Co to jest zespół suchego oka?

Nieprawidłowa funkcja łez może być efektem niedostatecznej ich produkcji (zbyt mała ilość lub nieprawidłowe proporcje warstw filmu łzowego). Gałka oczna jest niedostatecznie nawilżona, czego efektem jest wysychanie rogówki i spojówki oka oraz złuszczanie się ich nabłonka.

Zaburzenia funkcji łez

Chory odczuwa znaczny dyskomfort, uczucie pieczenia i kłucia w oku. Zmiany w składzie filmu łzowego i jego rozmieszczeniu na powierzchni oka oraz ubytki w strukturze nabłonka rogówki oka zmniejszają odporność gałki ocznej na infekcje bakteryjne i wirusowe.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Dlaczego warto robić screening?"

Funkcja ochronna łez

Film łzowy pokrywa gałkę oczną. Składa się z trzech warstw. Najbardziej przylegającą do oka warstwą filmu łzowego jest śluz (tzw. mucyna) posiadający właściwości „przyczepne" umożliwiające osadzenie się na powierzchni oka. Produkowany jest on przez tzw. komórki kubkowe oka. Kolejna warstwa, wodnista – produkowana przez gruczoł łzowy - zawiera liczne substancje przeciwbakteryjne (np. lizozym, zwany inaczej muramidazą, czy laktoferryna). Związki te mają strukturę białek. Lizozym posiada zdolność rozpuszczania ściany komórkowej bakterii, natomiast laktoferryna nie dopuszcza do kolonizacji bakterii na powierzchni oka. Oprócz lizozymu i laktoferryny, warstwa wodnista zawiera również substancje odżywcze (np. składniki mineralne, enzymy), niezbędne do prawidłowej pracy komórek oka. Zaopatruje również naczynia krwionośne oka w tlen.

Najbardziej zewnętrzną warstwę filmu łzowego stanowi warstwa tłuszczowa, która jest wytwarzana przez tzw. gruczoły tarczkowe oka. Tłuszcze (lipidy) zawarte w tej części filmu łzowego zapobiegają odparowywaniu wody z filmu łzowego oraz zmniejszająca tarcie. Infekcja powieki wywołana zakażeniem gronkowcami w obrębie gruczołów tarczkowych powoduje wystąpienie ropnej choroby oka zwanej jęczmieniem.

Najważniejsze funkcje filmu łzowego to:

  • utrzymanie prawidłowych warunków środowiska dla rozwoju komórek nabłonka rogówki i spojówki,
  • przenoszenie substancji biorących udział w przemianach metabolicznych,
  • oczyszczanie rogówki i spojówki ze szkodliwych dla oka substancji,
  • działanie bakteriostatyczne i bakteriobójcze,
  • zachowanie gładkiej powierzchni rogówki.

Przyczyny zespołu suchego oka

Zaburzenia funkcji filmu łzowego występują w przebiegu wielu chorób:

Również niektóre leki wpływają na skład jakościowy i ilościowy łez. Doustne środki antykoncepcyjne znacznie zmniejszają ilość warstwy śluzowej filmu łzowego. Podobnie działają leki z grupy tzw. beta-blokerów (np. propranolol, metoprolol) oraz środki znieczulające miejscowo. Czynnikiem ryzyka wystąpienia zespołu suchego oka jest wiek powyżej 40 roku życia. U osób w tej grupie następuje stopniowe zmniejszanie się ilości gruczołów łzowych odpowiedzialnych za produkcję warstwy wodnistej filmu łzowego.

Dokuczliwe objawy zespołu suchego oka

Dolegliwości najczęściej zgłaszane przez osoby chore to wrażenie piasku pod powiekami oraz pieczenie i kłucie pod workiem spojówkowym. Tym objawom może towarzyszyć znaczne przekrwienie oczu. Nasilają się one pod wpływem czynników drażniących (dym, kurze, pył, suche powietrze) oraz podczas oglądania telewizji lub pracy przed komputerem.

Leczenie zespołu suchego oka

Postępowanie w przypadku nadmiernej suchości oczu polega na miejscowym podawaniu leków, tzw. sztucznych łez. Zwierają one substancje zwiększające lepkość filmu łzowego. Polega to na zwiększeniu „przyczepności" łez do powierzchni oka. Leki te występują w postaci kropli lub żeli. Krople posiadają nieco mniejszą lepkość od form żelowych. Efekt działania tych ostatnich utrzymuje się również znacznie dłużej niż kropli. Stąd, leki zawierające „sztuczne łzy" w postaci żeli można stosować co 5-6 godzin. W przypadku kropli, w celu uzyskania efektu leczniczego, konieczna jest aplikacja co godzinę. Do leków zwiększających lepkość należą: metyloceluloza, kwas hialuronowy, alkohol poliwinylowy (PVA), poliwinylopirolidon (PVP), karbomer (kwas poliakrylowy), dekstran oraz pochodne tych substancji.

Przy wyborze leku zwalczającego objawy „suchego oka" należy pamiętać o środkach konserwujących zawartych w niektórych preparatach. Niektóre substancje konserwujące mogą powodować powstawanie nieznacznych ubytków w komórkach nabłonka rogówki oka. Opisany powyżej mechanizm działania posiada m.in. chlorek benzalkonium (BAK). Substancja ta zawarta jest w wielu lekach ocznych przeznaczonych do wielokrotnego użytku. Liczne badania wskazują również na wysokie ryzyko powstania stanu zapalnego nabłonka rogówki. Leki oczne zawierając środki konserwujące można stosować do 28 dni po pierwszej aplikacji. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania kropli ocznych zawierających konserwanty jest noszenie soczewek kontaktowych.

Jałowość kropli ocznych oraz brak środków konserwujących zapewniają leki w postaci tzw. minimsów. Są to pojemniki jednorazowego użycia. Nadają się one do ponownej aplikacji jedynie do 12 godzin po pierwszym zakropleniu. Bardziej optymalnym rozwiązaniem było wprowadzenie na rynek apteczny preparatów z wbudowanym tzw. systemem wielodawkowym (ABAK). Leki te można stosować nawet do trzech miesięcy po pierwszej aplikacji.

Komentarze (1)
~Kasia P.
~Kasia P. ponad rok temu

Witam,
przez pewien czas zażywałam doustne środki antykoncepcyjne. W pewnym momencie zaczęłam odczuwać dziwne pieczenie oczu. Z początku myślałam, że jest to jedynie wynik spędzania przed komputerem kilku godzin dziennie. Z czasem jednak do objawów dołączyło się charakterystyczne uczucie piasku pod oczami i pojawiły się inne - takie, o jakich mowa w artykule powyżej. Zaczęłam szukać więcej informacji na ten temat i z czasem natrafiłam na ten artykuł. W przeciwnym wypadku jeszcze długo lekceważyłabym objawy suchego oka. Po jego przeczytaniu natychmiast zgłosiłam się do lekarza, który zalecił mi stosowanie sztucznych łez. Pozdrawiam i dziękuję za ten artykuł. Bardzo mi pomógł.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Zespół suchego oka - film łzowy, przyczyny, objawy, leczenie
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Zespół suchego oka - film łzowy, przyczyny, objawy, leczenie
Zespół suchego oka bez tajemnic

Zespół suchego oka - wszystko, co powinieneś wiedzieć

Zespół suchego oka - wszystko, co powinieneś wiedzieć

Zespół suchego oka to dolegliwość, która wynika z nieprawidłowego funkcjonowania filmu łzowego. Najczęściej dotyka osób, które pracują (...) do zapoznania się z ebookiem na ten temat: "Zespół...

Zespół suchego oka - film łzowy, przyczyny, objawy, leczenie

Leczenie zespołu suchego oka (WIDEO)

Leczenie zespołu suchego oka (WIDEO) Odtwórz wideo

, jaką jest zespół suchego oka. Choroba ta jest wyjątkowo uciążliwa, a objawia się wyjątkowo szybkim męczeniem się oczu, wrażeniem suchości oka, zaczerwienieniem i świądem. Spowodowane...

Zespół suchego oka - film łzowy, przyczyny, objawy, leczenie

Kto jest narażony na zespół suchego oka?

Artykuł sponsorowany Zespół suchego oka (ZSO) to zespół objawów spowodowanych niedostateczną ilością filmu łzowego, który nawilża i oczyszcza powierzchnię oczu. Objawy zespołu suchego...

Zespół suchego oka - film łzowy, przyczyny, objawy, leczenie

Uczucie piasku pod powiekami. To może być...

Artykuł sponsorowany Choć obecności łez jesteśmy najbardziej świadomi podczas płaczu, to powierzchnia oka cały czas jest pokryta bardzo cienką warstwą filmu łzowego. Jego zadaniem jest nawilżanie i oczyszczanie powierzchni oka...

Zespół suchego oka bez tajemnic

Systane dla twoich oczu

Systane dla twoich oczu

Zespół suchego oka Codzienne czynności angażujące wzrok mogą prowadzić do zespołu suchego oka. Taki stan powoduje, że oczy stają się bardziej podatne na infekcje. Dyskomfort...

Zespół suchego oka bez tajemnic

Najczęstsze choroby oczu

Najczęstsze choroby oczu

. Istnieje ryzyko, że nieleczone doprowadzą do trwałej utraty wzroku. Zespół suchego oka ZSO to choroba wynikająca z nieprawidłowości filmu łzowego. Mogą one wynikać zarówno ze zbyt małej ilości łez,...

Zespół suchego oka bez tajemnic

Najczęstsze pytania o zespół suchego oka

Najczęstsze pytania o zespół suchego oka

Zespół suchego oka (ZSO) dotyka coraz większej liczby osób. W Polsce przypadłość dotyczy od 10 do 20 proc. populacji. Praca przed komputerem, rosnące (...) pytań, na które odpowiedzi - z uwagi na rosnącą...

Niedrożność kanalika łzowego

Suche oko (WIDEO)

Suche oko (WIDEO) Odtwórz wideo

ona bowiem gładką powierzchnię rogówki w celu zapewnienia wyraźnego widzenia. Dolegliwość jaką jest zespół suchego oka pojawia się wtedy, gdy zachodzi (...) Przed zakażeniem oka chroni...