Hemoglobina glikowana - charakterystyka, wskazania, powikłania

Hemoglobina glikowana została odkryta pod koniec lat 70. ubiegłego wieku w Stanach Zjednoczonych. Hemoglobina glikowana okazała się być kluczowym wskaźnikiem długoterminowego stężenia glukozy we krwi. W latach 90. hemoglobina glikowana została uznana „złotym standardem” monitorowania przebiegu i leczenia cukrzycy oraz oceny ryzyka jej powikłań. Podstawą hemoglobiny glikowanej stało się odkrycie procesu glikacji, tj. trwałego łączenia się glukozy z wolnymi grupami aminowymi białek, między innymi hemoglobiną. Raz utworzony związek jest trwały.

Hemoglobina glikowana - charakterystyka

Hemoglobina glikowana (HbA1c) tworzy się poprzez połączenie hemoglobiny zawartej w czerwonych krwinkach z glukozą. Raz związana hemoglobina glikowana utrzyma się aż do obumarcia krwinki czerwonej. Jako, że żyją one maksymalnie 90-120 dni, poziom hemoglobiny glikowanej będzie odzwierciedlać glikemię z ostatnich 3 miesięcy.

Proces łączenia się cząsteczek w hemoglobinę glikowaną zachodzi bardzo powoli, dlatego wartość hemoglobiny glikowanej jest niezależna od dobowych, poposiłkowych wahań glikemii. Jej wartość jest proporcjonalna do średniej glikemii jaka panowała w organizmie w trakcie życia obecnych krwinek. Dla wysokości poziomu hemoglobiny glikowanej kluczowe znaczenie ma przede wszystkim prowadzony tryb życia oraz skuteczność leczenia cukrzycy.

Dlatego też hemoglobina glikowana (HbA1c) jest idealnym retrospektywnym wskaźnikiem glikemii. Hemoglobina glikowana służy do oceny wyrównania metabolicznego cukrzycy, gdyż pozwala ocenić średni dobowy poziom glukozy we krwi chorego w okresie ok. 100 dni poprzedzających badanie. Dzięki hemoglobinie glikowanej lekarz jest w stanie sprawdzić, czy terapia przez niego zlecona skutecznie działa i czy chory należycie stosuje się do diety i regularnie bierze leki. Wysoka hemoglobina glikowana (świadcząca o długotrwałym czasie trwania podwyższonej glikemii) jest oznaką niewystarczającego leczenia i czynnikiem ryzyka rozwoju powikłań cukrzycy, natomiast zbyt niska może świadczyć o częstym występowaniu hipoglikemii.

Czym różni się cukrzyca typu 1 od cukrzycy typu 2?

Istnieją dwa główne typy tej choroby, ale nie wszyscy rozumieją, na czym polega różnica między nimi. Oto cztery ważne rozbieżności. Cukrzyca następuje,...

Wartość hemoglobiny glikowanej wyraża się w procentach – wyraża to odsetek hemoglobiny glikowanej w całkowitym stężeniu hemoglobiny. U osób zdrowych jej wartość utrzymuje się pomiędzy 4-6 proc. Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego należy dążyć do osiągnięcia wartość poniżej 7 proc., a w grupie pacjentów z cukrzycą typu 1 oraz krótkotrwałą cukrzycą typu 2 poniżej 6,5 proc. Badania dowodzą, iż osoby u których hemoglobina glikowana osiąga wartość poniżej 6 proc. dzięki prawidłowo kontrolowanej glikemii, mają o 67 proc. mniej późnych powikłań cukrzycy.

Hemoglobina glikowana - wskazania

Hemoglobina glikowana zależy od pewnych czynników. Istnieją stany, które mogą zakłócić wynik badania hemoglobiny glikowanej. Zaniżone wartości hemoglobiny glikowanej mogą wystąpić w przypadku skrócenia czasu przeżycia czerwonych krwinek (np.: niedokrwistość hemolityczna) i w pierwszej połowie ciąży. Zawyżone wartości stężeń hemoglobiny glikowanej występują u chorych z niewydolnością nerek, hiperlipoproteinemią, przewlekłym alkoholizmem, w drugiej połowie ciąży, w okresie karmienia oraz u chorych przyjmujących duże ilości salicylanów.

Oznaczenia hemoglobiny glikowanej u chorych na cukrzycę zaleca się wykonywać rutynowo raz na 3 miesiące. U pacjentów ze stabilnym przebiegiem choroby i dobrym wyrównaniem metabolicznym oznaczenia można wykonywać rzadziej, co pół roku.

Ważną informacją o której należy pamiętać jest to, iż na wartość hemoglobiny glikowanej nie mają wpływu posiłki. Co za tym idzie – nie jest konieczne, aby być na czczo podczas pobierania krwi na to badanie. Wadą badania hemoglobiny glikowanej jest brak możliwości wykrycia wahań glikemii w krótkich odcinkach czasu. Chorzy z cukrzycą typu 1, szczególnie ci dbających o minimalny poziom hemoglobiny glikowanej, są bardziej narażeni na wystąpienie hipoglikemii. Dlatego stosowanie tego wskaźnika nie zwalnia z codziennej kontroli glikemii.

Hemoglobina glikowana - kontrola

Hemoglobina glikowana powinna być utrzymywana na odpowiednim poziomie. Dlatego niezwykle ważne jest dążenie do redukcji stężenia hemoglobiny glikowanej i w ten sposób zmniejszenia ryzyka rozwoju powikłań cukrzycy. Redukcja stężenia hemoglobiny glikowanej już o 1 proc. wiąże się ze zmniejszeniem ryzyka przewlekłych powikłań (retinopatii i nefropatii cukrzycowej) o 37 proc., z 5 proc. redukcją ryzyka udaru mózgu, redukcją ryzyka zgonu o 12 proc., a ryzyka amputacji kończyny aż o 43 proc.

Wykazano również, że w grupie pacjentów chorujących na cukrzycę typu 1 wzrost stężenia hemoglobiny glikowanej o 1 proc. zwiększa ryzyko wystąpienia polineuropatii o 10-15 proc. Odpowiednio intensywne leczenie, czego efektem jest obniżenie wartości hemoglobiny glikowanej, zmniejsza to ryzyko o 64 proc. w ciągu 5 lat. Podobnie u pacjentów z cukrzycą typu 2, intensywne leczenie cukrzycy pozwoliło zmniejszyć liczbę przypadków polineuropatii aż o 60 proc. i opóźnić jej wystąpienie o 2 lata.

Hemoglobina glikowana - powikłania

Nieprawidłowa hemoglobina glikowana może prowadzić do różnych powikłań. Niezadawalająco wyrównana cukrzyca może doprowadzić do powikłań, takich jak: zawał serca, udar mózgu, uszkodzenie nerek, zespół stopy cukrzycowej czy retinopatia cukrzycowa. Przyczyną większości zgonów (około 75 proc.) chorych na cukrzycę są powikłania ze strony układu krążenia. Zawał serca występuje u pacjentów z cukrzycą cztery razy częściej niż u chorych bez cukrzycy, udar mózgu – pięć razy częściej, a do amputacji stopy dochodzi aż 40 razy częściej. Na podstawie stężenia hemoglobiny glikowanej można oszacować ryzyko rozwoju powikłań cukrzycy. Im wyższa wartość HbA1c tym wyższe ryzyko powikłań. Wzrost stężenia hemoglobiny glikowanej o 1 proc. zwiększa ryzyko zgonu związane z cukrzycą o 21 proc., zawału serca o około 14 proc., choroby naczyń obwodowych o 43 proc., polineuropatii cukrzycowej o około 10-15 proc., a zaćmy o 19 proc.

Jak naturalnie poprawić poziom hemoglobiny?

Niski poziom hemoglobiny związany z anemią spowodowaną niedoborem żelaza może być poprawiony poprzez włączenie do diety produktów bogatych w żelazo. Są...

Redukcja stężenia hemoglobiny glikowanej już o 1 proc. wiąże się ze zmniejszeniem ryzyka przewlekłych powikłań (retinopatii i nefropatii cukrzycowej) o 37 proc., z 5 proc. redukcją ryzyka udaru mózgu, redukcją ryzyka zgonu o 12 proc., a ryzyka amputacji kończyny aż o 43 proc..

Według Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego oznaczenie hemoglobiny glikowanej powinno być wykonane u każdego chorego na cukrzycę przynajmniej raz w roku. U osób charakteryzujących się chwiejnym przebiegiem cukrzycy częściej. W praktyce klinicznej, u większości chorych zaleca się oznaczenie hemoglobiny glikowanej co 6 miesięcy.

Należy pamiętać o tym, że regularne oznaczanie HbA1c jest niezbędnym elementem terapii. Pozwala ocenić, czy stosowane leczenie jest skuteczne, czy pacjent przestrzega zaleceń. HbA1c​ umożliwia modyfikację terapii tak, aby zmniejszyć ryzyko rozwoju powikłań cukrzycy. Porównywanie kolejnych oznaczeń HbA1c umożliwia ocenę progresji choroby.

Lekarz Marcin Buczek, 2 miesiące temu

Bibliografia

  • Strojek K. Diabetologia, Termedia, Poznań 2008, ISBN 978-83-89825-08-7
  • Czech A., Tatoń J. Cukrzyca a choroby serca, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2000, ISBN 83-86019-81-6
  • Gill G.V., Pickup J.C., Williams G. Cukrzyca - trudne pytania, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2001, ISBN 83-88778-13-7
  • Kemona H., Mantur M. (red.), Diagnostyka laboratoryjna, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-264-5
  • Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0
  • Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
  • Otto-Buczkowska E. Cukrzyca - patogeneza, diagnostyka, leczenie, Borgis, Warszawa 2005, ISBN 83-85284-50-8
  • Colwell J.A. CUKRZYCA - nowe ujęcie diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7

Badania dla cukrzyków

Komentarze (2)
~Plecha
~Plecha ponad rok temu

Witam mam taki problem badano mnie ostatnio pod kątem cukrzycy robiono mi krzywą cukrową która wyszła ok, mierzono cukier na czczo 99, mierzono po jedzeniu, robiono test głodowy powiedziano mi ze wszystko jest w normie. Cukru w moczu również nie ma. Natomiast HbA1c jest podniesione do 8 jaka może być przyczyna? Czy to oznacza cukrzyce ? Czy jakąś inna chorobę?

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Badania dla cukrzyków
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Łuszczyca?

adam93go • ostatni post 6 godzin temu

12

Pomocni lekarze

Artykuły Badania dla cukrzyków
Badania dla cukrzyków

Stężenie kwasu mlekowego w surowicy

. Proces ten jest dużo mniej efektywny a w jego wyniku powstają cząsteczki kwasu mlekowego. Podczas badania krwi można stwierdzić stężenie kwasu mlekowego (...) objawów klinicznych. Ponadto, poziom stężenia kwasu mlekowego pozwala na...

Badania dla cukrzyków

Lepszy test na cukrzycę?

. W badaniu mowa jest o teście HbA1c, znanym również jako test A1c, który jest stosowany do diagnozowania cukrzycy. Wykrywa on również stan (...) Naukowcy twierdzą, że opracowali sposób na poprawę dokładności standardowego...

Badania dla cukrzyków

Pomiar hemoglobiny glikowanej (WIDEO)

Pomiar hemoglobiny glikowanej (WIDEO) Odtwórz wideo

się tak w przypadku wysokiego poziomu glukozy we krwi. Im jej więcej, tym więcej jest również hemoglobiny glikowanej. Badanie hemoglobiny glikowanej (...) we krwi jest badaniem pozwalającym na długofalową ocenę stanu...

Badania dla cukrzyków

Ciała ketonowe w moczu

Ciała ketonowe w moczu

stanowiło podstawę do oceny wyrównania cukrzycy. Cukrzycy kilka razy na dobę badali mocz za pomocą testów paskowych w celu wykrycia glukozy. W chwili obecnej (...) kryteria wyrównania cukrzycy...

Badania dla cukrzyków

Badanie na obecność przeciwciał przeciwwyspowych

Badanie na obecność przeciwciał przeciwwyspowych jest wyrafinowanym badaniem laboratoryjnym pozwalającym na wczesne wykrycie cukrzycy typu 1. Test ów (...) , które mają bliskich krewnych cierpiących z...

Transfuzja krwi - skład i funkcje krwi, wskazania, przebieg, preparaty krwi, powikłania

Transfuzja

Transfuzja

Celem transfuzji jest substytucja składników krwi.

Rezonans magnetyczny - charakterystyka, przebieg, wskazania

Rezonans magnetyczny - zdjęcie

Rezonans magnetyczny - zdjęcie

Rezonans magnetyczny obrazuje przekrój narządów wewnętrznych we wszystkich płaszczyznach.

Badania moczu - wskazania, charakterystyka, wyniki, posiew moczu

Przeprowadzenie badania moczu

Przeprowadzenie badania moczu

Przeprowadzane badania moczu mogą pomóc w zdiagnozowaniu wielu chorób, między innymi nerek i wątroby oraz dróg moczowych.

Cystoskopia - wskazania, przebieg, powikłania

Cystoskop

Cystoskop

Wziernik stosowany do cystoskopii wprowadza się przez cewkę do pęcherza moczowego.