Zespół Aspergera - przyczyny, objawy, autyzm

Zespół Aspergera (ang. Asperger's Syndrome, AS) to całościowe zaburzenie rozwojowe, które należy do spektrum autyzmu. Specjaliści określają zespół Aspergera jako łagodniejsze przypadki autyzmu wczesnodziecięcego. Osoby z zespołem Aspergera, podobnie jak osoby z autyzmem, mają tendencję do wycofywania się z kontaktów społecznych, ale cierpią bardziej, bo zależy im na przyjaźniach. W odróżnieniu od typowego autyzmu, chorujący na syndrom Aspergera nie wykazują opóźnień w rozwoju mowy i rozwijają się prawidłowo pod względem poznawczym, co umożliwia logiczną komunikację i kontakt z ludźmi. Jakie są przyczyny zespołu Aspergera (ZA) i jak się objawia ta choroba?

Zobacz film: "Dr Harvey Karp twierdzi, że zna przyczynę autyzmu. Nie chodzi o szczepionki"

spis treści

1. Zespół Aspergera - historia odkrycia

Po raz pierwszy zespół Aspergera opisał w 1944 roku doktor Hans Asperger, od którego nazwiska pochodzi nazwa choroby. Zwrócił on uwagę, że niektóre dzieci na wczesnym etapie rozwoju mają dobrze rozwiniętą mowę i zdolności poznawcze, ale wykazują zaburzenia w rozwoju motorycznym i społecznym. Na zespół Aspergera statystycznie częściej chorują chłopcy niż dziewczynki, podobnie jak w przypadku autyzmu wczesnodziecięcego.

Asperger dla określenia symptomów dziwnego zachowania swoich podopiecznych użył określenie “psychopatia autystyczna”.

Austriacki lekarz nie był szeroko znany w środowisku psychiatrów, aż do momentu, kiedy jego prace odkryła angielska lekarka Lorna Wing. To ona w latach 80. XX wieku spopularyzowała odkrycia Aspargera i zaliczyła przypadki przez niego opisywane do zaburzenia ze spektrum autyzmu. Nazwała je na cześć lekarza - “Asperger syndrome” czyli “syndrom Aspergera” lub “zespół Aspergera”.

2. Zespół Aspergera - przyczyny

Do tej pory nie wiadomo, co leży u podstaw rozwoju syndromu Aspergera. Przyjmuje się, że za zaburzenia ze spektrum autyzmu odpowiadają nieprawidłowości neurologiczne i zaburzenia w rozwoju płodowym.

Wśród potencjalnych przyczyn zespołu Aspergera wymienia się:

  • czynniki genetyczne – uwarunkowane genami znajdującymi się na chromosomach 3, 4, 11 i genem EN2 na chromosomie 7,
  • wiek ojca powyżej 40. roku życia,
  • urazy okołoporodowe,
  • toksoplazmozę,
  • uszkodzenia OUN (ośrodkowego układu nerwowego),
  • dziecięce porażenie mózgowe,
  • poważne infekcje.

Warto pamiętać, że w odniesieniu do czynników genetycznych nie dziedziczy się samej choroby, co raczej podatność na rozwój zespołu Aspergera i innych zaburzeń ze spektrum autyzmu.

3. Zespół Aspergera - objawy

Osoby z zespołem Aspergera mają dużo lepiej rozwinięte zdolności poznawcze oraz język niż osoby autystyczne. Ich potencjał intelektualny ułatwia terapię i radzenie sobie z codziennymi obowiązkami. Na zespół Aspergera składają się problemy z akceptacją zmian, ograniczona elastyczność myślenia, obsesyjne zainteresowania, ale nie ma zaburzeń rozwoju mowy. Osoby z zespołem Aspergera wykazują zaburzenia adaptacyjne niż osoby autystyczne. Objawy chorobowe zespołu Aspergera są mniej nasilone niż w autyzmie wczesnodziecięcym. W życiu dorosłym osoby z zespołem Aspergera mogą uchodzić za odmieńców, dziwaków i ekscentryków.

Do objawów zespołu Aspergera zalicza się:

  • zaburzenia relacji społecznych, niechęć do współpracy w grupie,
  • zaburzenia języka - mowa sztywna, pedantyczna, niezdolność rozumienia znaczeń przenośnych i ukrytych, dosłowne odczytywanie komunikatów, nietypowa prozodia i intonacja głosu,
  • wąskie i specyficzne, ograniczone do jednej dziedziny wiedzy, zainteresowania,
  • powtarzalne i rutynowe zachowania,
  • problemy z komunikacją niewerbalną – unikanie kontaktu wzrokowego, skąpa mimika i gestykulacja, dystans fizyczny, unikanie bliskości,
  • brak empatii, nieumiejętność odczytywania języka ciała innych ludzi,
  • czasami, choć nie zawsze, niezdarność ruchową, dyspraksję i zaburzenia manualne.
Zaburzenia rozwoju mowy u dzieci - galeria
Zaburzenia rozwoju mowy u dzieci - galeria

Wolniejszy rozwój mowy u dziecka to problem nie tylko dla niego, ale i dla rodziców. Maluchy, które nie...

zobacz galerię

Cechą charakterystyczną dla zespołu Aspergera są zachowania obsesyjne. Osoby z zespołem Aspergera potrafią interesować się tylko jedną dziedziną wiedzy, np. matematyką, astronomią czy geografią. Równie dobrze w sposób obsesyjny zapamiętują rozkłady pociągów - wykazują umiejętność mechanicznego zapamiętywania. Zainteresowania osób z zespołem Aspergera mogą przybrać formę kolekcjonowania albo układania rzeczy w określonym porządku.

Osoby z zespołem Aspergera uwielbiają stałość otoczenia, nie lubią zmian. Prowadzą uporządkowane życie, według ustalonych schematów, są mało elastyczni. Osoby z zespołem Aspergera (ZA) mają trudności w prowadzeniu rozmowy opartej na wymianie poglądów, ponieważ przejawiają tendencję do powracania do tych tematów, które je interesują. Nie rozumieją żartów albo śmieją się w nieodpowiednim momencie.

Język osoby z zespołem Aspergera jest zbyt pedantyczny, pozbawiony idiomów i potocznej mowy. Mowa osoby z zespołem Aspergera może być przekoloryzowana albo zbyt intelektualna, jakby cytowali podręczniki. Mogą stosować kalki słowne, a w dzieciństwie wykazywać problemy z odróżnianiem zaimków osobowych (ja, ty, ona, oni, my). Osoby z zespołem Aspergera odczytują komunikaty dosłownie, mogą nie rozumieć znaczeń przenośnych, jak „pokarm dla duszy” czy „nabić kogoś w butelkę”. Obserwuje się u nich zaburzenia integracji sensorycznej – reagują nieadekwatnie do bodźców w otoczeniu.

4. Zespół Aspergera - rozpoznanie u dzieci

Zespół Aspergera diagnozuje się na każdym etapie życia. Może dotyczyć zarówno dzieci jak i dorosłych. Najczęściej jednak objawy zaburzenia rozpoznaje się u dzieci w wieku 7-8 lat. W tym wieku dziecko po raz pierwszy ma zwykle kontakt z większą grupą rówieśników i łatwiej zaobserwować u niego objawy zespołu Aspergera.

Wcześniej objawy mogą nie wzbudzać niepokoju. Dzieci z zespołem Aspergera rozwijają się w tym samym tempie co ich rówieśnicy. Mogą jednak przejawiać skłonność do ciekawych zainteresowań, a także chętnie rozmawiać z dorosłymi, używając przy tym wyszukanego słownictwa. Dla rodziców jest to zwykle powód do dumy, a nie niepokoju.

Na jakie symptomy należy zwrócić uwagę, gdy dziecko pójdzie do szkoły?

Powodem do zaniepokojenia może być słaba integracja dziecka z grupą. Maluch niechętnie bierze udział we wspólnych zabawach, zwykle bawi się sam. Jeśli znajdzie się w grupie chce jej przewodzić i rozdzielać role. Gdy to nie wyjdzie, woli się izolować niż podporządkowywać innym.

Sygnałem ostrzegawczym jest też zachowanie dziecka w czasie lekcji. Osoba z zespołem Aspergera ma trudności w zachowaniu się odpowiednio do sytuacji. Jeśli dziecko nie słucha nauczyciela podczas lekcji, przeszkadza innym dzieciom, zadaje pytania nieadekwatne do sytuacji. wierci się i rozrabia, może to świadczyć o zaburzeniach.

W przypadku dzieci często trudno jest jednoznacznie zdiagnozować zespół Aspergera i wielu psychologów zwleka z postawieniem diagnozy. Ważne jest jednak to, żeby jak najszybciej wdrożyć terapię, dzięki czemu dziecko będzie miało szansę na nabycie odpowiednich umiejętności, które pomogą mu odnaleźć się w otaczającym go społeczeństwie.

5. Zespół Aspergera - rozpoznanie u nastolatków

Nastolatek z zespołem Aspergera nie ma łatwego życia. Między 12. a 18. rokiem życia potrzeba integracji z grupą rówieśniczą jest bardzo silna. Osoby, które mają trudności z budowaniem relacji, nie rozumieją potrzeby identyfikacji się z grupą rówieśniczą. Osoby z zespołem Aspergera nie mają i nie rozumieją potrzeby spędzania czasu z rówieśnikami i odcinania się od dorosłych.

Nie przejawiają oznak buntu, ponieważ lepiej żyje im się w świecie, w którym panują jasno określone zasady. Nie lubią ich łamać, nie sprawia im też przyjemności wychodzenie poza schemat. Między nastolatkiem z zespołem Aspergera a jego rówieśnikami powstaje duża przepaść.

5 częstych objawów zaburzeń lękowych
5 częstych objawów zaburzeń lękowych [6 zdjęć]

Każdy człowiek przeżywa chwile niepokoju. Może to być spowodowane nową pracą, ślubem czy wizytą u dentysty....

zobacz galerię

Osoby z zespołem Aspergera częściej nawiązują relacje za pośrednictwem internetu i mediów społecznościowych. To tam znajdują osoby, które mają podobne pasje i zainteresowania. Komunikowanie się za pośrednictwem internetu jest też łatwiejsze bo opiera się na prostym przekazie słownym. W ten sposób nastolatek z zespołem Aspergera unika niejasnych dla niego dwuznaczności i nadinterpretacji.

Nastolatek z zespołem Aspergera powinien mieć też wsparcie w rodzicach. Warto żeby dyskretnie kontrolowali działalność dziecka w internecie, jednocześnie nie zabraniając mu na nawiązywanie znajomości za jego pomocą. Dla takiego nastolatka to często jedyny sposób, żeby nawiązać nową znajomość lub nawet przyjaźń.

6. Zespół Aspergera - rozpoznanie u dorosłych

Zespół Aspergera nie jest chorobą nową, dlatego może być też diagnozowany u dorosłych. Często osoby 20- a nawet 30-letnie dowiadują się o tym, że mają zespół Aspergera. Prawdopodobnie objawy pojawiły się już wcześniej, ale nikt ich prawidłowo nie zdiagnozował. Dorośli ludzie dopiero po diagnozie poznają przyczynę swojego ‘’dziwnego zachowania’’, izolacji od społeczeństwa i towarzyszącego im uczucia odmienności.

Na szczęście powstaje coraz więcej ośrodków, które pomagają osobom dorosłym dotkniętym syndromem Aspergera.

7. Zespół Aspergera - leczenie

Zespół Aspergera nie jest chorobą tylko zaburzeniem, więc ciężko mówić o leczeniu. W tym przypadku lepiej sprawdza się pojęcie “terapia”. Terapia ma pomóc osobie z syndromem Aspergera lepiej przystosować się do życia i funkcjonowania w społeczeństwie. W przypadku zespołu Aspergera wyróżniamy kilka metod terapeutycznych.

7.1. Zespół Aspergera - zajęcia z integracji sensorycznej

Terapia przeznaczona dla dzieci. Jej zadaniem jest wspieranie analizy i syntezy bodźców, a także przeciwdziałanie nieprawidłowościom sensorycznym. W tej terapii wykorzystuje się wszelkie huśtawki, trampoliny, hamaki, platformy, tunele, piłki, a także przedmioty o różnych kolorach i fakturach, które stymulują zmysły.

Celem terapii jest poprawa koordynacji ruchowej i motoryki dziecka z syndromem Aspergera.

7.2. Zespół Aspergera - psychoterapia metodą behawioralno - poznawczą

Jej założeniem jest fakt, że zachowanie człowieka zależne jest od jego uczuć i myśli. Celem tej terapii jest zmiana sposobu myślenia osoby z zespołem Aspergera o sobie, innych ludziach i otaczającym ich świecie. Chodzi o wyrugowanie problematycznych schematów myślowych, które mogą utrudniać osiągnięcie celu i zastąpienie ich takimi, które motywują do działania.

7.3. Zespół Aspergera - terapia behawioralna

Uczestnik takiej terapii uczy się zachowań społecznie akceptowalnych poprzez wdrożenie schematów tych zachowań. W celu motywacji stosuje się system kar i nagród, ze wskazaniem na nagrody, które lepiej się sprawdzają. Wadą terapii behawioralnej jest jej schematyzm, a także to że nie tłumaczy jak funkcjonować w świecie, a jedynie uczy mechanicznych odruchów.

Odmianą terapii behawioralnej jest trening umiejętności społecznych. To tam osoba z zespołem Aspergera uczy się jak zachowywać się w danej sytuacji. Terapia skierowana jest dla dzieci i młodzieży.

7.4. Zespół Aspergera - terapia metodą kognitywną

To terapia, która ma na celu wspomagać osobę z zespołem Aspergera, pomóc mu w prawidłowym rozwoju. Duży nacisk kładzie się na rolę terapeuty, który staje się niejako przewodzić osobie chodzącej na terapię. Jego zadaniem jest akceptacja, a nie zmuszanie do pewnych zachowań, które nie są zgodne z potrzebami danej osoby.

7.5. Zespół Aspergera - leczenie farmakologiczne

Nie da się wyleczyć medykamentami zespołu Aspergera. Leki stosuje się tylko w przypadku leczenia chorób, które mogą pojawiać się dodatkowo przy tym zaburzeniu, np. depresji, bezsenności, lęków.

Rekomendowane przez naszych ekspertów:

8. Zespół Aspergera - autyzm

Zespół Aspergera występuje dużo częściej niż klasyczny autyzm – na każdy przypadek autyzmu przypada kilka przypadków zespołu Aspergera. Wpływ czynników genetycznych wydaje się dużo wyraźniejszy niż w przypadku klasycznego autyzmu. Świadczą o tym badania, które udowadniają, że rodzice dziecka z zespołem Aspergera, najczęściej ojciec, sami wykazują cechy autystyczne. U rodziny dzieci z syndromem Aspergera znacznie częściej stwierdza się takie cechy, jak intensywne i izolowane zainteresowania, zachowania kompulsywne i rutynowe oraz problemy w kontaktach społecznych. Inne badania wskazują spory odsetek jedno- i dwubiegunowych depresji wśród krewnych dzieci z zespołem Aspergera.

Wśród specjalistów i badaczy nadal trwa debata, czy zespół Aspergera jest typem autyzmu, czy odrębną jednostką chorobową. Potocznie zespołem Aspergera określa się wszystkie łagodne postacie zaburzeń autystycznych. Precyzja diagnostyczna jest o tyle istotna, że zespół Aspergera bardzo trudno zdiagnozować. Granice zespołu Aspergera są nieostre – bardzo łatwo pomylić go z autyzmem atypowym, autyzmem wysokofunkcjonującym, zaburzeniami semantyczno-pragmatycznymi czy upośledzeniem zdolności niewerbalnego uczenia się. Diagnoza różnicowa jest o tyle ważna, że zespół Aspergera może uprawdopodabniać rozwój innych zaburzeń, np. depresji. Chociaż syndrom Aspergera jest chorobą nieuleczalną, to jednak wczesna terapia umożliwia chorym całkiem sprawne funkcjonowanie w społeczeństwie.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy