37 proc. nowotworów można by uniknąć. WHO wskazuje najczęstsze przyczyny raka

Według raportu aż 37 proc. nowotworów na świecie ma związek z czynnikami, które teoretycznie można ograniczyć lub wyeliminować. Analizę przygotowała Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC), działająca w strukturach WHO. Naukowcy przyjrzeli się 30 modyfikowalnym czynnikom ryzyka, uwzględniając dane dotyczące zachorowań na raka z 2022 roku oraz informacje o narażeniu na czynniki ryzyka dekadę wcześniej, w 185 krajach.

Największy udział w liczbie zachorowań miały trzy czynniki:

• palenie tytoniu – 3,3 mln przypadków raka,
• infekcje – 2,3 mln przypadków,
• alkohol – 700 tys. przypadków.

Raport uwzględnia zarówno czynniki bezpośrednio uszkadzające DNA, jak i te, które wpływają na organizm pośrednio. Wśród nich wymieniono m.in promieniowanie UV, otyłość i brak aktywności fizycznej, zanieczyszczenie powietrza oraz dym tytoniowy. Naukowcy zwrócili uwagę, że część czynników działa poprzez zwiększenie stanu zapalnego lub zaburzenia hormonalne, co może sprzyjać rozwojowi nowotworów. W przypadku zanieczyszczeń powietrza wskazano, że mogą one aktywować procesy biologiczne sprzyjające rozwojowi choroby.

W raporcie przeanalizowano także dziewięć infekcji uznanych za rakotwórcze, m.in.:

• HPV (związany z rakiem szyjki macicy),
• wirusowe zapalenie wątroby (powiązane z rakiem wątroby),
• Helicobacter pylori (związana z rakiem żołądka).

Autorzy wskazują, że szczepienia (np. przeciw HPV) oraz skuteczniejsze leczenie zakażeń mogłyby znacząco ograniczyć liczbę zachorowań. Raport pokazuje też duże różnice w skali możliwej profilaktyki w zależności od miejsca na świecie. Szacuje się, że 45 proc. nowotworów u mężczyzn ma charakter możliwy do uniknięcia, w przypadku kobiet jest to 30 proc. Różnica ta wynika m.in. z wyższego poziomu palenia wśród mężczyzn.

W Europie, wśród kobiet, do najważniejszych czynników ryzyka należy palenie, infekcje oraz otyłość. Natomiast w Afryce Subsaharyjskiej infekcje mają dominujące znaczenie i odpowiadają za niemal 80 proc. możliwych do uniknięcia przypadków raka u kobiet. Zdaniem autorów oznacza to, że strategie walki z nowotworami muszą być dopasowane do lokalnych warunków epidemiologicznych.

Według raportu opublikowanego w czasopiśmie "Nature Medicine", niemal połowę wszystkich możliwych do uniknięcia zachorowań stanowią:

• rak płuca (związany m.in. z paleniem i zanieczyszczeniem powietrza),
• rak żołądka (powiązany z H. pylori),
• rak szyjki macicy (związany z HPV).

Eksperci WHO podkreślają, że raport jest dowodem na to, iż zmiany w polityce zdrowotnej mogą ograniczyć globalne obciążenie nowotworami, zwłaszcza poprzez walkę z paleniem, ograniczanie alkoholu oraz programy szczepień.

Źródła: WHO, IARC, Nature Medicine