Densytometria kości

Densytometria kości jest to badanie polegające na ocenie gęstości mineralnej kości (BMD) przy podejrzeniu osteopenii lub osteoporozy. Warto pamiętać, że obniżona gęstość kości nie jest niezbędnym warunkiem do rozpoznania osteoporozy. Choroba ta może zostać zdiagnozowana, jeżeli doszło do złamania po stosunkowo niewielkim urazie.

Spis treści:
  1. 1. Wskazania i przebieg densytometrii kości
  2. 2. Interpretacja wyniku densytometrii kości

1. Wskazania i przebieg densytometrii kości

Badanie densytometryczne kości wykonywane jest:

  • u osób, u których dochodzi do złamań osteoporotycznych kości (np. złamanie szyjki kości udowej);
  • u osób, u których występują choroby lub stany związane z małą masą kostną lub utratą masy kostnej (predyspozycja genetyczna, niedobory hormonów płciowych, stan po menopauzie, niedobory pokarmowe, siedzący tryb życia lub unieruchomienie, zaburzenia hormonalne, choroby układu pokarmowego, choroby nerek, choroby reumatyczne, stosowane leki, np. glikokortykosteroidy);
  • ewentualnie jako badanie przesiewowe u kobiet w wieku >65 lat, kobiet <65 lat po menopauzie z czynnikami ryzyka utraty masy kostnej oraz u mężczyzn powyżej 70 lat; 
  • w celu monitorowania skuteczności leczenia lekami zwiększającymi masę kostną.

Najważniejszym przeciwwskazaniem jest ciąża oraz czas do 48 h po badaniu obrazowym z dożylnym podaniem kontrastu.

Samo badanie gęstości kości jest krótkie (trwa około 15 minut) i nie wymaga specjalnego przygotowania pacjenta. Najczęściej stosowaną metodą badania jest tzw. dwuwiązkowa absorbcjometria rentgenowska (DXA), w której wykorzystuje się bardzo niewielką dawkę promieniowania rentgenowskiego (mniej niż 1/30 zwykłego RTG) i naświetla promieniami X wybraną okolicę szkieletu. Zalecane jest wykonywanie pomiarów w jednej z 3 okolic, mianowicie:

  • w okolicy bliższego odcinka kości udowej (najczęściej wykonywane);
  • lędźwiowego odcinka kręgosłupa (alternatywnie dla kości udowej);
  • kości przedramienia (gdy nie można wykonać pomiaru w kości udowej i kręgosłupie).

Dużo rzadziej naświetla się cały szkielet (najczęściej u dzieci). Detektor dokonuje pomiaru pochłoniętej wiązki i po przekształceniach przedstawia wynik jako tzw. gęstość powierzchniową kości w badanej okolicy. Innymi, rzadziej stosowanymi metodami badania gęstości mineralnej kości, są ilościowa tomografia komputerowa oraz ilościowa metoda ultradźwiękowa.

2. Interpretacja wyniku densytometrii kości

Ocena wyniku badania kości należy do lekarza, który uwzględnia czynniki mające wpływ na chorobę. Są to: przyjmowane leki, predyspozycje rodzinne, złamania w wywiadzie, a także choroby współistniejące.

Wydruk wyniku badania densytometrycznego zawiera:

  • obraz badanej okolicy;
  • wartości bezwzględne gęstości powierzchniowej w g/cm2;
  • odsetek normy;
  • liczby odchyleń standardowych wyniku od normy: wskaźnik T – odchylenie od normy u zdrowej kobiety w wieku 20-29 lat, wskaźnik Z - odchylenie od normy dla tej samej płci i wieku;

Wartości prawidłowe dla wskaźnika T wynoszą od + 1.0 do -1.0,  a dla wskaźnika Z >0. Jeśli wskaźnik T wynosi od -1.0 do -2,5 świadczy to o występowaniu osteopenii (zmniejszonej masy kostnej, ale w mniejszym stopniu niż w osteoporozie; przez niektórych jest ona uznawana za początek osteoporozy), natomiast wartość wskaźnika T niższa niż -2,5 wskazuje na osteoporozę, a jeśli dodatkowo współistniejązłamania patologiczne oznacza, że jest to osteoporoza zaawansowana. Natomiast jeśli wskaźnik Z jest mniejszy niż 0 oznacza to, że przyczyną zwiększonej utraty kości są inne niż wiek czynniki ryzyka osteoporozy.

Przyczynami zawyżonej wartości wskaźnika T mogą być złamania trzonów kręgów, zaawansowane zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze kręgosłupa, duże zmiany miażdżycowe aorty brzusznej lub zwapnienia w aparacie więzadłowym kręgosłupa, jeśli pomiary są wykonywane w okolicy lędźwiowej kręgosłupa.

Bibliografia

  • Gaździk T. (red.), Crash Course - ortopedia i reumatologia, Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 83-89581-84-6
  • Brzosko M. Reumatologia kliniczna, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2010, ISBN 978-83-89318-33-7
  • Szulc A. (red.), Wiktora Degi ortopedia i rehabilitacja tom 1-2, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2823-X
  • Debrunner H.U., Hepp W.R. Diagnostyka w ortopedii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3416-5
  • Kusz D. Kompendium ortopedii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3765-4
  • Cooper C., Harrison J., Smith R. Osteoporoza. Współpraca lekarza pierwszego kontaktu i specjalisty, Medycyna Praktyczna, Kraków 2000, ISBN 83-88092-76-6
  • Marczyński W. (red.), Postępowanie praktyczne w ortopedii i traumatologii, Medipage, Warszawa 2008, ISBN 978-83-89769-94-7

Źródła zewnętrzne

Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Pytania do specjalistów

Artykuły Densytometria kości

Złamania kości
Ortopedia i reumatologia Złamania kości

Złamania kości to zmiany, które doprowadzają do częściowej lub całkowitej utraty ciągłości kości. Przyczynami złamania są różnorodne urazy (upadki, wypadki komunikacyjne, kontuzje sportowe). Przy złamaniu kości może dojść także do uszkodzenia...

Gruźlica kości
Choroby zakaźne i pasożytnicze Gruźlica kości

Gruźlica kości powstaje pod wpływem rozsiania prątków gruźlicy przez krew z ognisk pierwotnych, czyli z płuc i węzłów chłonnych przyoskrzelowych. Powoduje ją prątek gruźlicy ludzki lub bydlęcy. Gruźlica kości najczęściej atakuje kręgosłup...

Scyntygrafia Scyntygrafia kości

Scyntygrafia jest pomocna przy ocenie stanu czynnościowego kości i stawów. W trakcie trwania tego badania do organizmu wprowadzane są małe ilości izotopów promieniotwórczych - radioznaczników, które osadzają się w miejscach...

Zabiegi Odbudowa kości

Odbudowa kości wyrostków zębodołowych szczęk jest zabiegiem przygotowującym do wstawienia implantu zębowego. Zwykle jest ona konieczna w implantologii, gdyż po ekstrakcji kości wyrostków zębodołowych mogą zanikać w szybkim tempie, a wstawienie...

Ortopedia i reumatologia Choroby kości

Układ kostny zapewnia ochronę dla narządów wewnętrznych i tkanki szpikowej. Nasze kości są żywe i mogą chorować na krzywicę, osteoporozę, osteomalację i inne schorzenia. Mogą dostać nawet zawału i cierpieć na gruźlicę i zapalenia... Krzywica Choroba...

Nowotwór kości
Onkologia Nowotwór kości

Nowotwór kości powstaje w wyniku niekontrolowanego podziału komórek, które tworzą guz. Z czasem nieprawidłowa tkanka może zastąpić zdrową tkankę kostną, w wyniku czego dochodzi do złamań. Większość nowotworów kości to nowotwory...

Nowotwór kości Co to jest rak kości?

Rak kości może oznaczać dwie rzeczy: pierwotnego raka szpiku kostnego lub przerzuty z innych ognisk raka do kości. Pierwotny rak kości (szpiczak mnogi) jest dość rzadki. Częściej zdarzają się przypadki przerzutów, a kości są na nie szczególnie...

Wrodzona łamliwość kości
Ortopedia i reumatologia Wrodzona łamliwość kości

Wrodzona łamliwość kości, znana także jako syndrom Lobsteina, spowodowana jest przez genetycznie warunkowane nieprawidłowe budowanie kości – synteza kolagenu nie przebiega prawidłowo, a to on nadaje kościom odpowiednią wytrzymałość. Jeśli kolagen...

Ortopedia i reumatologia Złamania kości nadgarstka

Złamania kości nadgarstka są często trudne do wykrycia. Nadgarstek umożliwia nam poruszanie dłonią, dzięki niemu jesteśmy w stanie podnosić różne przedmioty czy wykonywać codzienne czynności. Jest niezbędny dla naszego sprawnego funkcjonowania....

pokaż 10 następnych