Hemoglobina glikowana - badanie HbA1c, czynniki zakłócające, redukcja stężenia

Odkryty pod koniec lat 70. ubiegłego wieku w Stanach Zjednoczonych związek HbA1c (hemoglobina glikowana) okazał się być kluczowym wskaźnikiem długoterminowego stężenia glukozy we krwi. W latach 90. został uznany „złotym standardem” monitorowania przebiegu i leczenia cukrzycy oraz oceny ryzyka jej powikłań. Podstawą nowego wskaźnika stało się odkrycie procesu glikacji, tj. trwałego łączenia się glukozy z wolnymi grupami aminowymi białek, między innymi hemoglobiną. Raz utworzony związek jest trwały.

Polecane wideo:

Hemoglobina glikowana - co to jest?

Pomiar hemoglobiny glikowanej

Hemoglobina wewnątrz krwinki czerwonej transportuje tlen z płuc do tkanek, a dwutlenek węgla z tkanek do płuc. Jest więc odpowiedzialna za dotlenienie...

Jednym z takich białek jest znajdująca się w czerwonych krwinkach hemoglobina – ulega ona stałemu połączeniu z glukozą tworząc hemoglobinę glikowaną (HbA1c). Raz związana utrzyma aż do obumarcia krwinki czerwonej. Jako, że żyją one maksymalnie 90-100 dni, poziom hemoglobiny glikowanej będzie odzwierciedlaćglikemię z ostatnich 3 miesięcy.

Proces łączenia się cząsteczek zachodzi bardzo powoli, dlatego wartość hemoglobiny glikowanej jest niezależna od dobowych, poposiłkowych wahań glikemii. Jej wartość jest proporcjonalna do średniej glikemii jaka panowała w organizmie w trakcie życia obecnych krwinek. Dla wysokości poziomu HbA1c kluczowe znaczenie ma przede wszystkim prowadzonytryb życia oraz skuteczność leczenia cukrzycy.

Dlatego też hemoglobina glikowana (HbA1c) jest idealnymretrospektywnym wskaźnikiem glikemii. Służy do oceny wyrównania metabolicznego cukrzycy, gdyż pozwala ocenić średni dobowy poziom glukozy we krwi chorego w okresie ok. 100 dni poprzedzających badanie. Lekarz jest w stanie sprawdzić, czy terapia przez niego zlecona skutecznie działa i czy chory należycie stosuje się do diety i regularnie bierze leki. Wysoka hemoglobina glikowana (świadcząca o długotrwałym czasie trwania podwyższonej glikemii) jest oznaką niewystarczającego leczenia i czynnikiem ryzyka rozwoju powikłań cukrzycy, natomiast zbyt niska może świadczyć o częstym występowaniu hipoglikemii.

Wartość hemoglobiny glikowanej wyraża się w procentach – wyraża to odsetek HbA1c w całkowitym stężeniu hemoglobiny. U osób zdrowych jej wartość utrzymuje się pomiędzy 4-6%. Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego należy dążyć do osiągnięcia wartość poniżej 7 %, a w grupie pacjentów z cukrzycą typu 1 oraz krótkotrwałą cukrzycą typu 2 poniżej 6,5%. Badania dowodzą, iż osoby u których hemoglobina glikowana osiąga wartość poniżej 6% dzięki prawidłowo kontrolowanej glikemii, mają o 67% mniej późnych powikłań cukrzycy.

Hemoglobina glikowana - czynniki zakłócające badanie HbA1c

Istnieją stany, które mogą zakłócić wynik tego badania. Zaniżone wartości hemoglobiny glikowanej mogą wystąpić w przypadku skrócenia czasu przeżycia czerwonych krwinek (np.: niedokrwistość hemolityczna) i w pierwszej połowie ciąży. Zawyżone wartości stężeń hemoglobiny glikowanej występują u chorych z niewydolnością nerek, hiperlipoproteinemią, przewlekłym alkoholizmem, w drugiej połowie ciąży, w okresie karmienia oraz u chorych przyjmujących duże ilości salicylanów.

Oznaczenia HbA1c u chorych na cukrzycę zaleca się wykonywać rutynowo raz na 3 miesiące. U pacjentów ze stabilnym przebiegiem choroby i dobrym wyrównaniem metabolicznym oznaczenia można wykonywać je co pół roku.

Ważną informacją o której należy pamiętać jest to, iżna wartość hemoglobiny glikowanej nie mają wpływu posiłki. Co za tym idzie – nie jest konieczne, aby być na czczo podczas pobierania krwi na to badanie. Wadą tego badania jest brak możliwości wykryciawahańglikemiiw krótkich odcinkach czasu. U chorych z cukrzycą typu 1, szczególnie dbających o minimalny poziom hemoglobiny glikowanej, są bardziej narażeni na wystąpienie hipoglikemii. Dlatego stosowanie tego wskaźnika nie zwalnia z codziennej kontroli glikemii.

Hemoglobina glikowana - redukcja stężenia HbA1c

Dlatego niezwykle ważne jest dążenie do redukcji stężenia HbA1c i w ten sposób zmniejszenia ryzyka rozwoju powikłań. Redukcja stężenia hemoglobiny glikowanej już o 1% wiąże się ze zmniejszeniem ryzyka przewlekłych powikłań (retinopatii i nefropatii cukrzycowej) o 37%, z 5% redukcją ryzyka udaru mózgu, redukcją ryzyka zgonu o 12%, a ryzyka amputacji kończyny aż o 43%.

Wykazano również, że w grupie pacjentów chorujących na cukrzycę typu 1 wzrost stężenia hemoglobiny glikowanej o 1% zwiększa ryzyko wystąpienia polineuropatii o 10-15%. Odpowiednio intensywne leczenie, czego efektem jest obniżenie wartości HbA1c, zmniejsza to ryzyko o 64% w ciągu 5 lat. Podobnie u pacjentów z cukrzycą typu 2, intensywne leczenie cukrzycy pozwoliło zmniejszyć liczbę przypadków polineuropatii aż o 60% i opóźnić jej wystąpienia o 2 lata.

Hemoglobina glikowana - powikłania niewyrównanej cukrzycy

Niezadawalająco wyrównana cukrzyca może doprowadzić do powikłań, takich jak: zawał serca, udar mózgu, uszkodzenie nerek, zespół stopy cukrzycowej czy retinopatia cukrzycowa. Przyczyną większości zgonów (około 75 %) chorych na cukrzycę są powikłania ze strony układu krążenia. Zawał serca występuje u pacjentów z cukrzycą cztery razy częściej niż u chorych bez cukrzycy, udar mózgu – pięć razy częściej, a do amputacji stopy dochodzi aż 40 razy częściej. Na podstawie stężenia hemoglobiny glikowanej można oszacować ryzyko rozwoju powikłań cukrzycy. Im wyższa wartość HbA1c tym wyższe ryzyko powikłań. Wzrost stężenia HbA1c o 1% zwiększa ryzyko zgonu związane z cukrzycą o 21%, zawału serca o około 14 % , choroby naczyń obwodowych o 43 %, polineuropatii cukrzycowej o około 10-15%, a zaćmy o 19%.

Redukcja stężenia hemoglobiny glikowanej już o 1 % wiąże się ze zmniejszeniem ryzyka przewlekłych powikłań (retinopatii i nefropatii cukrzycowej) o 37%, z 5 % redukcją ryzyka udaru mózgu, redukcją ryzyka zgonu o 12 %, a ryzyka amputacji kończyny aż o 43%.

Według Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego oznaczenie HbA1c powinno być wykonane u każdego chorego na cukrzycę przynajmniej raz w roku. U osób charakteryzujących się chwiejnym przebiegiem cukrzycy częściej. W praktyce klinicznej, u większości chorych zaleca się oznaczenie HbA1c co 6 miesięcy.

Hemoglobina glikowana - znaczenie badania HbA1c

Należy pamiętać o tym, że regularne oznaczanie HbA1c jest niezbędnym elementem terapii. Pozwala ocenić, czy stosowane leczenie jest skuteczne, czy pacjent przestrzega zaleceń. Umożliwia modyfikację terapii tak, aby zmniejszyć ryzyko rozwoju powikłań cukrzycy. Porównywanie kolejnych oznaczeń umożliwia ocenę progresji choroby.

Lekarz Marcin Buczek, 4 miesiące temu

Bibliografia

  • Strojek K. Diabetologia, Termedia, Poznań 2008, ISBN 978-83-89825-08-7
  • Czech A., Tatoń J. Cukrzyca a choroby serca, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2000, ISBN 83-86019-81-6
  • Gill G.V., Pickup J.C., Williams G. Cukrzyca - trudne pytania, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2001, ISBN 83-88778-13-7
  • Kemona H., Mantur M. (red.), Diagnostyka laboratoryjna, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-264-5
  • Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0
  • Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
  • Otto-Buczkowska E. Cukrzyca - patogeneza, diagnostyka, leczenie, Borgis, Warszawa 2005, ISBN 83-85284-50-8
  • Colwell J.A. CUKRZYCA - nowe ujęcie diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7

Badania dla cukrzyków

Komentarze (1)
~Plecha
~Plecha ponad rok temu

Witam mam taki problem badano mnie ostatnio pod kątem cukrzycy robiono mi krzywą cukrową która wyszła ok, mierzono cukier na czczo 99, mierzono po jedzeniu, robiono test głodowy powiedziano mi ze wszystko jest w normie. Cukru w moczu również nie ma. Natomiast HbA1c jest podniesione do 8 jaka może być przyczyna? Czy to oznacza cukrzyce ? Czy jakąś inna chorobę?

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Badania dla cukrzyków
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Pomocni lekarze

Artykuły Badania dla cukrzyków
Badania dla cukrzyków

Badanie stężenia C-peptydu

Badanie stężenia C-peptydu

; W cukrzycy typu 2 - badanie stężenia peptydu C wykonuje się w następujących celach: * do oceny skuteczności doustnych leków przeciwcukrzycowych: Leki (...) w trzustce. (/peptyd-c) znacznie dłużej utrzymuje się...

Badania dla cukrzyków

Pomiar hemoglobiny glikowanej

się tak w przypadku wysokiego poziomu glukozy we krwi. Im jej więcej, tym więcej jest również hemoglobiny glikowanej. Badanie hemoglobiny glikowanej (...) we krwi jest badaniem pozwalającym na długofalową ocenę stanu...

Badania dla cukrzyków

Ciała ketonowe w moczu

Ciała ketonowe w moczu

wskazań do jego wykonywania. Kiedyś stanowiło podstawę do oceny wyrównania cukrzycy. Cukrzycy kilka razy na dobę badali mocz za pomocą testów paskowych (...) przekraczać 180mg/dl. Dlatego badanie...

Badania dla cukrzyków

Badanie na obecność przeciwciał przeciwwyspowych

Badanie na obecność przeciwciał przeciwwyspowych jest wyrafinowanym badaniem laboratoryjnym pozwalającym na wczesne wykrycie (/cukrzyca-typu-1). Test (...) ów może także posłużyć do ustalenia przyczyn cukrzycy...

Badania dla cukrzyków

Stężenie kwasu mlekowego w surowicy

sobie, produkując energię w inny sposób, bez użycia tlenu. Proces ten jest dużo mniej efektywny a w jego wyniku powstają cząsteczki kwasu mlekowego. Podczas badania (...) zaburzenia. Badanie stężenia glukozy stwierdza:...

Badania dla cukrzyków

Lepszy test na cukrzycę?

Naukowcy twierdzą, że opracowali sposób na poprawę dokładności standardowego **testu na cukrzycę**. "Uważamy, że wyniki naszych badań umożliwią (...) pacjentom i lekarzom przeprowadzanie lepszych i dokładniejszych **badań...

Cukrzyca

Co wpływa na glikemię?

hemoglobiny w erytrocytach, wyrażaną jako procent całkowitego stężenia hemoglobiny. W zależności od czasu trwania i stężenia hemoglobina glikowana (...)...

Cukrzyca

Co wpływa na poziom glikemii?

przez to **nieprawidłowymi poziomami glikemii**. **Hemoglobina A1c** jest miarą stopnia glikacji hemoglobiny w erytrocytach, wyrażaną, jako procent całkowitego stężenia (...) hemoglobiny....

Wrzód dwunastnicy - przyczyny, czynniki ryzyka, objawy, leczenie

Wrzód żołądka - zdjęcia

Wrzód żołądka - zdjęcia

Gastroskopia to badanie, które może pomóc zdiagnozować wrzód żołądka.

Nefropatia

Nefropatia cukrzycowa

, która wymaga dializoterapii. Choroba powstaje w wyniku strukturalnego uszkodzenia nerki, co jest niewątpliwie konsekwencją podwyższonego stężenia cukru (...) we krwi. Badania dowodzą, że występuje u 9 proc. chorych...