Brzydki zapach z ust może zwiastować poważną chorobę. Lekarze alarmują

Mateusz Różański
Nieprzyjemny zapach z ust to poważny problem. Może być objawem chorobyNieprzyjemny zapach z ust to poważny problem. Może być objawem choroby
Źródło zdjęć: © Getty Images | Andranik Hakobyan

Choć w powszechnej świadomości nieprzyjemny zapach z ust uchodzi za wstydliwy defekt estetyczny, w rzeczywistości to może być sygnał poważnych schorzeń metabolicznych, chorób wątroby czy nerek, ale też nowotworu żołądka czy jamy ustnej.

Tekst powstał w ramach cyklu "Ten jeden objaw", w którym oddajemy głos pacjentom i lekarzom, pokazując, jak jedna z pozoru niewinna dolegliwość może być kluczem do diagnozy.

  • Większość przyczyn tkwi w jamie ustnej – zwykle za przykrą woń odpowiadają nadmiar bakterii, kamień nazębny, nieleczona próchnica oraz stany zapalne przyzębia.
  • Poważniejsze, niż sądzisz – długotrwałe zaniedbania higieny jamy ustnej prowadzą do zaniku kości i utraty zębów, a przewlekły stan zapalny zwiększa ryzyko chorób serca i nowotworów.
  • Niewyleczone infekcje gardła, zalegająca w nosie wydzielina czy kamienie migdałkowe to częste źródła halitozy, szczególnie widoczne u dzieci.
  • Schorzenia przewodu pokarmowego odpowiadają za zaledwie kilka procent przypadków, jednak specyficzne zapachy mogą zwiastować refluks, zakażenie Helicobacter pylori, cukrzycę, marskość wątroby lub choroby nerek.
  • Maskowanie to nie leczenie – miętówki dają jedynie chwilowy efekt. Prawidłowa ścieżka to diagnostyka: od higienizacji u stomatologa, przez laryngologa, po lekarza rodzinnego i gastrologa.

Nieprzyjemny zapach z ust. Z tym problemem rzadko idziemy do lekarza

– Zły zapach z ust to problem, z którym pacjenci rzadko zgłaszają się do lekarza, a bywa niezwykle uciążliwy – wyjaśnia w rozmowie z WP abcZdrowie gastrolog i internista prof. Wojciech Marlicz. Jak podkreśla ekspert, chociaż w powszechnej świadomości halitoza kojarzy się głównie z niedostateczną higieną jamy ustnej, spektrum potencjalnych przyczyn jest znacznie szersze i może dotyczyć narządów wewnętrznych.


WIDEO
Nie tylko próchnica. Dentysta może wykryć też inne groźne zmiany

– Nie da się tak po prostu postawić diagnozy od razu, na podstawie samego zapachu, a pacjenta trzeba pokierować do odpowiedniego specjalisty. Zaczynamy od lekarza rodzinnego, który w zależności od tego, co zaobserwuje, skieruje nas dalej – do stomatologa, laryngologa albo gastrologa – wyjaśnia czytelnikom naszego portalu gastrolog dr n. med. Tadeusz Tacikowski.

Tadeusz Tacikowski
Tadeusz Tacikowski © Znany Lekarz

Jak zauważają lekarze, przyczyn przykrego zapachu z ust może być naprawdę wiele.

Gnijące resztki i kamienie migdałkowe

– Może to być nie tylko kwestia niedostatecznej higieny, ale też próchnicy, zapalenia dziąseł, chorób przyzębia, a także problemów z migdałkami czy tzw. kamieni migdałkowych, które ulegają procesom gnilnym – tłumaczy prof. Wojciech Marlicz.

Ekspert zwraca jednak uwagę na przypadki, w których halitoza staje się sygnałem ostrzegawczym płynącym z głębi organizmu.

Strach przed dentystą prowadzi do utraty zębów

– Ważnymi przyczynami przykrego zapachu z ust są niestaranna higiena jamy ustnej lub jej brak oraz próchnica. Niestety, wielu pacjentów zaniedbuje zęby ze strachu przed stomatologiem i nie chodzi na regularne kontrole. Niewyleczone ubytki mogą przyczyniać się do zalegania w nich resztek jedzenia i powodować stany zapalne dziąseł czy nawet drażnienie tkanek języka i policzków. Rozwijające się zapalenie, miękkie osady i kamień na powierzchni zębów również wytwarzają przykrą woń. Ignorowanie tych objawów niesie ze sobą poważne konsekwencje – zauważa w rozmowie z WP abcZdrowie stomatolog lek. dent. Filip Fagiewicz.

Filip Fagiewicz
Filip Fagiewicz © Znany Lekarz

Lekarz ostrzega przed realnym zagrożeniem dla zdrowia jamy ustnej, wynikającym z braku właściwej higieny, odkładania się kamienia i osadów na zębach, co w konsekwencji prowadzi do stanów zapalnych przyzębia i dziąseł.

– Najpierw może wystąpić krwawienie dziąseł przy szczotkowaniu czy przy gryzieniu twardszych pokarmów, no a w dalszej kolejności dochodzi do zaniku przyzębia i dziąseł, czyli odsłaniania się korzeni zębów. Jeśli trwa to naprawdę długo, to kość, która utrzymuje korzenie, zanika i w ostateczności może to doprowadzić do rozchwiania się zębów, a nawet ich utraty w późniejszym czasie – wyjaśnia stomatolog.

Zęby a zdrowie całego organizmu

Tu warto pamiętać, że coraz więcej badań pokazuje związek chorób jamy ustnej ze zwiększonym ryzykiem np. chorób serca czy niektórych nowotworów.

Jak zauważa stomatolog, długo utrzymujący się przykry zapach to powód, by zgłosić się na kontrolę stomatologiczną, aby sprawdzić stan jamy ustnej, zrobić higienizację i w razie potrzeby – wykluczyć jakieś inne przyczyny, na przykład laryngologiczne. Jeżeli stomatolog wykluczy problemy w swojej dziedzinie, pacjent powinien skonsultować się z laryngologiem.

Gdy winne są migdałki i zatoki. "Od razu zdradza infekcję"

Kolejny trop prowadzi do gabinetu laryngologa – szczególnie wtedy, gdy problem dotyczy najmłodszych.

– Za przykrym zapachem z ust mogą stać niewyleczone zapalenia, np. gardła i migdałków podniebiennych – w szczególności u dzieci, ale też brak porządnej toalety nosa i zalegająca w nim wydzielina – zauważa laryngolożka dr n. med. Łucja Weselik. – Przyczyną mogą być też zmiany w części nosowej gardła i w zatokach przynosowych. Dodatkowo, zwłaszcza u dzieci i młodzieży – charakterystyczny zapach z ust i nosa od razu zdradza infekcję. Każdy, kto ma dzieci, doskonale wie, jak pachnie maluchowi z buzi, gdy akurat choruje – podkreśla laryngolożka.

Łucja Weselik
Łucja Weselik © CM DIagnosis

Jednak – jak zauważa dr Weselik – wciąż bardzo brakuje powszechnej świadomości na temat zagrożeń związanych z nowotworami w obrębie jamy ustnej i gardła. Przykry, intensywny zapach z ust może być ich pierwszym dostrzegalnym objawem. Warto na to uczulać zarówno pacjentów, jak i lekarzy.

Męczące odbijanie

Wielu pacjentów uważa, że nieświeży oddech automatycznie oznacza problemy z żołądkiem. Jak wyjaśnia prof. Marlicz, w rzeczywistości schorzenia żołądkowo-jelitowe odpowiadają za zaledwie kilka procent przypadków halitozy.

– W chorobach takich jak choroba wrzodowa czy refluks żołądkowo-przełykowy rzeczywiście może pojawić się charakterystyczny, kwaśny zapach, podobnie jak przy zaburzeniach motoryki żołądka czy infekcji Helicobacter pylori. Jednak nie mówimy tu o jakichś ekstremalnych zapachach gnicia – zaznacza lekarz.

Wojciech Marlicz
Wojciech Marlicz © Pomorski Uniwersytet Medyczny

– Jeżeli u pacjenta pojawia się problem z częstym odbijaniem (eruktacją) o nieprzyjemnym zapachu, może to sugerować zaburzenia motoryki górnego odcinka przewodu pokarmowego, fermentację treści żołądkowej albo obecność bakterii takich jak Helicobacter pylori. Odbijaniu często towarzyszą gazy o specyficznej woni, co bywa uciążliwe, ale rzadko wynika z ekstremalnych patologii – wyjaśnia gastrolog.

Wątroba i żołądek

Inną przyczyną utrzymującego się przykrego zapachu z ust są choroby przewodu pokarmowego, takie jak schorzenia żołądka, choroby przełyku, uchyłki przełyku czy refluks żołądkowy powodujący cofanie się treści pokarmowej do jamy ustnej – zaznacza gastrolog dr n. med. Tadeusz Tacikowski.

– Mogą być też poważniejsze choroby, takie jak marskość wątroby, zwężenie dróg żółciowych, rak żołądka, prawda, ale to są znacznie rzadsze niż te spowodowane przez bakterie w jamie ustnej – wyjaśnia lekarz.

Cukrzyca wysyła sygnał ostrzegawczy

Kolejnym poważnym problemem ogólnoustrojowym, który może dawać specyficzne objawy oddechowe, jest cukrzyca.

– Przy niewyrównanej cukrzycy, szczególnie w stanie kwasicy ketonowej, w oddechu pacjenta wyraźnie czuć zapach ketonów, przypominający aceton. Choć dziś, dzięki nowoczesnym lekom i lepszemu monitorowaniu glikemii, pacjenci rzadko doprowadzają się do takiego stanu, wciąż jest to ważny sygnał ostrzegawczy – tłumaczy gastrolog prof. Wojciech Marlicz. – W przypadku ciężkiej, zdekompensowanej marskości wątroby czy chorób nerek, kiedy organizm nie radzi sobie z usuwaniem toksyn, w wydychanym powietrzu mogą pojawiać się unikalne, bardzo silne wonie, odzwierciedlające zaburzenia metaboliczne – dodaje prof. Marlicz.

Miętówki nie rozwiążą problemu

Eksperci są zgodni, że maskowanie problemu miętówkami, gumami do żucia czy podobnymi produktami to rozwiązanie na chwilę, absolutnie nim nie jest. Jeśli nieprzyjemny zapach pojawił się nagle, w pierwszej kolejności należy sprawdzić stan jamy ustnej u stomatologa i wykonać profesjonalną higienizację.

– Z jednej strony warto zadbać o podstawy: dokładne czyszczenie zębów, używanie nici dentystycznych oraz ograniczenie węglowodanów, które dosłownie "dokarmiają" szkodliwe bakterie. Z drugiej – możemy aktywnie zmniejszać ich zagęszczenie w jamie ustnej. Pomocne bywają specjalne płukanki, np. z N-acetylocysteiną, ale można też wypróbować inne metody, takie jak płukanie ust olejem kokosowym czy roztworem sody oczyszczonej lub wody utlenionej – radzi dr Tacikowski.

Do jakiego lekarza się udać? Diagnostyka krok po kroku

Zdaniem prof. Wojciecha Marlicza kluczem do sukcesu jest odpowiednia diagnostyka różnicowa.

– Nie wolno zakładać z góry, że problem minie sam. Jeśli halitoza lub uciążliwe bekanie utrzymują się mimo dbania o higienę, należy skonsultować się ze stomatologiem, laryngologiem, a w razie potrzeby także z gastrologiem – radzi ekspert.

Podstawą diagnostyki w przypadku podejrzenia przyczyn ogólnoustrojowych lub gastrologicznych są badania krwi, ocena poziomu glukozy (w kierunku cukrzycy), a także badania oceniające funkcję wątroby i nerek.

– Dobrze zbilansowana dieta, unikanie produktów nasilających fermentację w jelitach oraz regularne kontrole medyczne pozwalają skutecznie odnaleźć źródło problemu i wdrożyć odpowiednie leczenie – podsumowuje prof. Wojciech Marlicz.

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie