Co to jest zespół suchego oka?

Nieprawidłowa funkcja łez może być efektem niedostatecznej ich produkcji (zbyt mała ilość lub nieprawidłowe proporcje warstw filmu łzowego). Gałka oczna jest niedostatecznie nawilżona, czego efektem jest wysychanie rogówki i spojówki oka oraz złuszczanie się ich nabłonka.

spis treści

1. Zaburzenia funkcji łez

Chory odczuwa znaczny dyskomfort, uczucie pieczenia i kłucia w oku. Zmiany w składzie filmu łzowego i jego rozmieszczeniu na powierzchni oka oraz ubytki w strukturze nabłonka rogówki oka zmniejszają odporność gałki ocznej na infekcje bakteryjne i wirusowe.

Zobacz film: "Podstawowe badania, jakie powinna wykonać każda kobieta"

2. Funkcja ochronna łez

Film łzowy pokrywa gałkę oczną. Składa się z trzech warstw. Najbardziej przylegającą do oka warstwą filmu łzowego jest śluz (tzw. mucyna) posiadający właściwości „przyczepne" umożliwiające osadzenie się na powierzchni oka. Produkowany jest on przez tzw. komórki kubkowe oka. Kolejna warstwa, wodnista – produkowana przez gruczoł łzowy - zawiera liczne substancje przeciwbakteryjne (np. lizozym, zwany inaczej muramidazą, czy laktoferryna). Związki te mają strukturę białek. Lizozym posiada zdolność rozpuszczania ściany komórkowej bakterii, natomiast laktoferryna nie dopuszcza do kolonizacji bakterii na powierzchni oka. Oprócz lizozymu i laktoferryny, warstwa wodnista zawiera również substancje odżywcze (np. składniki mineralne, enzymy), niezbędne do prawidłowej pracy komórek oka. Zaopatruje również naczynia krwionośne oka w tlen.

Najbardziej zewnętrzną warstwę filmu łzowego stanowi warstwa tłuszczowa, która jest wytwarzana przez tzw. gruczoły tarczkowe oka. Tłuszcze (lipidy) zawarte w tej części filmu łzowego zapobiegają odparowywaniu wody z filmu łzowego oraz zmniejszająca tarcie. Infekcja powieki wywołana zakażeniem gronkowcami w obrębie gruczołów tarczkowych powoduje wystąpienie ropnej choroby oka zwanej jęczmieniem.

Najważniejsze funkcje filmu łzowego to:

  • utrzymanie prawidłowych warunków środowiska dla rozwoju komórek nabłonka rogówki i spojówki,
  • przenoszenie substancji biorących udział w przemianach metabolicznych,
  • oczyszczanie rogówki i spojówki ze szkodliwych dla oka substancji,
  • działanie bakteriostatyczne i bakteriobójcze,
  • zachowanie gładkiej powierzchni rogówki.

3. Przyczyny zespołu suchego oka

Zaburzenia funkcji filmu łzowego występują w przebiegu wielu chorób:

Również niektóre leki wpływają na skład jakościowy i ilościowy łez. Doustne środki antykoncepcyjne znacznie zmniejszają ilość warstwy śluzowej filmu łzowego. Podobnie działają leki z grupy tzw. beta-blokerów (np. propranolol, metoprolol) oraz środki znieczulające miejscowo. Czynnikiem ryzyka wystąpienia zespołu suchego oka jest wiek powyżej 40 roku życia. U osób w tej grupie następuje stopniowe zmniejszanie się ilości gruczołów łzowych odpowiedzialnych za produkcję warstwy wodnistej filmu łzowego.

4. Dokuczliwe objawy zespołu suchego oka

Dolegliwości najczęściej zgłaszane przez osoby chore to wrażenie piasku pod powiekami oraz pieczenie i kłucie pod workiem spojówkowym. Tym objawom może towarzyszyć znaczne przekrwienie oczu. Nasilają się one pod wpływem czynników drażniących (dym, kurze, pył, suche powietrze) oraz podczas oglądania telewizji lub pracy przed komputerem.

5. Leczenie zespołu suchego oka

Postępowanie w przypadku nadmiernej suchości oczu polega na miejscowym podawaniu leków, tzw. sztucznych łez. Zwierają one substancje zwiększające lepkość filmu łzowego. Polega to na zwiększeniu „przyczepności" łez do powierzchni oka. Leki te występują w postaci kropli lub żeli. Krople posiadają nieco mniejszą lepkość od form żelowych. Efekt działania tych ostatnich utrzymuje się również znacznie dłużej niż kropli. Stąd, leki zawierające „sztuczne łzy" w postaci żeli można stosować co 5-6 godzin. W przypadku kropli, w celu uzyskania efektu leczniczego, konieczna jest aplikacja co godzinę. Do leków zwiększających lepkość należą: metyloceluloza, kwas hialuronowy, alkohol poliwinylowy (PVA), poliwinylopirolidon (PVP), karbomer (kwas poliakrylowy), dekstran oraz pochodne tych substancji.

Przy wyborze leku zwalczającego objawy „suchego oka" należy pamiętać o środkach konserwujących zawartych w niektórych preparatach. Niektóre substancje konserwujące mogą powodować powstawanie nieznacznych ubytków w komórkach nabłonka rogówki oka. Opisany powyżej mechanizm działania posiada m.in. chlorek benzalkonium (BAK). Substancja ta zawarta jest w wielu lekach ocznych przeznaczonych do wielokrotnego użytku. Liczne badania wskazują również na wysokie ryzyko powstania stanu zapalnego nabłonka rogówki. Leki oczne zawierając środki konserwujące można stosować do 28 dni po pierwszej aplikacji. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania kropli ocznych zawierających konserwanty jest noszenie soczewek kontaktowych.

Jałowość kropli ocznych oraz brak środków konserwujących zapewniają leki w postaci tzw. minimsów. Są to pojemniki jednorazowego użycia. Nadają się one do ponownej aplikacji jedynie do 12 godzin po pierwszym zakropleniu. Bardziej optymalnym rozwiązaniem było wprowadzenie na rynek apteczny preparatów z wbudowanym tzw. systemem wielodawkowym (ABAK). Leki te można stosować nawet do trzech miesięcy po pierwszej aplikacji.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy