Wpływ witaminy D na wątrobę. Tyle wynosi bezpieczna dawka

Wiele osób przyjmuje witaminę D codziennie, szczególnie w okresach niewielkiej ekspozycji na słońce. Witamina ta wspiera utrzymanie zdrowych kości i zębów, pomaga regulować gospodarkę wapniowo-fosforanową, a także wpływa na prawidłowe funkcjonowanie mięśni i układu odpornościowego. Pojawiają się jednak pytania, czy długotrwała suplementacja może obciążać wątrobę, która uczestniczy w przetwarzaniu tej substancji.

Z dostępnych badań wynika, że u zdrowych dorosłych stosowanie standardowych dawek witaminy D nie jest związane z uszkodzeniem wątroby. Nie wykazano również, aby typowa suplementacja prowadziła do zapalenia tego narządu, żółtaczki czy niewydolności wątroby.

Witamina D nie jest uznawana za częstą przyczynę polekowego uszkodzenia wątroby. Pod tym względem różni się od niektórych preparatów ziołowych i wieloskładnikowych suplementów, które w określonych przypadkach mogą bezpośrednio oddziaływać na komórki wątrobowe.

Po połknięciu kapsułki lub tabletki witamina D nie może zostać od razu wykorzystana przez organizm. Najpierw wchłania się w przewodzie pokarmowym, a następnie trafia do wątroby. Tam enzymy przekształcają ją w 25-hydroksywitaminę D. To właśnie poziom tej formy oznacza się podczas badań krwi, aby ocenić, czy pacjent ma niedobór. W kolejnym etapie substancja trafia do nerek, gdzie zostaje zmieniona w aktywną postać.

Dopiero wtedy może brać udział między innymi w regulowaniu gospodarki wapniowej, wspieraniu kości, mięśni oraz układu odpornościowego. Prawidłowa praca wątroby jest więc istotna dla skutecznego wykorzystania witaminy D przez organizm.

Niedobory witaminy D są często obserwowane u osób cierpiących na przewlekłe choroby wątroby, w tym metaboliczną stłuszczeniową chorobę wątroby, określaną skrótem MASLD. Niski poziom może wynikać z zaburzonego wchłaniania, niewłaściwej diety, ograniczonego przebywania na słońcu albo zmian w metabolizmie witaminy.

Niektóre badania sugerują, że uzupełnienie niedoboru może nieznacznie obniżać poziom enzymów wątrobowych ALT i AST. Ich podwyższone wartości mogą świadczyć o podrażnieniu lub uszkodzeniu komórek wątroby. W części analiz odnotowano także zmniejszenie stanu zapalnego, stłuszczenia i włóknienia narządu.

Wyniki badań nie są jednak jednoznaczne. W innych pracach nie zaobserwowano istotnej poprawy. Witamina D nie powinna być zatem traktowana jako samodzielny sposób leczenia chorób wątroby, ale jako składnik postępowania zalecanego przez lekarza w przypadku potwierdzonego niedoboru.

Choć witamina D nie uszkadza bezpośrednio wątroby, przyjmowanie jej w nadmiernych ilościach może prowadzić do zatrucia. Jest to witamina rozpuszczalna w tłuszczach, dlatego jej nadmiar może stopniowo gromadzić się w organizmie.

Największym zagrożeniem nie jest zwykle uszkodzenie wątroby, lecz hiperkalcemia, czyli nadmiernie wysokie stężenie wapnia we krwi. Jej objawami mogą być:

• nudności i wymioty,
• zaparcia,
• silne pragnienie,
• częste oddawanie moczu,
• osłabienie,
• dezorientacja,
• kamica lub uszkodzenie nerek.

Ryzyko zatrucia wiąże się głównie z długotrwałym stosowaniem bardzo wysokich dawek, sięgających około 10 tys. IU dziennie lub więcej.

Zalecane dzienne spożycie witaminy D dla większości dorosłych wynosi od 600 do 800 IU. W praktyce często stosuje się dawki od 1000 do 2000 IU dziennie, które są uznawane za bezpieczne dla większości zdrowych osób.

Większe ilości mogą być potrzebne przy potwierdzonym niedoborze, jednak dawkę należy dobrać na podstawie wyników badań. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z chorobami wątroby, nerek oraz przyjmujące na stałe leki. Wysokich dawek witaminy D nie należy stosować bez konsultacji z lekarzem.

Źródło: Verywellhealth.com