Jęczmień - pochodzenie, charakterystyka, leczenie

Obrzęk, silny ból, zaczerwieniona i spuchnięta powieka i później ropna wydzielina - te objawy mogą wskazywać na jęczmień (łac. hordoleum). Jest to często spotykane ostre schorzenie okulistyczne dotyczące powieki. Dysfunkcja gruczołów powiekowych sprzyja infekcjom bakteryjnym (nieprawidłowe wydzielanie) i leżą u podstaw zmian takich jak jęczmień czy gradówka. Czym jest, z czym się go różnicuje, jak się go rozpoznaje i leczy? Czy można sobie z kaszakiem poradzić starymi, domowymi sposobami?

1.  Jęczmień - pochodzenie

Powieki są ruchomym, umięśnionym fałdem skórnym okrywającym oraz chroniącym oko przed urazami i zanieczyszczeniami pochodzącymi z zewnątrz. Ruch powieki pozwala rozprowadzać film łzowy po rogówce, biorąc pośrednio udział w jej odżywianiu, nawilżaniu i oczyszczaniu. Na brzegach powieki górnej i dolnej znajduje się około 100-150 rzęs, do ich mieszków uchodzą gruczoły łojowe Zeissa i gruczoły potowe Molla.

Zobacz film: "Dlaczego warto wykonywać badania profilaktyczne?"

Rusztowanie powiek stanowią tarczki, zbudowane ze zbitej tkanki łącznej, wygięte odpowiednio do krzywizny gałki ocznej. W tarczkach usadowione są gruczoły tarczkowe Meiboma z ujściem przy tylnej krawędzi powieki. Dysfunkcja gruczołów powiekowych (ich nieprawidłowe wydzielanie lub zatkanie) lub zapalenie brzegów powiek, sprzyjają infekcjom bakteryjnym (gronkowcowym) i leżą u podstaw zmian takich jak jęczmień lub gradówka.

2. Jęczmień - charakterystyka

Jęczmień (łac. hordoleum) jest to ropień w obrębie gruczołów powieki spowodowany przez zakażenie bakteryjne, najczęściej gronkowcowe (Staphylococcus aureus). Zapalenie gruczołów powiekowych przyrzęsowych (Zeissa lub Molla) jest przyczyną jęczmienia zewnętrznego, natomiast zapalenie gruczołów tarczkowych Meiboma jest przyczyną rozwoju jęczmienia wewnętrznego. Jęczmień zewnętrzny może ewakuować swoją wydzielinę ropną na zewnątrz wzdłuż rzęs. Do objawów jęczmienia zalicza się:

  • początkowo obrzęk, zaczerwienienie powieki i spojówki oraz silny ból;
  • łzawienie, światłowstręt;
  • po rozwinięciu charakterystyczny ropień.

U kogo najczęściej występuje jęczmień? Ryzyko powstawania jęczmienia jest większe u osób:

3. Jęczmień - leczenie

Nie istnieje swoista profilaktyka zapobiegająca powstawaniu jęczmienia. Niektóre osoby są z natury predysponowane. W przypadkach o znanej przyczynie, tzn. trądzik różowaty, zapalenie łojotokowe skóry, pomocne jest leczenie tych schorzeń. Niezbędna jest codzienna dbałość o higienę brzegów powiek profesjonalnymi preparatami. Pamiętajmy, że demakijaż nie wystarczy, aby profesjonalnie dbać o higienę brzegów powiek.

Leczenie specjalistyczne jęczmienia polega przede wszystkim na stosowaniu miejscowym antybiotyków w postaci kropli lub maści do oczu o spektrum działania zawierającym najczęstsze patogeny powodujące powstawanie jęczmienia (gronkowce). Złagodzenie objawów i przyspieszenie procesu leczenia  jęczmienia przyniesie stosowanie rozgrzewających kompresów. W niektórych przypadkach może dojść do rozszerzenia infekcji na inne gruczoły powieki (jęczmień mnogi) lub na całą powiekę (ropowica powieki). W takich sytuacjach konieczna jest czasem ogólnej terapii antybiotykowej (doustna), czasem nacięcie i drenaż ropnia.

Czy osoba dotknięta jęczmieniem może również poradzić sobie z nim samodzielnie (więcej informacji o tym, czy inne sposoby radzenia sobie z jęczmieniem są skuteczne pt.: Jak radzić sobie z jęczmieniem?).

4. Jęczmień a gradówka

Nierozłącznie z tematem jęczmienia łączy się inne schorzenie gruczołów powieki – gradówka (łac. chalazon). Gradówka jest to przewlekłe zapalenie gruczołu tarczkowego (Meiboma), spowodowane zamknięciem ich przewodów wyprowadzających. Gradówka w przeciwieństwie do jęczmienia widoczna jest jako niewielki i niebolesny guzek. Powstaje wskutek zaczopowania ujścia gruczołu. Zalegająca treść podtrzymuje stan zapalny i powoduje stopniowe powiększanie się guzka powieki. Jedną z przyczyn może być niedoleczony, nawracający jęczmień. Gradówka często cofa się samoistnie w ciągu 6 miesięcy, a jeżeli trwa dłużej należy udać się do u okulisty, który zdecyduje o ewentualnym leczeniu zabiegowym, polegającym na nacięciu skóry i wyłyżeczkowaniu zmiany.

spis treści
rozwiń

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy