Objawy alkoholizmu

Zwykle trudno jest zauważyć początek rozwijającego się uzależnienia od alkoholu. Niemniej jednak wyróżnia się symptomy, które mogą przemawiać za takim właśnie stanem.

Objawy uzależnienia od alkoholu

Początkowe objawy alkoholizmu:

• stwierdzenie, że alkohol odpręża, redukuje napięcie i niepokój, zmniejsza poczucie winy, ośmiela itp.
• poszukiwanie okazji do wypicia picie alkoholu w miejscach, gdzie nie powinno się tego robić, np. w pracy
• możliwość wypicia większej niż uprzednio ilości alkoholu tzw. "mocna głowa"
• trudności z odtworzeniem wydarzeń, które miały miejsce podczas picia
• picie alkoholu w samotności przez osoby, które uprzednio piły wyłącznie w sytuacjach towarzyskich

Kiedy można rozpoznać alkoholizm?

Uzależnienie od alkoholu to zespół składający się co najmniej z trzech spośród ośmiu objawów występujących przez jakiś czas w ciągu ostatnich 2 lat:

• Silna natrętna potrzeba spożywania alkoholu (głód alkoholu). Sformułowanie „głód alkoholowy" używane jest dla określenia stanu charakteryzującego się wzmożoną i trudną do odparcia chęcią wypicia alkoholu, czy upicia się. Wiąże się z narastającym napięciem, niepokojem, rozdrażnieniem.
• Upośledzona zdolność kontrolowania picia. Po wypiciu pierwszej porcji alkoholu pojawia się niemożność skutecznego decydowania o kolejnych jego ilościach i o momencie przerwania picia. Nie pojawia się ona nagle. Ważnym etapem rozwijającego się upośledzenia kontroli nad piciem jest picie alkoholu w pracy. Kiedy dana osoba zauważy, że ma problem z piciem, próbuje je kontrolować, bez sukcesów.
• Picie alkoholu w celu złagodzenia albo zapobiegania alkoholowemu zespołowi abstynencyjnemu oraz subiektywne poczucie skuteczności takiego postępowania. U osoby uzależnionej z chwilą, gdy mija działanie alkoholu, pojawiają się dokuczliwe objawy zespołu abstynencyjnego. Organizm, którego wszystkie przemiany biochemiczne zostały podporządkowane alkoholowi domaga się nowej porcji alkoholu. Jest to przyczyna tzw."klinowania", zaczynającego każdy następny dzień picia. Dostarczony organizmowi alkohol powoduje zmniejszenie objawów abstynencyjnych, ustąpienie bólów, przywrócenie energii, umożliwia koncentrację i myślenie. Przywraca "normalne" funkcjonowanie. Trwa to krótko, ponieważ alkohol jest stopniowo eliminowany z organizmu, a objawy powracają. Wówczas następuje uzupełnienie alkoholu.
• Objawy abstynencyjne (drżenia mięśniowe, nadciśnienie tętnicze, tachykardia, nudności, wymioty, biegunki, bezsenność, rozszerzenie źrenic, wysuszenie śluzówek, wzmożona potliwość, zaburzenia snu, nastrój drażliwy lub obniżony, lęki). Człowiek, który nie jest uzależniony następnego dnia po upiciu czuje się ciężko chory. Ma bóle głowy, ogólne rozbicie, rozdrażnienie, kłopoty z koncentracją uwagi, niezdolność do dłuższego wysiłku fizycznego i umysłowego, nudności i wymioty. Popularnie ten stan jest nazywany kacem; medycznie są to objawy zatrucia. U osób uzależnionych do objawów zatrucia dołączają się objawy tzw. zespołu abstynencyjnego, który wykształca się na ogół po kilku latach intensywnego picia. Wszelkie uszkodzenia mózgu, będące wynikiem urazów, zapaleń, czy zatruć, przyśpieszają wystąpienie zespołu abstynencyjnego.

Dokuczliwe objawy pojawiają się w czasie trzeźwienia lub po wytrzeźwieniu – gdy w organizmie osoby uzależnionej brakuje alkoholu. Organizm przyzwyczaja się do systematycznego przyjmowania alkoholu, w pewnym momencie staje się mu niezbędny do prawidłowego funkcjonowania. Kiedy go brakuje, organizm zaczyna jakby "protestować" i domagać się go poprzez wytworzenie objawów abstynencyjnych.  A kolejna porcja alkoholu przywraca dobre samopoczucie, łagodzi cierpienie i przynosi ulgę, co wiąże się z powtórnym zatruciem. Stanowi ono istotę "błędnego koła" w ciągu picia. Człowiek uzależniony od alkoholu pije, ponieważ nie chce dopuścić do rozwinięcia się bardzo dokuczliwych objawów abstynencyjnych. Musi pić, by nie cierpieć i cierpi, bo pije.

Rozwój zespołu abstynencyjnego

Rozwój alkoholowego zespołu abstynencyjnego charakteryzuje się swoistą dynamiką:

• 1. Stadium - wczesne, dominują objawy ze strony układu wegetatywnego, tj. tej części układu nerwowego, która kieruje czynnościami organizmu niezależnymi od woli. Są to bóle i zawroty głowy, osłabienie, bóle mięśniowe, nieprzyjemny smak w ustach, nudności, biegunki, napadowe poty, kołatanie serca.
• 2. Stadium - późne, obejmuje oprócz wyżej podanych, objawy w sferze psychicznej z charakterystycznymi zaburzeniami nastroju i snu. Najbardziej typowy jest nastrój lękowo - depresyjny (tzw. depresja alkoholowa), często z gniewem i drażliwością. Ostry zespół abstynencyjny trwa około (początkowo) 1 - 2 dni, później wydłuża się do kilku dni a nawet tygodni.
• Zmieniona (najczęściej zwiększona) tolerancja alkoholu (ta sama dawka alkoholu nie przynosi oczekiwanego efektu, potrzeba spożywania większych dawek. Tolerancja - to zdolność żywego organizmu do znoszenia bez przeszkody dla niego (do pewnej granicy) bodźców chemicznych, fizycznych i biologicznych. Tolerancja na alkohol jest różna u poszczególnych osób. Jej wzrost może nastąpić w sposób niezauważalny. Dzieje się tak wówczas, gdy osoba nieprzyzwyczajona do alkoholu wypija jednorazowo dużą jego ilość, co wywołuje silną reakcję przystosowawczą organizmu, a ta umożliwia przyjmowanie alkoholu bez objawów zatrucia alkoholowego. Wzrost tolerancji jest charakterystyczny dla początków uzależnienia; następuje stopniowo. Wysoka tolerancja na alkohol utrzymuje się przez długi czas, nawet przez wiele lat. Zależy od dyspozycji psychofizycznych oraz intensywności picia oraz jego modelu. Z czasem tolerancja się obniża.
• Zawężenie repertuaru zachowań związanych z piciem alkoholu do 1-2 wzorców. O zawężeniu repertuaru możemy powiedzieć, wtedy gdy dana osoba pije w sposób charakterystyczny dla siebie - np. picie w konkretnych, podobnych sytuacjach - picie weekendowe, picie z osobami o dużo niższym statusie społecznym .
• Postępujące zaniedbywanie alternatywnych do picia przyjemności, zachowań i zainteresowań. Obecność alkoholu w życiu codziennym staje się czymś bardzo ważnym, dużo uwagi i zabiegów jest skoncentrowanych wokół okazji do picia i dostępności alkoholu. Poczynając od picia towarzyskiego, w którym ważne są rozmowy, ludzie, spotkania, to przy wchodzeniu w uzależnienie alkohol staje się coraz bardziej ważny w życiu. Wtedy to rodzina, zainteresowania, cele życiowe schodzą na dalszy plan.
• Picie alkoholu mimo oczywistej wiedzy o jego szczególnej szkodliwości dla zdrowia pijącego. O wystąpieniu tego kryterium możemy mówić wtedy, gdy dana osoba wie, że alkohol pogarsza jej stan zdrowia i mimo to, nadal spożywa alkohol. Chodzi o wiarygodną informację uzyskaną np. od lekarza, że choroba na którą cierpi jest konsekwencją nadużywania alkoholu.