Czy to już demencja? 15 sygnałów ostrzegawczych, których nie wolno ignorować

Demencja to zbiorcze określenie dla szeregu objawów związanych z pogorszeniem funkcji poznawczych, takich jak pamięć, myślenie, mowa, rozumowanie czy orientacja w przestrzeni.

Według Światowej Organizacji Zdrowia na całym świecie na różne formy demencji cierpi ponad 55 mln osób. Najczęstszą jej postacią jest choroba Alzheimera – odpowiada za 60–65 proc. wszystkich przypadków.

Chociaż najczęściej dotyka osób starszych, demencja może pojawić się wcześniej. Wczesne objawy bywają mylone z przemęczeniem, stresem czy objawami menopauzy, co opóźnia rozpoznanie i wdrożenie leczenia.

Utrata pamięci krótkotrwałej

Zapominanie niedawnych wydarzeń, imion czy rozmów może być jednym z pierwszych sygnałów ostrzegawczych. Badania wskazują, że takie problemy z pamięcią mogą pojawić się nawet na 9 lat przed formalną diagnozą choroby Alzheimera .

Trudności w znajdowaniu odpowiednich słów

Osoby mogą mieć problem z nazywaniem przedmiotów lub wyrażaniem myśli, co prowadzi do używania niewłaściwych słów lub pauz w rozmowie.

Problemy z planowaniem i organizacją

Wykonywanie złożonych zadań, takich jak przygotowanie posiłku według przepisu czy zarządzanie finansami, staje się trudniejsze.

Dezorientacja w czasie i przestrzeni

Zapominanie dat, pór roku czy trudności w orientacji w znanych miejscach mogą wskazywać na wczesne stadium choroby.

Zmiany nastroju i osobowości

Osoby mogą stawać się bardziej lękliwe, podejrzliwe lub wycofane społecznie. Badania wykazały, że apatia może być wczesnym objawem przejścia od łagodnych zaburzeń poznawczych do choroby Alzheimera.

Trudności z oceną sytuacji

Podejmowanie nietrafnych decyzji, np. nieodpowiedniego ubioru do pogody czy nieostrożnego wydawania pieniędzy, może być sygnałem ostrzegawczym.

Zaburzenia wzrokowo-przestrzenne

Problemy z oceną odległości, rozpoznawaniem kolorów czy czytaniem mogą wskazywać na uszkodzenia w tylnych częściach mózgu. Badania nad atrofią korową tylną (PCA) sugerują, że takie objawy mogą być wczesnym wskaźnikiem choroby Alzheimera.

Depresja

Depresja może być nie tylko objawem demencji, ale także potencjalnym prekursorem. Badanie opublikowane w "JAMA Neurology" wykazało, że ryzyko demencji jest ponad dwukrotnie wyższe u osób dorosłych, u których wcześniej zdiagnozowano depresję.

Zaburzenia snu

Nietypowe zachowania podczas snu, takie jak mówienie czy poruszanie się, mogą być związane z wczesnymi zmianami neurodegeneracyjnymi.

Utrata węchu i smaku

Badania wykazały, że utrata zdolności rozpoznawania zapachów może być wczesnym objawem choroby Alzheimera, szczególnie u osób z genem APOE e4 .

Halucynacje i urojenia

W zaawansowanych stadiach choroby mogą pojawić się omamy wzrokowe lub przekonania niezgodne z rzeczywistością.

Zobacz także: Rodzaje demencji. Otępienie naczyniowe i choroba Alzheimera

Nie każdy przypadek zaburzeń pamięci oznacza od razu chorobę Alzheimera. Często winne są inne, odwracalne przyczyny, takie jak niedobory witamin, depresja, działanie leków czy zaburzenia hormonalne. Dlatego warto skonsultować się z lekarzem, najlepiej geriatrą lub neurologiem, gdy coś nas niepokoi.

Wczesna diagnoza to większe szanse na skuteczne leczenie i spowolnienie przebiegu choroby. Nowoczesne leki i udział w badaniach klinicznych są najbardziej efektywne na początkowych etapach demencji.

Według amerykańskiego CDC na demencję cierpi jedna na dziewięć osób powyżej 65. roku życia. Zaskakującym objawem, który może poprzedzać inne symptomy, jest utrata węchu i smaku – często bagatelizowana, ale według naukowców może wynikać z procesów zwyrodnieniowych układu nerwowego.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. Alzheimer’s Association
2. JAMA Neurology