Urazy oka

Urazy oka i oczodołu powstają najczęściej w wyniku działania na nie tępymi i ostrymi przedmiotami lub w wyniku wypadków lub bójek. Mimo iż gałka oczna jest dobrze osłonięta w oczodole, to jednak ciągle jest narażona na różnego rodzaju urazy, które niekiedy stanowią poważne zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania oka, zatem dla spełnienia jego podstawowych funkcji, a konkretnie widzenia. Urazy oczu obejmują urazy powiek, urazy spojówki, urazy soczewki i urazy głębszych struktur oka.

Rodzaje urazów mechanicznych oka i oczodołu

  • Uraz powiek skutkuje krwawymi wylewami i zasinieniem skóry. Pomogą zimne okłady, a po upływie doby – ciepłe. Urazy mechaniczne musi opatrzyć lekarz, by szpara powiek nie uległa zniekształceniu.
  • Urazy spojówki powodują krwawe wylewy, które wchłaniają się, natomiast rozdarcie spojówki wymaga szycia.
  • Uraz tępy gałki ocznej najczęściej skutkuje wylewem krwi do oka i pogorszeniem widzenia. Jeśli wylew krwi przesłania tęczówkę i źrenicę, oko przybiera wiśniowo-brunatne zabarwienie.
  • Przerwanie więzadeł soczewki w wyniku urazu powoduje jej przesunięcie do ciała szklistego lub przedniej komory. W wyniku tego dochodzi do upośledzenia wzroku i jaskry następczej. Może dojść do uszkodzenia tęczówki, naczyniówki i siatkówki, a nawet do pęknięcia ściany gałki ocznej i zniszczenia jej struktury. Oko takie często należy usunąć.
  • Uraz tępy oczodołu może powodować złamanie jego ścian i przemieszczenie gałki ocznej, co sygnalizują trudności w poruszaniu okiem i podwójne widzenie.

Przyczyny i objawy urazów mechanicznych oka 

Do powstania urazów mechanicznych narządu wzroku może dojść na każdym miejscu i w każdym czasie. Ich przyczyną jest przeważnie nieuwaga, np. pracownika, pośpiech, brak przestrzegania przepisów BHP. Ogólnie można powiedzieć, że wśród urazów mechanicznych oczu przeważają urazy zamknięte. Najczęściej powstają one w wyniku przypadkowego powierzchownego uszkodzenia rogówki, spojówki czy powiek. Najczęściej spotykanymi zranieniami są urazy spowodowane narzędziami metalowymi, których fragmenty często pozostawały na powierzchni gałki ocznej lub znajdowane były wewnątrz niej.

Najczęstszymi objawami takich urazów są: ból, światłowstręt, łzawienie, obecność ciała obcego. Silniejsze uderzenia gałki ocznej mogą powodować pęknięcie naczyń tęczówki i powstanie krwotoków do komory przedniej. Krwotoki te mogą zajmować część komory, jak i wypełniać całą komorę przednią, zasłaniając całkowicie tęczówkę i soczewkę.

Zapobieganie i leczenie urazów mechanicznych oka

Urazy mechaniczne oka i oczodołu wymagają leczenia szpitalnego.
Rany powstają zwykle w wyniku działania ostrych narzędzi i są rozległe – uszkodzona zostaje spojówka, rogówka, twardówka, soczewka. Ranę musi obejrzeć lekarz, gdyż czasem może wydawać się, że nie doszło do jakichś uszkodzeń. Często dochodzi też do zakażeń tych ran. W przemyśle czy rolnictwie zdarza się, że jakiś przedmiot może wniknąć do gałki ocznej i utkwić w niej. Jeśli jest on zarażony bakteriami, rozwija się ropne zapalenie wnętrza oka. Jeśli w oku znajdą się odłamki metalu – rozpuszczają się w płynie śródocznym i dochodzi do uszkodzenia tkanek i ślepoty. W takich przypadkach chory musi być poddany specjalistycznym badaniom i operowany w szpitalu okulistycznym. Ważne są także kontrole okulistyczne, aby wykluczyć możliwość przeniesienia zakażenia na drugie oko.

Pierwsza pomoc w urazach mechanicznych oka

Urazy oczu zdarzają się bardzo często i mogą spowodować dożywotnie kalectwo, gdyż grożą utratą wzroku. Kiedy masz wątpliwości, udaj się niezwłocznie po pomoc medyczną. Oto kilka rad, jak należy zachowywać się przy tego typu urazach.

1. Usuwanie ciała obcego z oka
  • Nałożyć powiekę górną na dolną – w ten sposób, przez mechaniczne przesuwanie, można odkleić przedmiot od wewnętrznej strony powieki.
  • Trzymając powiekę, otwierać oko, łagodnie płukać ciepłą wodą.
  • Jeżeli ciało obce znajduje się pod dolną powieką, należy ją łagodnie odciągnąć i rogiem sterylnego gazika lub czystej chusteczki do nosa starać się wysunąć na zewnątrz.
  • Nawet drobne zanieczyszczenie, typu ziarenko piasku, może spowodować duże podrażnienia, a nawet uszkodzenia.
2. Urazy penetrujące oczy

Urazy penetrujące są skutkiem działania ostrego przedmiotu na gałkę oczną, którą uszkadzają, pozostając w niej. Poniżej przedstawione są dokładne wskazówki, jak należy postępować w niebezpiecznej sytuacji.
  • Unieruchomienie wbitych przedmiotów za pomocą jałowych kompresów lub gazy.
  • Zdrowe oko powinno być zamknięte.
  • Wykonanie telefonu po pomoc medyczną pod numer 112 lub 999.
3. Obrzęk gałki ocznej

Postępowanie w przypadku obrzęku gałki.
  • Uszkodzoną gałkę oczną przykryj jałowym kompresem lub gazą, ale nie stosuj ucisku.
  • Zabezpiecz opatrunek papierowym kapturkiem, przyklejając go plastrem do skóry.
  • Zdrowe oko powinno pozostać zamknięte.
  • Zadzwoń po pomoc medyczną 112 lub 999.
4. Rany cięte oka
  • Jeżeli gałka oczna jest przecięta, nie wolno stosować ucisku.
  • Jeżeli jest przecięta jedynie powieka, zastosować opatrunek z lekkim uciskiem.
  • Zdrowe oko powinno być zamknięte.
  • Poszukaj pomocy medycznej.
5. Chemiczne urazy gałki ocznej

Oparzenia chemiczne oka są zwykle spowodowane kwasami lub zasadami. W takich przypadkach wymagana jest natychmiastowa pomoc, ponieważ nieodwracalne uszkodzenia gałki ocznej pojawiają się bardzo szybko.
  • Otworzyć szeroko oko i płukać ciepłą wodą przez ok. 20 min strumieniem ciągłym i delikatnym. Oko należy przepłukiwać od strony nosa na zewnątrz, aby usuwany związek chemiczny nie wpłynął do drugiego oka.
  • Założyć luźny jałowy opatrunek.
  • Dzwonić po pomoc medyczną pod numer 112 lub 999.
6. Oparzenia oka światłem

Oparzenia oka
światłem są najczęściej rezultatem patrzenia bezpośrednio w strumień światła ultrafioletowego lub długiego patrzenia na śnieg w jasny słoneczny dzień. Warto pamiętać o poniższych wskazówkach w przypadku urazu.
  • Przykryć oczy wilgotnym, jałowym, chłodnym opatrunkiem. Nie wolno pozwalać poszkodowanemu na pocieranie uszkodzonego oka.
  • Udać się po pomoc medyczną.

Urazy oczu zdarzają się często, w różnych sytuacjach dnia codziennego. Mogą się przydarzyć np. w grach sportowych i spowodować dożywotnie kalectwo, gdyż poszkodowanemu grozi utrata wzroku. Warto zapoznać się z powyższymi wskazówkami, aby w razie zagrożenia od razu interweniować.

Artykuły Urazy oka

Ciało obce w oku może być bardzo niebezpieczne dla naszego wzroku. Może dojść do uszkodzenia rogówki i gałki ocznej, prowadzącego do powikłań. Nigdy nie wolno lekceważyć istnienia ciała obcego w oku.

Ciało obce w oku to duży problem, który trzeba jak najszybciej rozwiązać i wyciągnąć „przeszkodę” utrudniającą widzenie. Do oka mogą przedostać się różne rzeczy – od kawałka metalu, drewna, plastiku, po inne, niebezpieczne zanieczyszczenia, np. kurz. Do przedostania się substancji obcej do narządu wzroku dochodzi podczas codziennych prac domowych.<br />
<br />
Czynniki, które sprzyjają dolegliwościom to wykonywanie szlifowania, cięcie metalu lub drewna oraz przebywanie na powietrzu, gdzie występuje silny i porywisty wiatr, odpowiedzialny za roznoszenie pyłków. Po dostaniu się ciała obcego następuje łzawienie i efekt „przecierania oczu”. Jest to reakcja niekontrolowana w kierunku nosa, która ma na celu jak najszybsze usunięcie przeszkody. Jednak nie zawsze takie metody są skuteczne. Warto zapoznać się z zasadami pierwszej pomocy przy tego typu dolegliwościach.

Oparzenie oka spowodowane jest działaniem substancji żrących lub wysokiej temperatury na oko. Jest to bardzo niebezpieczny stan, który może doprowadzić do trwałej utraty wzroku.

Obrzęk oka może być naturalną reakcją organizmu np. na zmęczenie. Często jednak pojawia się w wyniku urazu oka. Nie wolno takiego stanu lekceważyć, bowiem może doprowadzić do utraty wzroku.

Urazy mechaniczne oka i oczodołu powstają w wyniku działania na nie tępych i ostrych przedmiotów, w wyniku wypadków lub bójek. Na urazy oczu narażone są osoby pracujące w przemyśle czy rolnictwie, ...

Rekonstrukcja powieki jest zabiegiem wykonywanym w przypadku wycięcia guza powieki lub jej urazu. Ta operacja oka wskazana jest szczególnie, gdy po wypadku lub zabiegu usunięcia guza nastąpił ...

Opadanie powiek można skorygować całkowicie lub częściowo.

Kontuzje i urazy zdarzają się bardzo często, gdy aktywnie spędza się czas. W większości są to niegroźne urazy tkanki miękkiej, czyli siniaki i stłuczenia, chociaż niekiedy dochodzi również do ...

Na zdjęciu rentgenowskim doskonale widać zwichnięcie stawu palca wskazującego lewej ręki.

Ból oka może sugerować niegroźną dolegliwość, ale także może towarzyszyć poważnym schorzeniom oka. Żadnego z objawów nie można lekceważyć. Ból oka może występować jako jedyna dolegliwość w oku, ...

Ból oczu

Badanie tylnego odcinka oka (nazywane również oftalmoskopią lub fundoskopią) to badanie, dzięki któremu można ocenić dno oka oraz ciało szkliste. Podczas wykonywania go możliwe jest przyjrzenie ...

Oparzenia oka, termiczne lub chemiczne, należą do najbardziej niebezpiecznych obrażeń gałki ocznej i grożą stałą utratą wzroku. Substancje żrące mogą wywoływać ograniczone lub rozlane uszkodzenia ...

Osoby przed 40. rokiem życia przynajmniej raz na 2 - 3 lata powinny być przebadane przez okulistę. Osoby starsze, nawet jeśli nie odczuwają żadnych dolegliwości ze strony narządu wzroku, raz na ...

Na zdjęciu widoczny przyrząd do badania ciśnienia oka.

Badanie ostrości wzroku wykonuje się zwykle rutynowo podczas badania oczu , przy retinopatii cukrzycowej , aby określić ewentualną konieczność noszenia okularów lub szkieł kontaktowych, po urazie ...

Najczęściej spotykane wady wzroku to dalekowzroczność, krótkowzroczność i astygmatyzm. Powodują niezdolność oka do tworzenia prawidłowego obrazu na plamce żółtej lub środkowej części siatkówki.<br />
<br />
Krótkowzroczność to wada wzroku, która dotyka znaczną część współczesnej populacji. Polega na tym, że obraz, który jest ogniskowany na powierzchni siatkówki, u osoby krótkowzrocznej pojawia się przed jej powierzchnią. Krótkowidz zauważa przedmioty znajdujące się blisko, zaś te w oddali nie widzi dokładnie, dlatego mruży oczy, aby zwiększyć ostrość widzenia.<br />
<br />
Nadwzroczność to kolejna wada wzroku związana z ostrością widzenia. Choroba wynika zazwyczaj ze zbyt krótkiej gałki ocznej w stosunku do jej siły skupiającej lub niewystarczającej siły skupiającej układu&nbsp; widzenia.&nbsp; Dalekowidz zauważa obrazy znajdujące się w oddali, natomiast ma zamazany obraz w przypadku patrzenia bardzo blisko. Oczy szybko męczą się przy czytaniu, może pojawić się ból głowy i podrażnienia spojówki. Jakie są sposoby badania powyższych wad wzroku?

Jaskra wtórna to choroba narządu wzroku polegająca na uszkodzeniu nerwu wzrokowego oraz komórek siatkówki, wywołana czynnikami patologicznymi zwiększającymi ciśnienie środgałkowe . Takie ...

Jaskra wtórna

Laserowa korekcja wad wzroku metodą LASEK to najnowocześniejsza metoda operacyjna, która łączy zalety starszych metod – LASIK i PRK. Wykorzystuje się ją do leczenia astygmatyzmu , ...

Zez (łac. strabismus) jest zaburzeniem widzenia spowodowanym nieprawidłowym ustawieniem i ruchomością gałek ocznych w wyniku wzmożonej siły działania jednej grupy mięśni poruszających gałką oczną ...

Amblyopia jest następną fazą zeza. Przy leczeniu okuliści zalecają wymuszanie patrzenia „leniwym okiem”.

Jaskra i zaćma to choroby narządu wzroku o różnych podłożach i dotykające różnych części oka. Zaćma (katarakta) powoduje zmętnienie soczewki oka, natomiast jaskra, wywołana zbyt wysokim ciśnieniem ...

Jaskra a zaćma

Aspiracja zaćmy to jeden z elementów operacji usunięcia zaćmy za pomocą ultradźwiękowej fakoemulsyfikacji. Zabieg ultradźwiękowej fakoemulsyfikacji zaćmy przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym ...

Chirurg w prawej dłoni trzyma urządzenie rozdrabniające soczewkę przy użyciu ultradźwięków.

Jaskra (glaukoma) jest grupą chorób, których wspólną cechą jest uszkodzenie nerwu wzrokowego (neuropatia nerwu II), powstające na skutek zbyt wysokiego dla danej osoby ciśnienia wewnątrzgałkowego. ...

Co to jest jaskra?

Cyklodiatermia jest to okulistyczny zabieg operacyjny, który wykorzystuje prąd i działa nim na ciało rzęskowe. Zmniejszenie produkcji cieczy wodnistej, a co za tym idzie, obniżenie ciśnienia ...

Prawe oko zaatakowane przez jaskrę.

Niedrożność kanalika łzowego to dolegliwość, która pojawia się często u niemowląt. Polega ona na zablokowaniu kanalika łzowego, czyli cienkiego kanalika, który odpowiada za odprowadzenie łez z ...

Na zdjęciu widoczny efekt przeszczepienia rogówki od zmarłego dawcy. Zabieg wykonywany jest przez wyspecjalizowanych chirurgów-okulistów.&nbsp;

Rodzajów opatrunków jest kilka i stosowane są one w zależności od charakteru rany i jej umiejscowienia. Warto je znać, aby móc odpowiednio udzielić pierwszej pomocy przy ranach i złamaniach.

Urazy odnoszące się do okolicy stawu skroniowo-żuchwowego mogą powstać na wskutek takich sytuacji jak: silne uderzenie (wypadki samochodowe, sporty kontaktowe), nadmierne nagryzienie twardego przedmiotu lub nawet zbyt szerokie otwarcie ust. Objawami, jakie się wtedy obserwuje są: trudności w mówieniu, deformacje żuchwy, a także ból.<br />
<br />
Uraz, jakim jest zwichnięcie żuchwy wiąże się najczęściej z rozerwaniem torebki stawu skroniowo-żuchwowego, co zdarza się przy nawykowym, powtarzającym się zwichnięciu. Jeśli dojdzie do obustronnego zwichnięcia żuchwy, skutkiem takiego stanu są: niemożność zamknięcia ust, trudności w połykaniu i mówieniu, rozwarcie szczęk, napięcie mięśni twarzy, ból w stawie skroniowo-żuchwowym oraz broda wysunięta do przodu (w przypadku, gdy uraz dotyczy jednej strony jest ona przesunięta w stronę przeciwną do zwichniętego stawu).<br />
<br />
W takiej sytuacji zalecane jest wykonanie opatrunku, który w bardzo prosty sposób można wykonać przy użyciu chusty lekarskiej. Jak go wykonać? Pokaże lekarz Łukasz Dubielecki.

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)
Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »