Zawroty głowy u nastolatków – przyczyny i diagnostyka

Zawroty głowy u nastolatków to przypadłość, z którą rodzice zgłaszają się zarówno do lekarzy rodzinnych, jak i specjalistów: laryngologów czy neurologów. Częstość ich występowania określa się na poziomie 8-18 % populacji dzieci (u dorosłych zdarzają się częściej).

Z zawrotami głowy wiąże się wiele różnych odczuć, wrażeń i dolegliwości, stąd trudności z ustaleniem zwięzłej definicji zjawiska. Uznaje się, że są to subiektywne odczucia zachwiania lub braku równowagi i dezorientacja w stosunku do otoczenia. Zwykle towarzyszy mu:

• oczopląs,
• nudności,
• wymioty,
• bladość skóry, może pojawić się także lęk.

Zawroty głowy dzieli na układowe i nieukładowe. Układowe zawroty głowy zwykle są skutkiem uszkodzeń błędnika lub nerwu przedsionkowego (obwodowej części układu równowagi). Nieukładowe zawroty głowy zaś są pochodzenia ośrodkowego. Charakteryzuje je złudzenie niestabilności i niepewności postawy.

Osoba dotknięta zawrotem układowym odczuwa wrażenie ruchu otoczenia lub własnego ciała, często opisywane jako wirowanie, kołysanie, uczucie zataczania się. Z kolei przy zawrotach nieukładowych trudno precyzyjnie opisać dolegliwości.

Nie bez znaczenia jest także czas trwania zawrotów głowy oraz to, czy pojawiają się one niezależnie, czy też w określonych sytuacjach i położeniu. Tym samym wyróżnia się zawroty napadowe i stałe.

Zawroty napadowe występują zwykle w formie nagłych epizodów. Są najczęściej układowe, bardzo nasilone i krótkotrwałe (trwają kilka sekund, minut lub godzin). Z kolei zawroty stałe są zwykle mniej nasilone i mają nieukładowy charakter.

Zawroty głowy u nastolatków, ale i dzieci, pojawiają się z bardzo różnych powodów. Mogą manifestować się podczas odczuwania silnych emocji, ale i przy zbyt szybkiej zmianie pozycji ciała, gdy krew przemieszcza się z górnych partii do dolnych. Mogą również towarzyszyć wielu chorobom bądź być objawem jakichś nieprawidłowości.

Najczęstsze przyczyny zawrotów głowy u nastolatków i dzieci to:

• nieprawidłowa praca układu krwionośnego. W przypadku nastolatków, gdy częstość pracy serca oraz regulacja ciśnienia krwi są nieadekwatne do potrzeb dojrzewającego organizmu, pojawiają się zawroty głowy. Ich przyczyną jest wzrost częstości skurczów mięśnia sercowego przy jednoczesnym obniżeniu ciśnienia tętniczego w pozycji stojącej,
• niedobór magnezu (w okresie dojrzewania zapotrzebowanie organizmu na magnez znacznie rośnie),
• burza hormonalna, związana z przemianami zachodzącymi w dojrzewającym organizmie,
• hiperwentylacja, czyli bardzo szybkie oddychanie wskutek strachu lub paniki,
• zaburzenia poziomu glukozy we krwi,
• odwodnienie,
• niskie ciśnienie,
• migrena,
• zaburzenia wodno-elektrolitowe,
• zawroty psychogenne,
• powikłania zapalenia ucha środkowego,
• padaczka,
• zaburzenia rytmu serca, arytmia,
• choroba omdleniowa,
• choroba lokomocyjna,
• choroba Méniere'a: zaburzenia błędnika wywołują nawracające napady wirowania w głowie,
• guzy i wady mózgu, wady tylnej jamy czaszki, guz móżdżku i komory IV,
• zapalenie nerwu przedsionkowego,
• stosowanie leków ototoksycznych,
• uraz głowy, wstrząsu mózgu,
• choroby wirusowe (odra, świnka, różyczka),
• stany gorączkowe,
• choroby tarczycy,
• zespoły lękowe, depresja, nerwica,
• cukrzyca,
• niedokrwistość,
• łagodne napadowe zawroty głowy, łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy.

Gdy nastolatek zgłasza częste bądź dokuczliwe napady zawrotów głowy, należy zgłosić do lekarza w celu diagnostyki i ustalenia przyczyny. To ważne, ponieważ od podłoża problemu zależy ewentualne leczenie.

Diagnostyka zawrotów głowy u nastolatków i dzieci powinna obejmować:

• szczegółowy wywiad lekarski: charakter zawrotów, objawy towarzyszące, czas ich trwania, częstotliwość epizodów,
• podstawowe badania laboratoryjne, niekiedy badania metaboliczne,
• badanie neurologiczne,
• badanie otolaryngologiczne,
• testy błędnikowe,
• badanie elektronystagmograficzne (ENG),
• badanie audiologiczne,
• badanie elektroencefalograficzne (EEG),
• badania neuroobrazowe (tomografia komputerowa/MRI),
• badanie okulistyczne.