Żółtaki (kępki żółte) - rodzaje, przyczyny, czynniki ryzyka, leczenie

Żółtaki (kępki żółte, ksantomatozy) to żółte, pomarańczowe lub brązowe grudkowate zmiany, pojawiające się na skórze powiek (najczęściej w kąciku oka), na pośladkach, plecach lub kończynach.

Czasami kępki żółte są obserwowane również na stawach, ścięgnach czy dłoniach. Żółtaki rosną powoli i mają różne wielkości - niekiedy są prawie niewidoczne, a u niektórych osób osiągają kilka centymetrów i zlewają się ze sobą. Zmiany skórne tego typu pojawiają się głównie u kobiet między 40 a 50. rokiem życia, ale zdarzają się przypadki również u osób młodszych.

• żółtaki powiek - miękkie zmiany na powiekach,
• żółtaki guzowate - duże, żółto-różowe twory zlokalizowane nad stawami, na rękach i stopach,
• żółtaki wysiewne - niewielkie żółte zmiany na pośladkach i częściach rąk lub nóg,
• żółtaki linijne dłoni - żółte, linijne przebarwienia na fałdach dłoni,
• żółtaki ścięgien - żółtawe przebarwienia w okolicy ścięgna Achillesa i palców u rąk,
• żółtaki zlewne - drobne guzki, łączące się ze sobą w fałdach skórnych.

Żółtaki to złogi cholesterolu i komórek tłuszczowych, objawiające się w postaci grudek na powierzchni skóry. Główną przyczyną powstawania zmian tego typu jest podwyższone stężenie lipidów we krwi, a przede wszystkim wysoki poziom złego cholesterolu LDL.

Obecność kępek żółtych może informować również o problemach z krążeniem. Badania wykonane w Danii wskazują, że osoby posiadające żółtaki są o 48% bardziej narażone na zawał serca.

Kępki żółte nie wywołują świądu ani bólu, ale powinny być traktowane jako sygnał do zmiany trybu życia i zwrócenia uwagi na swój stan zdrowia.

• hipercholesterolemia rodzinna,
• podwyższony cholesterol całkowity,
• podwyższone stężenie lipidów i trójglicerydów,
• nieprawidłowa dieta, bogata w tłuszcze trans i nasycone,
• nadużywanie alkoholu,
• cukrzyca,
• miażdżyca,
• nowotwory,
• choroby nerek i wątroby,
• choroby przewodu pokarmowego,
• stosowanie kortykosteroidów,
• stosowanie tiazydowych leków moczopędnych,
• zażywanie niektórych β–blokerów.

Podstawą leczenia kępek żółtych jest dieta, obifitująca w warzywa, owoce, ryby, zdrowe tłuszcze i produkty pełnoziarniste. Pacjenci powinni znacząco ograniczyć ilość spożywanego czerwonego mięsa, masła, produktów wysokoprzetworzonych, białego pieczywa i alkoholu.

Zalecane jest regularne podejmowanie aktywności fizycznej, choćby w postaci długiego spaceru. Niektórzy pacjenci dodatkowo zażywają leki, obniżające stężenie cholesterolu i trójglicerydów.

Niektóre osoby decydują się na usuwanie zmian, korzystając z jednej z następujących metod:

• fala radiowa - działanie elektrody na skórę.
• krioterapia - zastosowanie bardzo niskich temperatur,
• elektrokoagulacja - działanie prądu elektrycznego,
• laser - najbardziej precyzyjna i bezpieczna metoda,
• chirurgiczne usuwanie zmian skórnych - wycięcie żółtaków za pomocą skalpela.

Warto pamiętać, że żółtaki mają tendencję do nawrotów i bez zmiany trybu życia mogą ponownie pojawiać się na skórze. Prawidłowy poziom lipidów w organizmie sprawia, że żółtaki przestają rosnąć i nie pojawiają się w kolejnych miejscach. Powstałe zmiany niestety samoistnie nie znikają i warto rozważyć ich usunięcie.