Czym jest diosmina i skąd się ją pozyskuje?
Diosmina to flawonoid - naturalny związek roślinny z grupy polifenoli. W przyrodzie znajduje się w cytrusach, ale w niewielkich ilościach, głównie w skórce oraz białej części pomarańczy i cytryny. Jednak ze świeżych owoców nie da się zebrać dawki leczniczej, przemysł farmaceutyczny pozyskuje ją inną metodą.
Diosmina powstaje półsyntetycznie z hesperydyny, czyli innego flawonoidu izolowanego ze skórek pomarańczy. Tę substancję w laboratorium przekształca się w diosminę. Po raz pierwszy wyodrębniono ją w 1925 r. z trędownika, a do lecznictwa trafiła pod koniec lat sześćdziesiątych. W aptekach występuje najczęściej w połączeniu z hesperydyną, w tabletkach o dawce 500 lub 1000 mg.
Żylaki kończyn
Dlaczego nogi puchną i robią się ciężkie pod koniec dnia?
Krew z kończyn dolnych musi pokonać siłę grawitacji, aby powrócić do serca. Pomaga w tym układ drobnych zastawek w żyłach, działających jak jednokierunkowe zawory, oraz praca mięśni łydek, które przy każdym kroku pompują krew ku górze.
Długotrwałe przebywanie w pozycji stojącej lub siedzącej osłabia ten mechanizm, powodując zastój krwi w dolnych partiach ciała. W pozycji stojącej ciśnienie w żyłach przy kostce osiąga nawet 80-90 mmHg. Pod wpływem tak wysokiego ciśnienia osocze zaczyna przesączać się przez ściany naczyń włosowatych i kumulować w otaczających tkankach. W ten sposób rozwija się obrzęk, wywołujący bolesną opuchliznę oraz uczucie ciężkości.
Płyn zbiera się stopniowo przez cały dzień, dlatego wieczorem stopy stają się pełniejsze, kostki bardziej opuchnięte, a buty zaczynają uciskać. Upał, ciąża oraz nadwaga dodatkowo potęgują te dolegliwości. Z kolei nocny odpoczynek ułatwia prawidłowy odpływ płynów, dzięki czemu rano kończyny odzyskują lekkość.
Jak diosmina napina ściany żył?
Ściana żył zawierają warstwę mięśni gładkich - włókien napinających naczynie i regulujących jego średnicę. Za ich skurcz odpowiada noradrenalina, czyli neuroprzekaźnik przekazujący sygnał do zwężenia żyły. Diosmina przedłuża działanie tego związku na ścianę naczynia, dzięki czemu utrzymuje ono odpowiednie napięcie i staje się mniej podatne na rozciąganie. Efektem tego procesu jest zwężenie światła żył oraz sprawniejszy powrót krwi z dolnych partii ciała w kierunku serca.
Czysta diosmina słabo się wchłania, dlatego w jelicie bakterie przekształcają ją w diosmetynę - aktywną formę docierającą do ścian naczyń. Trzeba jednak wiedzieć, że poprawa kondycji żył nie następuje po przyjęciu pojedynczej dawki. Efekt terapeutyczny rozwija się stopniowo, wymagając regularnego stosowania preparatu przez kilka tygodni. Choć diosmina skutecznie poprawia elastyczność i tonus naczyń, nie regeneruje ona mechanicznie uszkodzonych zastawek żylnych.
Co diosmina robi z drobnymi naczyniami i odpływem limfy?
Drobne naczynia włosowate, będące najcieńszymi odgałęzieniami układu krążenia, przy niewydolności żylnej przepuszczają zbyt dużo płynu. Diosmina zmniejsza tę nadmierną przepuszczalność i zwiększa odporność ścian naczyń włosowatych. Działa też przeciwzapalnie, bo ogranicza przyklejanie się białych krwinek do śródbłonka oraz ich przenikanie do tkanek. Redukcja stanu zapalnego bezpośrednio ogranicza wysięk płynu z naczyń.
Drugi obszar działania dotyczy układu limfatycznego, odpowiedzialnego za odprowadzanie nadmiaru płynu z tkanek. Diosmina wzmacnia skurcze naczyń limfatycznych i obniża w nich ciśnienie, co przyspiesza drenaż zalegających płynów. Sprawniejszy odpływ limfy przekłada się na wolniejsze narastanie obrzęku w ciągu dnia.
Co naprawdę pokazują badania kliniczne?
Badania kliniczne potwierdzają przede wszystkim skuteczność w łagodzeniu objawów, a nie cofanie zmian w chorobach żył. W próbach badawczych obejmujących pacjentów z przewlekłą niewydolnością żylną diosmina redukowała uczucie ciężkości, ból, skurcze nocne oraz obrzęki w obrębie kostek i łydek. Część analiz wykazała zmniejszenie dolegliwości o blisko połowę po okresie od jednego do sześciu miesięcy regularnej terapii.
Odnotowano również zmniejszenie obwodu kostek oraz istotną poprawę jakości życia pacjentów. Przeglądy systematyczne wskazują, że preparaty flawonoidowe łagodzą objawy i nieznacznie redukują obrzęki, jednak nie usuwają istniejących żylaków ani nie zastępują pończoch uciskowych. Najmocniejsze dowody naukowe dotyczą poprawy komfortu i samopoczucia, a nie trwałej regeneracji naczyń. Do pełnego sukcesu terapeutycznego niezbędna jest modyfikacja stylu życia.
Hemoroidy i pozostałe zastosowania
Najczęstszym kierunkiem terapeutycznym poza kończynami dolnymi jest choroba hemoroidalna, polegająca na patologicznym poszerzeniu i przekrwieniu splotów żylnych w okolicy odbytu. Diosmina zmniejsza wtedy krwawienie, ból, świąd oraz miejscowy stan zapalny, dlatego często towarzyszy leczeniu zaostrzeń. Przy ostrym ataku w niektórych preparatach stosuje się ją krótko w wyższej dawce, na przykład 6 tabletek dziennie przez kilka dni, a potem dawkę się obniża zgodnie z ulotką lub zaleceniami.
Preparaty te podaje się również po zabiegach usuwania żylaków oraz operacjach proktologicznych w celu złagodzenia dolegliwości pooperacyjnych. Innym obszarem zastosowania jest obrzęk limfatyczny, w którym związek ten wspomaga drenaż nagromadzonych płynów. Diosminę badano również pod kątem cukrzycy oraz ochrony naczyń, ale te zastosowania opierają się głównie na badaniach laboratoryjnych i zwierzęcych. Wciąż brakuje jednoznacznych dowodów klinicznych na ludziach, dlatego tych kierunków nie należy traktować jako potwierdzonych standardów medycznych.
Dawkowanie i bezpieczeństwo
Gdy problem dotyczy żył w nogach, diosminę stosuje się zwykle w dawce 500 do 1000 mg dziennie, najlepiej w trakcie posiłku. Kuracja zazwyczaj trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy i po przerwie można ją powtórzyć. Lek jest na ogół dobrze tolerowany, choć działania niepożądane występują minimalnie częściej niż po placebo. Najczęściej są to łagodne dolegliwości żołądkowe, rzadziej ból głowy lub zmiany skórne. Kobiety w ciąży oraz karmiące powinny przyjmować diosminę wyłącznie po konsultacji z lekarzem.
Preparaty te nie są odpowiednim rozwiązaniem w przypadku wystąpienia nagłego obrzęku jednej kończyny, któremu towarzyszy ból, zaczerwienienie oraz podwyższona ciepłota łydki - objawy te mogą bowiem świadczyć o zakrzepicy, czyli obecności skrzepliny w żyle głębokiej. Pilnej diagnostyki lekarskiej wymagają również owrzodzenia, przebarwienia troficzne skóry oraz ból nóg występujący w spoczynku.
Diosmina skutecznie łagodzi ciężkość i obrzęk nóg, ale nie usuwa przyczyny, czyli osłabionych żył oraz niesprawnych zastawek. Działa najlepiej, gdy jest wspierana ruchem, unikaniem długiego stania, kompresją oraz kontrolą wagi. Gdy obrzęk jednej nogi wraca lub pojawia się ból łydki, trzeba sięgnąć po pomoc lekarza, a nie po kolejną tabletkę.
Źródła:
- NLM, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4986112/
- NLM, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6406103/
- Doverpress, https://www.dovepress.com/is-there-a-difference-in-the-clinical-efficacy-of-diosmin-and-microniz-peer-reviewed-fulltext-article-VHRM
- NLM, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6767141/
- Cochrane Library, https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD003229.pub4/full
- NLM, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7467450/
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
