Dur brzuszny

Dur brzuszny jest ostrą chorobą zakaźną wywoływaną przez pałeczkę duru brzusznego (Salmonella typhi). Dolegliwość ta jest wrażliwa na działanie środków odkażających, promienie słoneczne, ciepło. Podobnie jak paradury, rzadko występuje w Europie Środkowej. W Afryce Północnej i Środkowej łatwo się nią jednak zarazić, tak samo jak paradurem w Azji Południowo-Wschodniej i na Dalekim Wschodzie.

Przyczyny i objawy duru brzusznego

Durem można zarazić się poprzez:

Pałeczki salmonelli

Dur brzuszny jest ostrą chorobą zakaźną wywoływaną przez pałeczkę duru... »

• wodę – zakażone źródła zaopatrzenia w wodę mogą przyczynić się do wybuchu epidemii;
• zakażone produkty spożywcze – lody, sałatki, mleko;
• owady;
• bezpośredni kontakt z chorym lub nosicielem - w wypadku braku przestrzegania zasad higieny.

Pałeczki duru dostają się do przewodu pokarmowego, umiejscawiają w tzw. jelicie krętym i stamtąd przenikają do układu limfatycznego. Początkowo następuje pogorszenie samopoczucia, lekkie bóle głowy, brak apetytu, stany podgorączkowe. W ciągu 4-6 dni objawy nasilają się. Gorączka dochodzi do 39-40 stopni i rozpoczyna się okres pełnego rozwoju choroby, który trwa 2-3 tygodnie. Chory staje się apatyczny, odurzony, zamroczony. Język jest na środku pokryty suchym, brunatnym nalotem, na krawędziach żywoczerwony. Wątroba i śledziona ulegają powiększeniu. Brzuch jest wzdęty, bolesny. Początkowo występują zaparcia, następnie biegunka i częste oddawanie grochowatych stolców. Około 10 dnia choroby na skórze dolnej części klatki piersiowej i brzucha pojawia się charakterystyczna wysypka, tzw. różyczka durowa. Są to drobne, bladoróżowe plamki, nieznacznie uniesione ponad otaczającą skórę, znikające przy ucisku i rozciąganiu skóry. Wysypka utrzymuje się kilka dni, po czym znika, pozostawiając lekkie przebarwienie skóry. Około 4 tygodnia choroby temperatura zaczyna ulegać wahaniom i w końcu normalizuje się. Następujący okres zdrowienia cechuje znacznie wzmożone łaknienie, chwiejność usposobienia, drażliwość oraz zmiany troficzne skóry, włosów i paznokci.

Rozpoznanie i leczenie duru brzusznego

W celu rozpoznania duru brzusznego wykonuje się posiew krwi na obecność pałeczek Salmonella typhi, a także pomocniczo posiew w kierunku tej bakterii moczu, kału, czasami plwociny.
Leczenie opiera się głównie na zwalczaniu gorączki poprzez podawanie antybiotyków, głównie ampicyliny w okresie występowania gorączki oraz kilka dni po jej ustąpieniu. Ważne jest także odpowiednie nawadnianie pacjenta i wprowadzanie elektrolitów. Istnieje także szczepionka przeciw durowi brzusznemu, która produkowana jest we Francji.

Powikłania i profilaktyka duru brzusznego

Konsekwencją choroby może być zapalenie jelit, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego. Aby zapobiec zachorowaniu na dur brzuszny, należy przestrzegać ściśle zasad higieny osobistej, jak również szczepić się, szczególnie przy planowaniu wyjazdu w rejony, gdzie choroba występuje często.

Jak podczas egzotycznych wycieczek uniknąć zakażenia durem brzusznym? Objawem zdrowego rozsądku jest zastosowanie się do poniższych wskazówek:

• picie butelkowanej, gazowanej wody; jeśli nie jest w butelce, należy gotować ją przez minutę;
• unikanie drinków z lodem, chyba że kostki są zrobione z przegotowanej wody lub butelkowanej, na wszelki wypadek nie jeść także lodów wodnych;
• spożywanie tylko tego, co zostało dokładnie ugotowane i jest podane na gorąco;
• niejadanie surowych warzyw i owoców, których nie można obrać; warzywa, takie jak sałata, łatwo ulegają zanieczyszczeniu i ciężko je dokładnie umyć;
• owoce i warzywa, które da się obrać, należy pozbawić skórki, wcześniej jednak warto umyć ręce wodą z mydłem;
• niekupowanie jedzenia i picia od ulicznych sprzedawców.

Nie tylko unikanie jedzenia i picia z niewiadomych źródeł jest istotne w zapobieganiu zarażeniu. Najważniejsze w tej kwestii jest uprzednie zaszczepienie się.