Wpływ kofeiny na pracę serca

Kofeina stymuluje środkowy układ nerwowy (korę mózgową i ośrodki podkorowe), przez co – w niewielkich i średnich dawkach - może poprawiać procesy koncentracji i uwagi. W większych dawkach wywołuje jednak efekt przeciwny – rozkojarzenie, tzw. gonitwę myśli. Alkaloid ten pobudza nie tylko centralny układ nerwowy, ale również autonomiczny układ nerwowy (tzw. wegetatywny). Ta część układu nerwowego jest odpowiedzialna za regulację czynności życiowych niezależnych od naszej woli, np. pobudzenie ośrodka oddechowego, czy pobudzenie tzw. ośrodka naczynioruchowego. Aktywacja tego ostatniego stanowi podstawę działania kofeiny na serce i naczynia krwionośne.

Kofeina przyspiesza czynność serca, zwiększa napięcie mięśnia sercowego oraz wzmaga siłę jego skurczu. Powoduje to zwiększenie ilości krwi wtłaczanej przez jedną z komór serca do tętnicy (tzw. objętość wyrzutową serca) i znaczne zwiększenie częstości skurczów serca (przyspieszenie tętna). Ułatwia również przewodnictwo komórek mięśnia sercowego mających zdolność do wywoływania skurczów serca (wzrost kurczliwości i pobudliwości). Tym samym, powoduje niewielkie podwyższenie ciśnienia tętniczego krwi. Jednak, mimo pobudzenia serca, ciśnienie tętnicze nie podnosi się znacząco. Wzrost ciśnienia jest niwelowany działaniem porażającym mięśnie gładkie naczyń krwionośnych przez kofeinę. Naczynia rozszerzają się ułatwiając przepływ krwi. Nie napotyka ona na swojej drodze oporu, przez co ciśnienie podwyższone pobudzeniem serca nieco obniża się. Badania dowodzą, że dawka kofeiny powyżej 250 mg na dobę (2-3 filiżanki kawy) powoduje wzrost ciśnienia tętniczego (skurczowego i rozkurczowego) jedynie o 5-10 mm Hg.

Kofeina wywołuje także rozszerzenie naczyń wieńcowych serca oraz zwężenie naczyń mózgowych, przez co powoduje ulgę przy tzw. napięciowych bólach głowy i migrenie. Wpływa ona jednak uszkadzająco na śródbłonek naczyń krwionośnych. Przewlekłe spożywanie umiarkowanych i dużych ilości kawy powoduje również wzrost stężenia we krwi cholesterolu całkowitego, lipoprotein frakcji LDL (tzw. złego cholesterolu) i aminokwasu siarkowego powstałego z rozpadu białek – homocysteiny. Substancje te stanowią czynniki ryzyka powstania choroby niedokrwiennej serca. Liczne opracowania naukowe wskazują na korzystny wpływ niewielkich dawek kofeiny na zmniejszenie prawdopodobieństwa wystąpienia wspomnianej choroby, co ma związek z działaniem przeciwutleniającym naturalnych związków zawartych w kawie. W ten sposób działają takie substancje, jak: kwas chlorogenowy, kwas cynamonowy, flawonoidy, proantocyjanidyny, kumaryny i lignany.

W jednym z badań naukowych wykazano, że przewlekłe spożywanie kofeiny w dawce dobowej 250 mg (ok. 2-3 filiżanki kawy), stężenie adrenaliny we krwi wzrosło o 207%, a noradrenaliny o 75%. Substancje te są hormonami wpływającymi m.in. sprzyjającymi wytwarzaniu tłuszczów oraz wpływającymi na krzepliwość krwi. Działania te stanowią czynnik ryzyka zawału serca.