Zespół urojeniowy

Urojenie wielkościowe, urojenia ksobne, urojenia owładnięcia, urojenia prześladowcze – te wszystkie rodzaje urojeń zwykle kojarzy się z zaburzeniami schizofrenicznymi. I dużo w tym racji, bowiem zaburzenia treści myślenia to jeden z głównych objawów pozytywnych schizofrenii. Zaburzenia urojeniowe stanowią jednak szerszą grupę patologii psychicznych, które można znaleźć z Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F22. Jakie zespoły urojeniowe daje się wyróżnić? Co to jest paranoja? Na czym polega zespół urojeniowy?

Zobacz film

Co to jest zespół urojeniowy?

W zespołach urojeniowych dominują urojenia o różnej strukturze na tle osobowości o różnej dezintegracji. Zespół urojeniowy należy do zespołów psychopatologicznych określanych dawniej jako paranoja prawdziwa albo po prostu obłęd. Pojęcie zaburzeń urojeniowych wywodzi się z języka greckiego i oznacza w dosłownym rozumieniu „obok rozumu” lub „poza sensem”. Uporczywe zaburzenia urojeniowe, często nazywane paranoją, są przez psychiatrów bardzo rzadko diagnozowane. Usystematyzowane urojenia wielkościowe, urojenia prześladowcze lub oddziaływania poczytuje się najczęściej jako objaw wytwórczy w obrazie klinicznym schizofrenii.

Wielu lekarzy twierdzi jednak, że zespół urojeniowy jako odrębna jednostka chorobowa występuje statystycznie częściej niż jest rozpoznawany. Część urojeń, a więc nieprawdziwych sądów niepodlegających korekcie myślowej, ma charakter prawdopodobny (np. że partner dopuszcza się zdrady), iż otoczenie społeczne jest w stanie uwierzyć w werbalizowane sądy chorego. Poza tym każdy z nas wykazuje w jakimś stopniu tendencje do wierzenia w nieprawdopodobne rzeczy bez jakichkolwiek logicznych przesłanek. Część urojeniowych twierdzeń traktuje się po prostu jako cechę osobowości („Ten typ tak ma”), a nie poczytuje jako choroby psychicznej. Inni, chociaż dostrzegają niedorzeczność poglądów jednostki, to jednak ze względu na sprawne funkcjonowanie zawodowe i dobre wypełnianie ról społecznych (np. rodzica, kolegi, córki/syna itp.) nie traktują urojeń poważnie jako przejawu zaburzeń psychotycznych.

Rodzaje zespołów urojeniowych

W kategorii zespołów urojeniowych daje się wyróżnić:

  • zespół urojeniowy prosty – urojenia są pozbawione specyficznej struktury i dominującej treści;
  • zespół paranoiczny – urojenia odznaczają się dużą spójnością, tworząc całe systemy ideologiczne zwykle skoncentrowane wokół jednej tematyki. Treść urojeń jest możliwa do zaistnienia, dlatego paranoik może przekonać otoczenie, że ma rację;
  • zespół parafreniczny – inaczej określany jako zespół urojeniowo-omamowy. Występują urojenia (najczęściej ksobne i prześladowcze) o cechach pośrednich między paranoicznymi a paranoidalnymi oraz omamy słowne przy względnie zachowanej integracji osobowości;
  • zespół paranoidalny – występuje np. w schizofrenii paranoidalnej. Charakteryzuje się sądami o charakterze magicznym, nierealnym, dziwacznym, absurdalnym. W przypadku zespołu paranoidalnego nie da się przekonać otoczenia do swoich przekonań ze względu na ich jawną niedorzeczność;
  • zespół dezorganizacji psychicznej – inaczej nazywany zespołem hebefrenicznym. Dominują objawy dezintegracji osobowości, myślenia, uczuciowości i zaburzenia aktywności. Obserwuje się znaczne rozkojarzenie i wyraźny autyzm (życie w swoim świecie). Urojenia i omamy są słabo uchwytne w obrazie klinicznym.

Pod względem treści urojeń wyróżnia się następujące zespoły urojeniowe:

  • paranoję zazdrości – inividia,
  • paranoję pieniaczą – querulatoria, dochodzenie przed sądem domniemanych krzywd przez chorego,
  • paranoję prześladowczą – persecutoria,
  • paranoję reformatorską – reformatoria,
  • paranoję wynalazczą – inventoria, przekonanie paranoika o jego doniosłych pomysłach i odkryciach,
  • paranoję indukowaną – paranoja udzielona, kiedy osoba z otoczenia chorego zaczyna wierzyć w prawdziwość jego urojeń paranoicznych.

Reakcje paranoiczne występują czasem u osób niedosłyszących lub głuchych, u których powstają na bazie zakłóconej komunikacji i niepewności co do intencji rozmówców (zaburzenia homilopatyczne). Zespołom urojeniowym sprzyja również osobowość paranoiczna manifestująca się w postaci tworzenia spiskowych teorii dziejów, podejrzliwości, tendencji do zniekształcania codziennych doświadczeń oraz sztywnego poczucia własnych praw. Czasami zespół urojeniowy powstaje wskutek szoku psychicznego, nieumiejętności radzenia sobie z długotrwałym stresem, intoksykacji alkoholowej albo izolacji (np. psychoza więzienna).

Zespół Kandinskiego-Clérambaulta

Zespół Kandinskiego-Clérambaulta (ang. Kandinsky-Clérambault Syndrome) jest rodzajem zespołu paranoidalnego, który w psychopatologii określa się za pomocą tzw. „4 O”, ponieważ pojawiają się następujące rodzaje urojeń:

  • odnoszenia,
  • owładnięcia,
  • oddziaływania,
  • odsłonięcia (poczucie, że ktoś czyta w naszych myślach).

Poza urojeniami, w zespole automatyzmu psychicznego Kandinskiego-Clérambaulta występuje mantyzm – natłok własnych myśli, pseudohalucynacje oraz halucynacje psychiczne – urojenia nasyłania lub wykradania myśli przez obce siły. Zaburzenie manifestuje się też szeregiem automatyzmów, np.:

  • automatyzmem kinestetycznym – dotyczącym ruchu,
  • automatyzmem asocjacyjnym – dotyczącym myślenia,
  • automatyzmem cenestopatycznym – dotyczącym poczucia wpływu bliżej niezdefiniowanych sił na narządy wewnętrzne jednostki.

W innych zespołach paranoidalnych często urojenia mają charakter inkoherentny, splątany. Występują zaburzenia tożsamości i toku myślenia oraz halucynacje, a ponadto objawy negatywne, związane z ograniczeniem różnych czynności psychicznych, np. deficyty poznawcze, brak motywacji, spłycenie afektywne, huśtawka nastrojów. Zespoły urojeniowe należy różnicować z osobowością paranoiczną, ze schizofrenią (szczególnie paranoidalną) oraz zespołem paranoidalno-depresyjnym, w przebiegu którego oprócz omamów i urojeń pojawiają się objawy depresyjne, jak smutek, pesymizm, niskie poczucie własnej wartości i brak chęci do życia.

psycholog Kamila Krocz, ponad rok temu

Bibliografia

  • Bilikiewicz A., Pużyński S., Rybakowski J., Wciórka J., (red.), Psychiatria. Psychiatria kliniczna, t. 2, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2002, ISBN 83-87944-72-6.
  • Pużyński S., Leksykon psychiatrii, PZWL, Warszawa 1993, ISBN 83-200-1712-2.
  • Seligman M.E., Walker E.F., Rosenhan D.L, Psychopatologia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003, ISBN 83-7298-441-7.
  • Semple D., Smyth R., Burns J., Darjee R., McIntosh A., Oksfordzki podręcznik psychiatrii, Czelej, Lublin 2007, ISBN 978-93-60608-12-8.

Schizofrenia

Komentarze (7)
~dawcio
~dawcio ponad rok temu

Ja mam zdiagnozowaną schizofrenie cenestopatyczną wszystko zaczeło się około 3 lata temu gdy przedzwigałem ciężary w pracy i coś stało się z moim kręgosłupem potem z dnia na dzień było coraz gorzej nie mogłem jeść spać w nocy co chwile przyjeżdzało pogotowie ratunkowe miałem napady paniki i wktórymś momencie gdy pogotowie zabrało mnie na izbę przyjęć to w którymś momencie poczułem że mój kręgosłup pękł i przemieścił się do krtani gardła tak jakbym połknął go dostawałem wtedy hydroxzyzyne i z izby przyjęć odsyłano mnie do domu cierpiałem wtedy strasznie wygłądałem gorzej niż narkoman z ulicy nie miałem na nic siły poniewarz nie mogłem jeść ani spać ten koszmar trwał cały miesiąc potem trafiłem do szpitala psychiatrycznego w świeciu z rozpoznaniem zaburzenia somatyczne i zaburzenia osobowości. Nie mogłem nawet się dogadać z lekarzami w takim złym byłem stanie potem trafiłem do centrum medycznego gizińscy w bydgoszczy z diagnozą zespół depresyjno hipohondryczny i 3 raz trafiłem też do nich i z ostateczną diagnozą schizofrenia cenestopatyczna tera- biorę rano seronil 2 tabletki po 20 mg. Solian 400 mg. Rano i w południe i kwetaplex 4 tabletki po 25 mg. Teraz czuję się znacznie lepiej jednak urojenie zostało czuję się znacznie lepiej niż trzy lata temu to był jakiś koszmar już pogotowie ratunkowe nie chciało do mnie przyjeżdzać mama dzwoniła nawet na policje aby pogotowie przyjechało nie chcieli mnie zostawić w szpitalu zrobili tylko badania kręgosłupa wyszło że mam pogłębioną lordozę lędzwiową z przesunięciem osi statycznej potem zdiagnozowano dyskopatię i zakwalifikowano mnie do operacji na którą się nie zapisałem już mnie tak nie boli mogę przełykać lecz nadal czuje kręgi w krtani

Odpowiedz
~Jacek
~Jacek ponad rok temu

Moja babcia ma to zdiagnozowane. Ciężko się z nią rozmawia, trochę jak z radiem które nadaje swoje i nie odbiera cudzego zbytnio. Jest zupełnie głucha psychicznie, wydaje się że wszystko rozumie opacznie, rozluźnienie skojarzeń zupełne.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Schizofrenia – przyczyny, przebieg, leczenie
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Co robić?

~Lalambayy8 • ostatni post 17 godzin temu

3

Pomocni lekarze

Artykuły Schizofrenia – przyczyny, przebieg, leczenie
Schizofrenia – przyczyny, przebieg, leczenie

Przyczyny schizofrenii

, nawet gdy wydaje się, że objawy są pod kontrolą. Źródła zachorowania na schizofrenię Przyczyny schizofrenii są wciąż obiektem wielu badań. Naukowcy (...) przyczyny schizofrenii Wśród...

Schizofrenia – przyczyny, przebieg, leczenie

Schizofrenia rezydualna

Schizofrenia rezydualna została ujęta w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F20.5. Inaczej ten typ zaburzeń (...) schizofrenicznych określa się jako schizofrenię przewlekłą niezróżnicowaną...

Schizofrenia – przyczyny, przebieg, leczenie

Schizofrenia paranoidalna - objawy, urojenia a schizofrenia

Schizofrenia paranoidalna - objawy, urojenia a schizofrenia

. W przebiegu schizofrenii paranoidalnej dominują omamy i urojenia. Schizofrenia paranoidalna została ujęta jako odrębna jednostka nozologiczna (...) i omamów u chorego. Przeważają omamy słuchowe, rzadziej...

Schizofrenia – przyczyny, przebieg, leczenie

Właściciele kotów bardziej narażeni na choroby psychiczne

Właściciele kotów bardziej narażeni na choroby psychiczne

Nowe badania wykazały, że istnieje silny związek między posiadaniem kota a ryzykiem zachorowania na schizofrenię. Osoby, które posiadają koty (...) Psychiatrica Scandinavica". Ich wyniki wskazują, że wśród osób zarażonych pierwotniakiem...

Schizofrenia – przyczyny, przebieg, leczenie

Zaburzenia tożsamości

Zaburzenia tożsamości

Schizofrenia jest ciężkim zaburzeniem psychicznym, związanym z błędnym postrzeganiem rzeczywistości. Choroba ta jest kojarzona z omamami słuchowymi oraz irracjonalnymi zachowaniami.

Schizofrenia – przyczyny, przebieg, leczenie

Rodzaje schizofrenii

. Częste są takie objawy, jak omamy czy urojenia. Nie ulega wątpliwości, że schizofrenia jest przyczyną poważnych zmian w psychicznym i społecznym (...) schizofrenii, ze względu na sporną rolę, jaką...

Schizofrenia – przyczyny, przebieg, leczenie

Schizofrenia a rodzina

jako potencjalna przyczyna schizofrenii, rodzina jako system, który współistnieje z osobą chorą na schizofrenię i oddziałuje na nią oraz rodzina (...) je w sposób ambiwalentny. Dwie krańcowe postawy...

Schizofrenia – przyczyny, przebieg, leczenie

Epizod psychotyczny

strony w przebiegu schizofrenii mogą pojawić się epizody afektywne. Warto utrzymywać stały kontakt z lekarzem, każdorazowo wyjaśniać przyczyny (...) nie zawsze świadczy o schizofrenii,...