Zimne dłonie i stopy - przyczyny, leczenie, profilaktyka

Gdy spędzamy czas na dworze w zimny dzień, najprawdopodobniej najszybciej odczujemy, że marzną nam palce u rąk i nóg. To naturalna reakcja organizmu, który wysyła więcej krwi i ciepła do najważniejszych organów, takich jak serce, mózg czy płuca, a dopiero w dalszej kolejności do kończyn. Jeśli jednak masz lodowate dłonie nawet latem oraz przebywając w ogrzewanych pomieszczeniach? Dowiedz się, co to może oznaczać.

• Stres i niepokój

Te dwa czynniki są odpowiedzialne za wiele niekorzystnych procesów w naszym organizmie. Pod wpływem stresu bądź strachu może dojść do zaburzeń w krążeniu krwi i, w konsekwencji, do przejściowego uczucia chłodu.

Nagłe skurcze naczyń krwionośnych w palcach dłoni to jeden z objawów choroby Raynauda. Na skutek zimna lub silnych emocji, palce zmieniają kolor (stają się białoniebieskie, a później intensywnie czerwone), są zimne, zdrętwiałe, a chory odczuwa mrowienie. Dokładne przyczyny tej dolegliwości wciąż nie są do końca znane. Wiadomo natomiast, że osoby, które cierpią na takie ataki, powinny ciepło się ubierać, nosić rękawiczki, unikać stresujących sytuacji.

• Choroby układu krążenia i układu oddechowego

To jedna z najczęstszych przyczyn zimnych palców. Skąd się biorą zaburzenia krążenia krwi? Mogą wynikać z nieprawidłowej pracy serca lub obecności złogów i zatorów w tętnicach (np. na skutek wysokiego poziomu cholesterolu). Zimne stopy i dłonie, mrowienie i drętwienie to właśnie symptomy problemów z krążeniem, ponieważ kończyny znajdują się najdalej od serca.

Zimne dłonie lub zimne stopy są objawem chorób układów oddechowego i krążenia. Zaburzenia krążenia obwodowego zmniejszają dopływ krwi do kończyn, dlatego chorzy skarżą się na uczucie zimna w rękach lub stopach.

• Odmrożenia

Organizm ludzki wystawiony na działanie szkodliwych czynników (minusowych temperatur, wiatru, wilgoci, połączonych z mrozem) może ulec odmrożeniu. Odmrożenia pierwszego i drugiego stopnia nie wywołują trwałych uszkodzeń, a zmiany są widoczne na skórze. Dużo groźniejsze są odmrożenia 3 i 4 stopnia, które wnikają przez całą grubość skóry, atakując kości i stawy. Nasilenie zmian zależy od czasu ekspozycji ciała na działanie szkodliwych czynników. Odmrożenie lekkiego stopnia wywołuje początkowo lekkie uczucie zimna, następnie pieczenie, swędzenie, ból, zaczerwienienie, obrzęk i pęcherze.

• Palenie papierosów

Nikotyna powoduje, że naczynia krwionośne się kurczą. To prowadzi do problemów z krążeniem. W konsekwencji, kończyny palacza są bardziej wrażliwe na zmiany temperatury, a zimne dłonie i stopy występują u niego częściej niż u osoby niepalącej.

• Choroby autoimunologiczne

Syndrom Raynauda może być skutkiem chorób autoimmunologicznych, takich jak toczeń rumieniowaty, twardzina czy reumatoidalne zapalenie stawów. Jeśli pojawiają się ataki, gdy palce dłoni stają się zimne, zdrętwiałe i zmieniają barwę, należy udać się do specjalisty. Po badaniach diagnostycznych lekarz będzie mógł stwierdzić, z jaką chorobą mamy do czynienia, a dzięki podjęciu leczenia, można będzie zminimalizować objawy.

• Choroby z autoagresji - kolagenozy

Pod wpływem tych schorzeń (choroby reumatyczne, twardzina, liszaj rumieniowaty) w organizmie wytwarzane są przeciwciała przeciw własnym komórkom. W wyniku tego procesu niektóre tkanki lub narządy ulegają zniszczeniu. Pojawia się tzw. objaw Reynauda – po zanurzeniu rąk w zimnej wodzie dłonie natychmiast bledną. U podłoża tego zjawiska leżą problemy z krążeniem w kończynach. Następuje silne zwężenie naczyń krwionośnych palców. Zimne dłonie i stopy nie są jedynym objawem, oprócz nich występują łysienie, zmiany skórne, owrzodzenia na błonach śluzowych, nadwrażliwość na światło.

• Choroba Beugera (zakrzepowo-zrostowe zapalenie naczyń)

Na chorobę Buergera zapadają najczęściej mężczyźni między 20 a 40 rokiem życia, którzy nałogowo palą papierosy. Schorzenie atakuje głównie małe i średnie żyły oraz tętnice dłoni i stóp. W chorych naczyniach dochodzi do zapalenia i upośledzenia krążenia krwi. Stąd zimne dłonie i zimne stopy, którym towarzyszą zasinienie skóry i ból.

• Niedoczynność tarczycy

Tarczyca to regulator organizmu. Przy niedoczynności, wiele funkcji życiowych zwalnia, co pacjent odczuwa poprzez zmęczenie, senność, bóle stawów, pogorszenie samopoczucia, zaparcia, przybieranie na wadze oraz uczucie ciągłego zimna. Choroba może mieć wiele przyczyn. Aby postawić właściwą diagnozę, należy przeprowadzić badania hormonalne.

• Niedociśnienie

Osoby z niskim ciśnieniem często mają chłodne dłonie, ponieważ krew zostaje skierowana z kończyn do ważnych organów, które są odpowiedzialne za podstawowe funkcje życiowe. Inne objawy niedociśnienia (hipotensji) to zawroty głowy, zmęczenie, zaburzenia widzenia, osłabienie i nudności. Jeśli często masz zimne dłonie i zauważyłeś również inne symptomy, skontaktuj się z lekarzem, który zaleci odpowiednie leczenie niskiego ciśnienia.

• Obrzęk płuc

Zimne dłonie i stopy są oznaką poprzedzającą zagrażający życiu obrzęk płuc. Choroba pojawia się nagle, a innymi jej symptomami są: nagła duszność, drażniący kaszel i niepokój ruchowy. Do obrzęku może dojść na skutek zalegania krwi w krążeniu płucnym (do którego dochodzi w momencie, gdy praca wyrzutowa mięśnia sercowego jest niewystarczająca).

• Anemia

O anemii mówimy wtedy, gdy w organizmie jest za mało czerwonych krwinek lub stężenie hemoglobiny, która transportuje krew do wszystkich narządów i komórek, utrzymuje się na zbyt niskim poziomie. Jego brak, czyli stan niedotlenienia, objawia się poprzez uczucie zmęczenia, osłabienia, kołatanie serca, a także zimne dłonie. Przyczyną anemii jest zwykle niedobór żelaza oraz witaminy B12, obfite miesiączki u kobiet, a czasami niektóre choroby układu pokarmowego. Jak leczyć anemię? Przede wszystkim należy zdrowo się odżywiać oraz zadbać o uzupełnienie braków żelaza w organizmie (np. stosując suplementy lub, zgodnie z zaleceniami lekarza, lecznicze preparaty uzupełniające ten pierwiastek).

Źródła

1. Objaw Raynauda — problem interdyscyplinarny
2. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
3. Kokot F. Diagnostyka różnicowa objawów chorobowych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3295-6
4. Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3