Rektoskopia

Rektoskopia, czyli wziernikowanie odbytnicy, to jedno z badań endoskopowych. Polega na ocenie stanu błony śluzowej jelita grubego. Pozwala na pobranie fragmentu narządu do dalszych badań oraz na usunięciu ewentualnie występujących zmian patologicznych, np. polipów, krwawienia. Stosowana jest, gdy pojawia się ból w odbycie, świąd, krwawienie lub nieprawidłowe oddawanie stolca. 

Cel i przebieg rektoskopii

Wziernikowanie odbytnicy pozwala na ocenę stanu morfologicznego błony śluzowej badanego odcinka jelita grubego. Umożliwia także pobranie fragmentu jelita grubego do dalszych badań - badania histopatologicznego i bakteriologicznego. Dzięki temu badaniu możliwe jest również usuwanie polipów, ciał obcych i hamowanie krwawienia z jelita grubego.

Wziernik stosowany w tym badaniu to, tzw. rektoskop – metalowy, sztywny o długości od 20 do 30 cm i średnicy 2 cm. Narzędzie do wziernikowania odbytnicy u dzieci posiada średnicę 1 cm. Rektoskop wyposażony jest w tzw. zimne oświetlenie, za pomocą doprowadzonych włókien szklanych. Tym narzędziem badana jest błona śluzowa danego odcinka jelita grubego. Przed badaniem wykonywana jest lewatywa z 1 l ciepłej wody, która odbywa się u pacjenta leżącego na lewym boku. Po jej wykonaniu pacjent odwraca się na drugi bok i po kilkunastu minutach może się wypróżnić. W 20 - 30 minut po oddaniu stolca wykonuje się badanie. Rektoskopia odbywa się w pozycji kolanowo-łokciowej, z rozchylonymi szeroko kolanami. Jeśli stan zdrowotny nie pozwala na taką pozycję, pacjent może leżeć na lewym boku, w tzw. pozycji Simsa.

Lekarz musi przed badaniem wykonać rutynowe badanie per rectum. Potem może włożyć rektoskop, nasmarowany znieczulającym środkiem, do odbytnicy pacjenta na głębokość mniej więcej 5 cm. Następnie zdejmowana jest z wziernika nakładka, dzięki której możliwe jest delikatne wprowadzenie go do odbytu. Badający może wtedy kontynuować wziernikowanie odbytu. Rektoskopia trwa jedynie kilka lub kilkanaście minut.

Wskazania do rektoskopii i powikłania po badaniu

Badanie jest zalecane w przypadku, gdy występują następujące objawy:

• świąd odbytu;
• krwawienie z odbytu;
• ślady krwi w kale;
• bolesność okolicy odbytu i podbrzusza;
• nieprawidłowy rytm oddawania stolca;
• nieprawidłowy kształt stolca;
• guzy w odbycie;
• brak kontroli przy oddawaniu stolca.

Rektoskopia wykonywana jest także, aby uzyskać fragment jelita grubego, w celu potwierdzenia istnienia niektórych procesów chorobowych, jak np. skrobiawicy.

Badanie należy do bezpiecznych. Może być wykonywane u dzieci (średnica wziernika wynosi w takim przypadku 1 cm). Także kobiety w ciąży mogą być poddawane temu badaniu. Jednym z możliwych powikłań jest przekłucie jelita grubego, jednak nie należy się tego obawiać, gdyż zdarza się to bardzo rzadko. Czasami po badaniu występuje skąpe krwawienie.

Rektoskopia zaliczana jest do badań endoskopowych. Aby zbadać jelito grube możemy wykonać także inne badania. Wyróżniamy tutaj anoskopię (wziernikowanie kanału odbytu oraz odcinka końcowego odbytnicy), rektoromanoskopię (rozszerzona rektoskopia), sigmoidoskopię (wziernikowanie końcowego odcinka jelita grubego) oraz kolonoskopię, czyli wziernikowanie jelita grubego na całej długości.