Uraz ucha po uderzeniu - przyczyny, skutki, postępowanie

Uraz ucha po uderzeniu stanowi częsty problem osób uprawiających sporty walki takie jak boks, kick-boxing czy muay thai. Podczas sparingów przeciwnicy zwykle korzystają z uderzeń pięściami, łokciami, kolanami czy nogami, co może skutkować urazami w obrębie głowy czy uszu. Urazy te mogą przebiegać z pęknięciem błony bębenkowej, uszkodzeniem chrząstki małżowiny usznej. Na skutek uderzenia może dojść również do całkowitego oderwania małżowiny usznej.

Uraz w obrębie ucha bardzo często występuje na skutek upadku z wysokości. Czynnikami ryzyka upadków są: zmęczenie, problemy dotyczące układu kostnego, choroby układu krążenia, stosowanie tabletek uspokajających lub nasennych, stosowanie środków, które obniżają ciśnienie tętnicze krwi, przyjmowanie leków przeciwcukrzycowych.

Do urazu ucha może doprowadzić również przypadkowe pobicie na ulicy. Mocne uderzenia czy kopnięcia okolic głowy mogą skutkować bardzo poważnymi problemami zdrowotnymi np. krwawieniem śródczaszkowym, bólem głowy, zaburzeniem świadomości, nudnościami i wymiotami, naruszeniem tkanek w obrębie ucha.

Uraz ucha może wystąpić także na skutek wypadku komunikacyjnego lub wypadku samochodowego.

Uderzenie okolicy ucha może doprowadzić do powstania krwiaka w obrębie małżowiny. Krwiak małżowiny usznej występuje, gdy pod skórą ucha zewnętrznego zbiera się kieszonka z krwią. Powoduje to, że ucho zewnętrzne wygląda na spuchnięte. Kieszonka z krwią jest miękka, jak balonik z wodą. W przypadku wczesnego rozpoznania, leczenie polega zazwyczaj na otwarciu kieszonki i odprowadzeniu krwi. Aby zapobiec ponownemu gromadzeniu się krwi, często zakładany jest opatrunek.

Uraz mechaniczny może skutkować nie tylko obrzękiem i bólem, ale również perforacją błony bębenkowej (przerwaniem błony bębenkowej). Do naruszenia błony może doprowadzić np. uprawianie sporów walki, przypadkowe uderzenie w głowę, bójka na ulicy,upadek z wysokości, uderzenie tępym narzędziem. Taki stan może objawiać się nieprzyjemnymi dolegliwościami np. zawrotami głowy, szumami usznymi, uczuciem zatkania przewodu słuchowego. W przypadku niedużego pęknięcia błony bębenkowej objawy nie zawsze są widoczne. Dotkliwa perforacja w obrębie błony bębenkowej może jednak skutkować niedosłuchem.

Mocne uderzenie tępym narzędziem, pobicie to najczęstsze przyczyny uszkodzenia łańcucha kosteczek słuchowych. O takim stanie mówimy, kiedy trzy kości słuchowe ucha środkowego (młoteczek, siekacz, strzemiączko) nie są już w ciągłości. Skutkuje to powstaniem niedosłuchu przewodzeniowego.

Jakie postępowanie należy wdrożyć w przypadku wystąpienia urazu ucha po uderzeniu? Pacjentom zaleca się jak najszybsze udanie się do otolaryngologa celem wdrożenia odpowiedniego postępowania. Jeśli uraz jest bardziej dotliwy, wskazane jest udanie się na szpitalny oddział ratunkowy (SOR). Krwiak w obrębie małżowiny powinien być jak najszybciej opatrzony przez specjalistę. Brak odpowiedniej reakcji ze strony pacjenta może bowiem skutkować martwicą chrząstki oraz zniekształceniami w obrębie tego narządu.

W przypadku podejrzenia, że doszło do perforacji błony bębenkowej niezbędne jest wykonanie badania otoskopowego czy też wideootoskopii. Wideoskopia umożliwia zbadanie ucha za pomocą niedużej kamerki. Jeśli doszło do przerwania błony wraz z uszkodzeniem kosteczek słuchowych, konieczne będzie wdrożenie leczenia operacyjnego. Zabieg naprawczy określany jest mianem myringoplastyki. To operacja, w trakcie której specjaliści rekonstruują błonę bębenkową z wykorzystaniem fragmentów innych tkanek np. powięzi lub ochrzęstnej.

Jeśli skutkiem urazu po uderzeniu jest uszkodzenie łańcucha kosteczek słuchowych, zalecane jest przeprowadzenie zabiegu rekonstrukcyjnego tzw. ossikuloplastyki. W przypadku takiego stanu można rozważyć także zastosowanie aparatu słuchowego.