóżku grypa przechodzi bez śladu. Jednak czasami może doprowadzić do wyżej wymienionych powikłań. Jest to szczególnie prawdopodobne w grupie podwyższonego ryzyka, do której zaliczamy:

• osoby po 65 roku życia,
• dzieci do 5 roku życia,
• kobiety w II i III trymestrze ciąży,
• osoby z obniżoną wydolnością układu odpornościowego, jak osoby poddane immunosupresji czy zarażone wirusem HIV,
• osoby chorujące na choroby przewlekłe takie jak: POCHP, astma, choroba wieńcowa, cukrzyca i inne choroby metaboliczne,
• upośledzone usuwanie wydzieliny z dróg oddechowych w przebiegu zaburzeń czynności poznawczych czy chorób nerwowo – mięśniowych.

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby chorujące na choroby przewlekłe, jak np. niewydolność krążenia. Grypa może spowodować zaostrzenie stanu ogólnego pacjenta, łącznie z dekompensacją, czyli utratą stabilności funkcji układu krążenia. Powikłania pogrypowe wymagają często hospitalizacji czy zwiększenia dawek leków. Osoby leczące się, z powodu niewydolności serca powinny pamiętać, o corocznych szczepieniach przeciwko aktualnemu typowi wirusa, o unikaniu możliwych ognisk zakażenia, czyli unikaniu przebywania, w okresie zwiększonej zachorowalności, w miejscach zatłoczonych takich jak, supermarkety, kina, teatry itd. Oprócz tego powinny szczególnie dbać o swój układ odpornościowy - odpowiednio się ubierać, nie przegrzewać się, dbać o prawidłową dietę pełną świeżych owoców i warzyw. Duże znaczenie odgrywa również dbanie o higienę – częste mycie rąk. Pozwala to zapobiegać przenoszeniu wirusa.

U podstaw zapaleń mięśnia sercowego może leżeć wiele przyczyn, jednak zdecydowanie najczęstszą są infekcje wirusowe, w tym spowodowane wirusem grypy. Objawy zapalenia mięśnia sercowego są uzależnione od typu jego przebiegu. Wyróżniamy zapalenie o przebiegu piorunującym, ostrym, podostrym oraz przewlekłym. Pierwsze dwa z nich cechują się nagłym początkiem i szybkim narastaniem objawów, natomiast dwa pozostałe typy są trudne do odróżnienia od innej choroby kardiologicznej – kardiomiopatii rozstrzeniowej i powodują postępującą niewydolność serca. Do najbardziej typowych objawów zapalenia mięśnia sercowego zaliczamy:

• duszność i obrzęki jako wykładniki niewydolności mięśnia sercowego,
• ból w klatce piersiowej,
• uczucie kołatania serca, związane z zaburzeniami rytmu jego pracy – w wyniku zajęcia stanem zapalnym układu bodźco-przewodzącego,
• objawy zatoru obwodowego.

W postawieniu rozpoznania pomoce są badania dodatkowe, na czele z badaniami laboratoryjnymi i echokardiografią. Pierwsze z nich są w stanie wykazać występowanie stanu zapalnego oraz ujawnić obecność we krwi enzymów występujących w komórkach serca, co świadczy o ich uszkodzeniu. Echokardiografia pozwala natomiast wykazać zmiany w budowie i funkcjonowaniu serca. Oprócz tego przydatne są: EKG, RTG klatki piersiowej, tomografia rezonansu magnetycznego.

Zapalenie osierdzia

Tak jak w przypadku zapaleń mięśnia sercowego, zapalenia osierdzia mogą mieć różną etiologię, jednak zdecydowanie najczęstszą są infekcje wirusowe. Także i w tym przypadku możemy mieć do czynienia z infekcją wywołaną przez wirusa grypy, jako powikłanie przechodzonej infekcji.
Podstawowym objawem zapaleń osierdzia jest ból zlokalizowany w okolicy zamostkowej, promieniujący do pleców, szyi, ramion lub barku, nasilający się w pozycji leżącej, często z towarzyszącą dusznością i suchym kaszlem. Oprócz tego, typowe są:

• tarcie osierdziowe, będące bardzo charakterystycznym dźwiękiem wysłuchiwanym przez lekarza,
• gromadzenie płynu w worku osierdziowym,
• w niektórych przypadkach nierówne bicie serca, utrata apetytu czy utrata masy ciała.

W przypadku diagnostyki zapaleń osierdzia przydatne są te same badania co w przypadku diagnostyki zapaleń mięśnia sercowego. Dodatkowo, czasami pobiera się płyn nagromadzony w worku osierdziowym w celu badania laboratoryjnego, co jest jednoczenie zabiegiem leczniczym – perikardiocenteza.

W przypadku zapaleń mięśnia sercowego, jako powikłania po grypie, leczenie głównie polega na zwalczaniu objawów choroby oraz znacznym ograniczeniu aktywności fizycznej chorego. Większość chorych z piorunującym i ostrym zapaleniem powraca do zdrowia. W przypadku przewlekłego zapalenia sytuacja jest gorsza i wymagająca w niektórych przypadkach, transplantacji serca. W przypadku zapaleń osierdzia o etiologii wirusowej w leczeniu główną rolę odgrywają dwa leki: niesterdydowe leki przeciwzapalne i kolichicyna.

Źródła

1. Influenza and cardiovascular disease, Madjid M., Naghavi M., Litovsky S. et al., Circulation 2003, Dec 2, 2732-2736
2. Bilińska Z.T., Brydak L.B.: Powikłania sercowo-naczyniowe grypy. Kardiol. Pol. 2003, 11: 431-435.
3. Brydak L.B., Machała M.: Grypa, ostatnią niekontrolowaną plagą ludzkości. Wydawnictwo Warsaw Voice SA. Warszawa 2009: 1-10
4. Brydak L.B.: Grypa groźna dla każdego. Przewod. Lek. 2003, 7/8: 124-133